Giải quyết tranh chấp bằng trọng tài là gì?

Tiếng Anh: Arbitration Dispute Resolution in Banking

Cập nhật · 5 phút đọc · Tuân thủ & Pháp lý ngân hàng

Minh hoạ cho thuật ngữ Giải quyết tranh chấp bằng trọng tài
Tóm tắt nhanh

Giải quyết tranh chấp bằng trọng tài là phương thức các bên đưa tranh chấp về một hoặc nhiều trọng tài viên để phán quyết thay cho tòa án. Phương thức này giúp ngân hàng giải quyết nhanh, bí mật và chuyên môn hoá các mâu thuẫn hợp đồng tín dụng, thanh toán hoặc bảo lãnh.

Giải quyết tranh chấp bằng trọng tài là gì?

Giải quyết tranh chấp bằng trọng tài (tiếng Anh là Arbitration Dispute Resolution in Banking) là phương thức các bên thống nhất đưa mâu thuẫn phát sinh từ quan hệ ngân hàng cho một hoặc nhiều trọng tài viên xem xét và ra phán quyết có tính chất cuối cùng, thay cho thủ tục tòa án. Phán quyết trọng tài được các bên tự nguyện chấp thuận thực hiện.

Đặc điểm chính

Đặc trưng của phương thức là bên có tranh chấp tự chọn trọng tài viên theo thỏa thuận, quy trình xử lý linh hoạt hơn tòa án và thông tin vụ việc được giữ kín. Phán quyết do hội đồng trọng tài đưa ra có giá trị ràng buộc các bên khi đã cam kết.

Cách hoạt động

Khi xảy ra tranh chấp, bên có quyền yêu cầu đưa vụ việc ra trọng tài theo điều khoản đã ghi trong hợp đồng. Trọng tài viên thu thập chứng cứ, lắng nghe lập luận rồi ra phán quyết bằng văn bản. Phán quyết được thi hành theo cơ chế thi hành án dân sự sau khi được tòa án công nhận.

Vai trò trong hoạt động ngân hàng

Phương thức giúp ngân hàng xử lý nhanh các tranh chấp về hợp đồng tín dụng, bảo lãnh, thanh toán quốc tế hoặc dịch vụ tài khoản. Việc chọn trọng tài có chuyên môn tài chính – ngân hàng giúp phán quyết phản ánh đúng bản chất nghiệp vụ, đồng thời hạn chế lộ thông tin khách hàng ra bên ngoài.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định dưới đây minh họa cách áp dụng phương thức trong một hợp đồng tín dụng.

Tình huống

Giả sử An ký hợp đồng tín dụng với Ngân hàng A, trong đó có điều khoản trọng tài. Sau khi tất toán, hai bên tranh cãi về khoản phí phạt hợp đồng.

Các bước

  1. Với giả định trên, An gửi yêu cầu hoà giải trước khi đưa vụ việc ra hội đồng trọng tài theo điều khoản đã cam kết.
  2. Với giả định trên, hội đồng trọng tài gồm một trọng tài viên do An chọn và một trọng tài viên do Ngân hàng A chọn nghe tranh luận rồi ra phán quyết bằng văn bản.
  3. Với giả định trên, phán quyết buộc bên có lỗi thanh toán khoản phí phạt 20 triệu đồng và lãi quá hạn 5%/năm trên phần còn tranh cãi là 80 triệu đồng.

Kết quả

Với giả định trên, hai bên tự nguyện thi hành phán quyết nên ngân hàng không phải kiện ra tòa án.

Phân biệt với khái niệm gần giống

Trọng tài dễ bị nhầm với hoà giải và với thủ tục tòa án.

So sánh với Hoà giải

Tiêu chí Giải quyết tranh chấp bằng trọng tài Hoà giải
Bản chất quyết định Trọng tài viên phán quyết ràng buộc hai bên Bên thứ ba xúc tiến để bên tranh chấp tự thỏa thuận
Giá trị kết quả Có hiệu lực ràng buộc sau khi được công nhận Chỉ có giá trị khi các bên tự nguyện chấp nhận

So sánh với Thủ tục tòa án

Tiêu chí Giải quyết tranh chấp bằng trọng tài Thủ tục tòa án
Cơ quan xét xử Hội đồng trọng tài do các bên chọn Toà án nhân dân có thẩm quyền
Tính công khai Thường giữ kín hồ sơ và phiên xử Phiên xử công khai trừ phần tòa án quyết định

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần nhớ khi đưa điều khoản trọng tài vào hợp đồng ngân hàng.

  • Quên ghi rõ điều khoản trọng tài ngay trong hợp đồng tín dụng dẫn đến không thể đưa vụ việc ra trọng tài.
  • Nhầm trọng tài với hoà giải khiến kết quả không có giá trị ràng buộc.
  • Không xác định rõ tổ chức trọng tài chuyên ngành tài chính ngân hàng.
  • Bỏ qua thỏa thuận về luật áp dụng và ngôn ngữ giải quyết.
  • Không dự kiến thời hạn cuối cùng để khởi kiện trọng tài khiến quyền yêu cầu bị rơi vào tranh chấp.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Trọng tài ngân hàng là gì?

Là cách đưa tranh chấp hợp đồng ngân hàng cho trọng tài viên xem xét thay tòa án.

Phán quyết trọng tài có bắt buộc thi hành không?

Có, khi các bên đã cam kết và phán quyết được tòa án công nhận theo quy định.

Trọng tài khác hoà giải ở điểm nào?

Trọng tài đưa ra phán quyết ràng buộc, còn hoà giải giúp các bên tự thỏa thuận.

Có thể chọn trọng tài viên không?

Được, các bên thường thống nhất chọn trọng tài viên có chuyên môn tài chính ngân hàng.

Tranh chấp nào của ngân hàng nên đưa ra trọng tài?

Thường là tranh chấp về hợp đồng tín dụng, bảo lãnh, thanh toán và dịch vụ tài khoản.