Các khoản phải thu là gì?
Tiếng Anh: Accounts receivable · Viết tắt: AR
Các khoản phải thu là khoản tiền mà doanh nghiệp được quyền thu từ khách hàng khi đã bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ theo thoả thuận. Đây là một khoản tín dụng thương mại, đóng vai trò quan trọng trong quản trị dòng tiền và là cơ sở để ngân hàng đánh giá nhu cầu vay vốn ngắn hạn.
Các khoản phải thu là gì?
Các khoản phải thu (tiếng Anh là Accounts receivable, viết tắt AR) là các khoản nợ ngắn hạn phát sinh từ việc doanh nghiệp đã bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ cho khách hàng nhưng chưa thu được tiền. Khoản này phản ánh quyền đòi nợ của doanh nghiệp trong tương lai theo các điều khoản thanh toán đã thỏa thuận.
Đặc điểm chính
Khoản phải thu thường có kỳ hạn thanh toán ngắn, thường trong vòng một năm. Doanh nghiệp ghi nhận khoản phải thu khi phát sinh nghĩa vụ thanh toán từ phía khách hàng và theo dõi trên sổ sách kế toán. Khoản mục này thuộc nhóm tài sản ngắn hạn trên bảng cân đối kế toán.
Cách hoạt động
Khi doanh nghiệp bán hàng hoặc cung cấp dịch vụ, bên bán ghi nhận doanh thu đồng thời ghi nhận khoản phải thu. Khi khách hàng thanh toán, khoản phải thu được chuyển thành tiền hoặc tương đương tiền. Trong thời gian chờ thanh toán, khoản phải thu được coi là hình thức cấp tín dụng thương mại cho khách hàng.
Vai trò trong hoạt động ngân hàng
Khoản phải thu giúp ngân hàng đánh giá quy mô tín dụng thương mại mà doanh nghiệp đã cấp cho khách hàng. Khi doanh nghiệp cần vốn, khoản phải thu có thể được sử dụng làm cơ sở để xét duyệt các hình thức cấp tín dụng ngắn hạn như cho vay, bảo lãnh hoặc chiết khấu.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định minh hoạ cách tính và ghi nhận.
Tình huống
Giả sử Công ty B của Bình bán hàng cho khách hàng với tổng giá trị 500 triệu đồng, thỏa thuận thanh toán trong vòng 30 ngày. Ngân hàng A xem xét cấp tín dụng cho Công ty B dựa trên khoản phải thu này.
Các bước
- Với giả định trên, khoản phải thu được ghi nhận là 500 triệu đồng khi giao hàng và xuất hóa đơn.
- Với giả định trên, sau 30 ngày khách hàng thanh toán 400 triệu đồng, còn lại 100 triệu đồng chưa thu.
- Với giả định trên, tỷ lệ thu hồi đạt 400 / 500 = 80% tổng khoản phải thu.
Kết quả
Với giả định trên, Công ty B còn 100 triệu đồng khoản phải thu quá hạn, Ngân hàng A sẽ xem xét điều chỉnh hạn mức tín dụng.
Ghi chú
Tuổi nợ và tỷ lệ thu hồi là hai chỉ tiêu quan trọng khi đánh giá rủi ro tín dụng dựa trên khoản phải thu.
Phân biệt với khái niệm gần giống
Khoản phải thu thường được so sánh với các khoản phải trả và khoản ứng trước cho nhà cung cấp.
So sánh với Các khoản phải trả
| Tiêu chí | Các khoản phải thu | Các khoản phải trả |
|---|---|---|
| Bản chất | Quyền đòi nợ của doanh nghiệp | Nghĩa vụ trả nợ của doanh nghiệp |
| Vị trí trên bảng cân đối | Tài sản ngắn hạn | Nợ phải trả ngắn hạn |
| Đối tượng liên quan | Khách hàng mua hàng | Nhà cung cấp và chủ nợ |
So sánh với Ứng trước cho nhà cung cấp
| Tiêu chí | Các khoản phải thu | Ứng trước cho nhà cung cấp |
|---|---|---|
| Thời điểm phát sinh | Sau khi giao hàng hoặc cung cấp dịch vụ | Trước khi nhận hàng hóa hoặc dịch vụ |
| Mục đích | Thanh toán cho hàng hóa đã giao | Đặt cọc hoặc ứng trước tiền mua hàng |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Cần theo dõi tuổi nợ và đánh giá khả năng thu hồi để tránh rủi ro tín dụng thương mại.
- Nhầm lẫn khoản phải thu với doanh thu đã thu tiền.
- Không theo dõi tuổi nợ dẫn đến bỏ sót rủi ro quá hạn.
- Đánh đồng khoản phải thu với khoản ứng trước cho nhà cung cấp.
- Quên trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo quy định kế toán.
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
Khoản phải thu khác gì doanh thu?
Doanh thu ghi nhận khi phát sinh bán hàng, còn khoản phải thu là quyền đòi tiền từ khách hàng chưa thanh toán.
Khoản phải thu có phải tài sản không?
Có, khoản phải thu là tài sản ngắn hạn vì doanh nghiệp có quyền thu tiền trong tương lai.
Ngân hàng dùng khoản phải thu để xét duyệt tín dụng như thế nào?
Ngân hàng đánh giá quy mô, tuổi nợ và khả năng thu hồi để ước tính nhu cầu vốn lưu động và khả năng trả nợ.
Khi nào khoản phải thu trở thành nợ khó đòi?
Khi khách hàng không thanh toán theo thỏa thuận và có dấu hiệu mất khả năng thanh toán.
Tuổi nợ của khoản phải thu được tính thế nào?
Tuổi nợ là số ngày tính từ ngày phát sinh khoản phải thu đến thời điểm đánh giá.