Tín dụng thương mại là gì?
Tiếng Anh: Commercial credit
Tín dụng thương mại là hình thức cấp tín dụng giữa các doanh nghiệp với nhau thông qua mua bán chịu hàng hoá hoặc dịch vụ. Ngân hàng tham gia với vai trò trung gian thanh toán, bảo lãnh hoặc tài trợ khoản phải thu.
Tín dụng thương mại là gì?
Tín dụng thương mại (tiếng Anh là Commercial credit) là quan hệ cấp tín dụng giữa các doanh nghiệp thông qua việc bán chịu hàng hoá, dịch vụ hoặc các khoản ứng trước có thời hạn.
Đặc điểm chính
Chủ thể cấp tín dụng là doanh nghiệp bán hàng hoặc bên nhận đặt cọc, không phải ngân hàng. Thời hạn tín dụng gắn với chu kỳ sản xuất, lưu thông hàng hoá và thường ngắn hơn so với tín dụng ngân hàng. Công cụ phổ biến gồm bán chịu, ứng trước tiền mua hàng, kỳ phiếu thương mại và thương phiếu.
Cách hoạt động
Bên mua nhận hàng và cam kết thanh toán sau một khoảng thời gian thoả thuận. Nếu có chứng từ, bên bán có thể chuyển nhượng khoản phải thu cho ngân hàng để nhận tiền trước hạn, hoặc nhờ ngân hàng bảo lãnh giá trị khoản phải thu.
Vai trò trong hoạt động ngân hàng
Ngân hàng hỗ trợ lưu thông tín dụng thương mại thông qua chiết khấu thương phiếu, bao thanh toán và bảo lãnh thanh toán. Nhờ vậy, hệ thống ngân hàng giúp doanh nghiệp chuyển khoản phải thu thành tiền mặt, giảm áp lực vốn lưu động và mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định dưới đây minh hoạ một giao dịch tín dụng thương mại có ngân hàng tham gia.
Tình huống
Giả sử Công ty B của An bán một lô hàng cho Công ty C của Bình với giá 200 triệu đồng, thoả thuận trả sau 60 ngày. Sau 30 ngày, An đề nghị ngân hàng chiết khấu chứng từ còn 30 ngày đến hạn.
Các bước
- Với giả định trên, lãi suất chiết khấu là 12%/năm và phép tính dùng quy ước 360 ngày, không xét phí khác.
- Với giả định trên, tiền chiết khấu = 200 triệu × 12% × 30 ÷ 360 = 2 triệu đồng.
Kết quả
Với giả định trên, số tiền An nhận trước phí khác là 200 triệu − 2 triệu = 198 triệu đồng; người có nghĩa vụ thanh toán trả theo chứng từ khi đến hạn.
Ghi chú
Đây là phép tính đơn giản trên số ngày còn lại đến hạn.
Phân biệt với khái niệm gần giống
Tín dụng thương mại dễ nhầm với tín dụng ngân hàng vì cùng là cấp tín dụng có hoàn trả.
So sánh với Tín dụng ngân hàng
| Tiêu chí | Tín dụng thương mại | Tín dụng ngân hàng |
|---|---|---|
| Chủ thể cấp tín dụng | Doanh nghiệp với doanh nghiệp | Ngân hàng với khách hàng |
| Công cụ phổ biến | Bán chịu, thương phiếu, kỳ phiếu | Cho vay, bảo lãnh, chiết khấu |
| Thời hạn điển hình | Ngắn hạn, gắn với chu kỳ hàng hoá | Đa dạng, từ ngắn hạn đến dài hạn |
| Vai trò của ngân hàng | Trung gian thanh toán, bảo lãnh, chiết khấu | Trực tiếp cấp vốn |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Một số điểm cần lưu ý khi tìm hiểu khái niệm này.
Khi áp dụng trong thực tế, cần căn cứ hợp đồng, chứng từ và quy trình của các bên liên quan. Tên gọi của sản phẩm hoặc cách xử lý có thể khác nhau giữa các tổ chức; cần xác định rõ chủ thể, dòng tiền, nghĩa vụ và thời điểm phát sinh trước khi kết luận. Thông tin trong ví dụ là giả định để minh hoạ. Khách hàng cần đối chiếu điều khoản về kỳ hạn, cách tính lãi, thời điểm trả gốc và hậu quả của việc tất toán trước hạn. Đây là các điều kiện riêng của từng thoả thuận, không nên suy rộng từ một tình huống minh hoạ thành quy tắc chung.
- Nhầm tín dụng thương mại với cho vay ngân hàng vì cùng có hoàn trả và lãi.
- Quên rằng bên cấp tín dụng ban đầu là doanh nghiệp, ngân hàng chỉ hỗ trợ.
- Không phân biệt rõ bán chịu, ứng trước tiền hàng, kỳ phiếu và thương phiếu.
- Hiểu lầm chiết khấu thương phiếu là cho vay khi bản chất là thanh toán trước hạn theo chứng từ và thoả thuận chiết khấu.
- Tách rời tín dụng thương mại khỏi dòng tiền ngân hàng trong khi hai bên luôn gắn với nhau.
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
Tín dụng thương mại có phải do ngân hàng cấp không?
Không, bên cấp là doanh nghiệp. Ngân hàng chỉ hỗ trợ thanh toán, bảo lãnh hoặc chiết khấu chứng từ.
Tín dụng thương mại khác tín dụng ngân hàng ở điểm nào?
Chủ thể cấp tín dụng là doanh nghiệp với doanh nghiệp, thời hạn thường ngắn và gắn với giao dịch mua bán.
Thương phiếu và kỳ phiếu khác nhau thế nào?
Thương phiếu phát sinh từ giao dịch thương mại, kỳ phiếu là cam kết thanh toán thuần tuý không gắn với hàng hoá.
Vì sao ngân hàng quan tâm đến tín dụng thương mại?
Vì đây là nguồn chứng từ quan trọng để chiết khấu, bao thanh toán và bảo lãnh, giúp mở rộng tín dụng cho nền kinh tế.
Doanh nghiệp được lợi gì khi dùng tín dụng thương mại?
Được dùng hàng trước, trả tiền sau, giảm áp lực vốn lưu động và có thể chuyển khoản phải thu thành tiền mặt qua ngân hàng.