Giấy báo Nợ / Giấy báo Có là gì?

Tiếng Anh: Debit Note / Credit Note · Viết tắt: DN / CN

Cập nhật · 6 phút đọc · Kế toán ngân hàng

Minh hoạ cho thuật ngữ Giấy báo Nợ / Giấy báo Có
Tóm tắt nhanh

Giấy báo Nợ và Giấy báo Có là chứng từ kế toán ngân hàng dùng để ghi nhận các giao dịch phát sinh giữa ngân hàng và khách hàng hoặc giữa các ngân hàng với nhau. Hai loại giấy báo này giúp đối chiếu số liệu, xác nhận giao dịch và làm cơ sở hạch toán.

Giấy báo Nợ / Giấy báo Có là gì?

Giấy báo Nợ (tiếng Anh là Debit Note, viết tắt DN) và Giấy báo Có (tiếng Anh là Credit Note, viết tắt CN) là chứng từ kế toán do ngân hàng lập khi phát sinh giao dịch giữa ngân hàng và khách hàng, hoặc giữa các ngân hàng, để ghi nhận chiều biến động của khoản tiền.

Mục đích và khi nào áp dụng

Giấy báo Nợ và Giấy báo Có được lập khi có nghiệp vụ làm thay đổi số dư tài khoản tiền gửi, tài khoản cho vay hoặc các khoản phải thu, phải trả giữa ngân hàng và khách hàng, cũng như giữa các tổ chức tín dụng. Chứng từ giúp hai bên đối chiếu, xác nhận nghiệp vụ và là căn cứ để hạch toán trong sổ sách kế toán.

Các bước thực hiện

Quy trình lập và xử lý giấy báo gồm các bước nêu tại khối quy trình bên dưới.

  1. Phát sinh nghiệp vụ: Ghi nhận giao dịch giữa ngân hàng và khách hàng hoặc giữa các ngân hàng.
  2. Xác định chiều biến động: Đánh giá giao dịch làm tăng hay giảm nghĩa vụ hoặc số dư.
  3. Lập chứng từ: Kế toán lập Giấy báo Nợ hoặc Giấy báo Có theo đúng chiều và số tiền.
  4. Kiểm soát: Kiểm soát viên đối chiếu chứng từ gốc, số liệu và chữ ký.
  5. Gửi khách hàng: Chuyển giấy báo đến khách hàng qua kênh đã thoả thuận.
  6. Đối chiếu: Khách hàng đối chiếu với sao kê và hồ sơ nội bộ để xác nhận.
  7. Lưu trữ: Lưu trữ chứng từ theo quy định kế toán và kiểm toán.

Bên tham gia và vai trò

Bên lập giấy báo thường là bộ phận kế toán hoặc ngân hàng điện tử của ngân hàng. Bên nhận là khách hàng cá nhân, doanh nghiệp hoặc ngân hàng đối tác. Giao dịch viên, kiểm soát viên và kế toán thanh toán là những người kiểm tra, đối chiếu và xử lý số liệu trên giấy báo.

Chứng từ thường liên quan

Chứng từ kèm theo gồm ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu, hoá đơn, hợp đồng tín dụng, sao kê tài khoản và các lệnh chuyển tiền.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định minh hoạ cho từng bước.

Tình huống

Giả sử Bình chuyển tiền từ tài khoản tiền gửi tại một ngân hàng để trả nợ khoản vay.

Các bước

  1. Với giả định trên, một ngân hàng lập Giấy báo Nợ ghi số đặt 100 triệu đồng vào tài khoản tiền gửi của Bình.
  2. Với giả định trên, một ngân hàng đồng thời lập Giấy báo Có ghi số 100 triệu đồng cho khoản phải thu của một ngân hàng.
  3. Với giả định trên, Bình đối chiếu hai giấy báo với sao kê tài khoản.

Kết quả

Với giả định trên, số dư tài khoản tiền gửi của Bình giảm 100 triệu đồng và dư nợ của khoản vay giảm tương ứng.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro chính là ghi nhầm chiều, sai số tiền, trùng số chứng từ hoặc gửi nhầm đối tượng. Kiểm soát bằng cách đối chiếu chứng từ gốc, kiểm tra chữ ký uỷ quyền, xác nhận lại qua nhiều kênh và lưu vết kiểm toán.

Phân biệt với quy trình gần giống

Giấy báo Nợ và Giấy báo Có dễ bị nhầm với uỷ nhiệm chi, uỷ nhiệm thu và sao kê tài khoản. Chi tiết phân biệt tại khối Phân biệt.

So sánh với Uỷ nhiệm chi và Uỷ nhiệm thu

Tiêu chí Giấy báo Nợ / Giấy báo Có Uỷ nhiệm chi và Uỷ nhiệm thu
Bản chất Giấy báo do ngân hàng lập sau giao dịch Lệnh do khách hàng lập để yêu cầu ngân hàng chuyển tiền
Thời điểm lập Sau khi ngân hàng ghi nhận nghiệp vụ Trước hoặc tại thời điểm phát sinh nghiệp vụ
Mục đích Thông báo và đối chiếu biến động số dư Yêu cầu ngân hàng thực hiện chuyển tiền

So sánh với Sao kê tài khoản

Tiêu chí Giấy báo Nợ / Giấy báo Có Sao kê tài khoản
Phạm vi Ghi nhận một giao dịch cụ thể Liệt kê nhiều giao dịch trong kỳ
Giá trị pháp lý Là chứng từ cho từng nghiệp vụ Là bản tổng hợp giúp đối chiếu

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Cần lưu ý một số điểm thường bị hiểu sai về chiều ghi nhận, chủ thể phát hành và giá trị pháp lý của giấy báo.

  • Nhầm chiều ghi nhận giữa Giấy báo Nợ và Giấy báo Có trên tài khoản tiền gửi.
  • Cho rằng giấy báo là lệnh chuyển tiền, trong khi đó là chứng từ thông báo sau giao dịch.
  • Dùng giấy báo thay cho uỷ nhiệm chi hoặc uỷ nhiệm thu khi làm hồ sơ.
  • Bỏ qua đối chiếu với chứng từ gốc, dẫn đến sai lệch số liệu hạch toán.
  • Nghĩ rằng giấy báo có giá trị thay thế hợp đồng tín dụng hoặc hoá đơn.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Giấy báo Nợ và Giấy báo Có khác nhau ở điểm nào?

Giấy báo Nợ thông báo giao dịch làm giảm số dư có lợi cho khách hàng, còn Giấy báo Có thông báo giao dịch làm tăng nghĩa vụ hoặc giảm số dư tài khoản của khách hàng tại ngân hàng.

Ai là người lập giấy báo?

Ngân hàng là đơn vị lập giấy báo sau khi ghi nhận nghiệp vụ.

Giấy báo có thay thế uỷ nhiệm chi không?

Không, uỷ nhiệm chi là chứng từ lệnh, giấy báo là chứng từ thông báo sau nghiệp vụ.

Khi nào ngân hàng gửi giấy báo cho khách hàng?

Khi phát sinh nghiệp vụ ảnh hưởng đến số dư tài khoản hoặc khoản phải thu, phải trả giữa hai bên.

Giấy báo có cần chữ ký không?

Có thể có chữ ký của kế toán trưởng hoặc kiểm soát viên tuỳ quy định nội bộ của ngân hàng.

Khoá học liên quan