Bảo lãnh thanh toán là gì?

Tiếng Anh: Payment Guarantee

Cập nhật · 7 phút đọc · Tín dụng doanh nghiệp

Minh hoạ cho thuật ngữ Bảo lãnh thanh toán
Tóm tắt nhanh

Bảo lãnh thanh toán là cam kết của ngân hàng với bên thụ hưởng về việc sẽ thanh toán khi bên được bảo lãnh không thực hiện nghĩa vụ. Nghiệp vụ giúp bên thụ hưởng yên tâm giao dịch và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận cơ hội kinh doanh.

Bảo lãnh thanh toán là gì?

Bảo lãnh thanh toán (tiếng Anh là Payment Guarantee) là nghĩa vụ do ngân hàng phát hành, theo đó ngân hàng cam kết trả một khoản tiền cho bên thụ hưởng khi bên được bảo lãnh không hoàn tất nghĩa vụ thanh toán đến hạn. Đây là một hình thức bảo lãnh ngân hàng thuộc nhóm tín dụng doanh nghiệp, có tính chất độc lập với hợp đồng mua bán nền.

Mục đích và khi nào áp dụng

Bảo lãnh thanh toán được sử dụng khi bên thụ hưởng yêu cầu một chủ thể thứ ba đảm bảo cho khoản phải thu. Ngân hàng phát hành bảo lãnh dựa trên hồ sơ tài chính và uy tín của khách hàng, thu phí theo thỏa thuận. Nghiệp vụ phù hợp với giao dịch mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ hoặc đấu thầu có giá trị lớn.

Các bước thực hiện

Quy trình được tóm tắt theo trình tự dưới đây, chi tiết nêu ở khối riêng.

  1. Tiếp nhận hồ sơ: Nhận giấy đề nghị phát hành bảo lãnh và hợp đồng kinh tế liên quan.
  2. Thẩm định khách hàng: Đánh giá tình hình tài chính, uy tín và khả năng hoàn tất nghĩa vụ.
  3. Phê duyệt cấp tín dụng: Trình cấp có thẩm quyền phê duyệt giá trị và điều kiện bảo lãnh.
  4. Phát hành cam kết: Soạn thảo và gửi cam kết bảo lãnh cho bên thụ hưởng.
  5. Theo dõi và đối chiếu: Kiểm tra định kỳ và ghi nhận phí theo thời hạn.
  6. Xử lý đòi tiền: Nhận chứng từ đòi tiền, kiểm tra tính hợp lệ và quyết định chi trả.
  7. Thu hồi nợ sau bảo lãnh: Theo dõi khoản phải thu khi ngân hàng đã thanh toán thay.

Bên tham gia và vai trò

Bên được bảo lãnh thường là doanh nghiệp có nhu cầu đảm bảo nghĩa vụ. Ngân hàng bảo lãnh là tổ chức tín dụng phát hành cam kết. Bên thụ hưởng là cá nhân hoặc tổ chức nhận tiền khi bảo lãnh được thực hiện. Bộ phận tín dụng và kiểm soát viên cùng phối hợp thẩm định hồ sơ trước khi phát hành.

Chứng từ thường liên quan

Hồ sơ thường gồm giấy đề nghị phát hành bảo lãnh, hợp đồng mua bán hoặc hợp đồng kinh tế làm căn cứ, tài liệu tài chính của khách hàng và bản thảo cam kết bảo lãnh. Khi thực hiện, bên thụ hưởng xuất trình bộ chứng từ đòi tiền theo quy định trên cam kết.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định được trình bày ở khối Ví dụ, minh hoạ cách ghi nhận nghĩa vụ và cách tính phí bảo lãnh.

Tình huống

Giả sử Ngân hàng A phát hành bảo lãnh thanh toán 500 triệu đồng cho Công ty B, bên thụ hưởng là Công ty C, thời hạn 6 tháng, phí bảo lãnh 1,5%/năm.

Các bước

  1. Với giả định trên, phí bảo lãnh 6 tháng = 500 triệu × 1,5% × 6/12 = 3,75 triệu đồng.
  2. Với giả định trên, Ngân hàng A ghi nhận cam kết ngoại bảng là nghĩa vụ tiềm ẩn có thể phải trả thay.
  3. Với giả định trên, khi Công ty B không thanh toán đúng hạn và Công ty C xuất trình đầy đủ chứng từ hợp lệ, Ngân hàng A chuyển 500 triệu đồng cho Công ty C và chuyển thành khoản phải thu đối với Công ty B.

Kết quả

Với giả định trên, nghĩa vụ bảo lãnh chấm dứt và Ngân hàng A bắt đầu thu hồi nợ từ Công ty B.

Ghi chú

Phí và thời hạn chỉ mang tính minh hoạ.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro chính là khách hàng mất khả năng thanh toán khiến ngân hàng phải trả thay, cùng với rủi ro gian lận trong bộ chứng từ đòi tiền. Ngân hàng kiểm soát bằng cách thẩm định hiện trạng tài chính, yêu cầu tài sản đảm bảo, quy định thời hạn bảo lãnh hợp lý và đối chiếu chéo chứng từ trước khi chi trả.

Phân biệt với quy trình gần giống

Bảo lãnh thanh toán dễ nhầm với bảo lãnh thực hiện hợp đồng và tín dụng thư. Phần phân biệt chi tiết được nêu ở khối Phân biệt.

So sánh với Bảo lãnh thực hiện hợp đồng

Tiêu chí Bảo lãnh thanh toán Bảo lãnh thực hiện hợp đồng
Mục đích phát hành Đảm bảo thanh toán tiền hàng hoặc khoản đến hạn Đảm bảo bên được bảo lãnh thực hiện đúng nghĩa vụ hợp đồng
Điều kiện thanh toán Bên thụ hưởng xuất trình chứng từ đòi tiền theo cam kết Có xác nhận vi phạm hợp đồng

So sánh với Tín dụng thư

Tiêu chí Bảo lãnh thanh toán Tín dụng thư
Công cụ Cam kết đơn phương của ngân hàng phát hành Thanh toán có điều kiện qua ngân hàng theo bộ chứng từ hợp đồng
Thời điểm phát sinh nghĩa vụ Khi bên được bảo lãnh không thanh toán Khi bộ chứng từ hợp lệ được xuất trình

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần lưu ý khi sử dụng nghiệp vụ được liệt kê ở khối Lưu ý.

  • Nhầm bảo lãnh thanh toán với bảo lãnh thực hiện hợp đồng vì cùng là bảo lãnh ngân hàng.
  • Cho rằng bảo lãnh luôn đòi được tiền từ ngân hàng dù không có chứng từ hợp lệ.
  • Không đánh giá lại khả năng trả nợ của khách hàng trước khi gia hạn cam kết.
  • Bỏ qua theo dõi nghĩa vụ ngoại bảng khiến báo cáo rủi ro thiếu chính xác.
  • Ghi nhận phí một lần trong khi cam kết có thể kéo dài nhiều kỳ.

Công thức

Công thức: Phí bảo lãnh = Giá trị bảo lãnh × Tỷ lệ phí theo năm × Số ngày thực tế hoặc số tháng/12

  • P: phí bảo lãnh
  • G: giá trị bảo lãnh
  • r: tỷ lệ phí theo năm
  • t: số tháng thực tế của cam kết

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Bảo lãnh thanh toán khác bảo lãnh thực hiện hợp đồng ở điểm nào?

Bảo lãnh thanh toán phát sinh nghĩa vụ khi đến hạn không thanh toán, còn bảo lãnh thực hiện hợp đồng phát sinh khi vi phạm nghĩa vụ hợp đồng.

Phí bảo lãnh được tính thế nào?

Phí thường tính theo tỷ lệ phần trăm mỗi năm nhân với giá trị và thời hạn cam kết.

Có cần tài sản đảm bảo không?

Tuỳ theo thẩm định, ngân hàng có thể yêu cầu tài sản đảm bảo để giảm rủi ro.

Khi nào ngân hàng chắc chắn phải trả thay?

Khi chứng từ đòi tiền hợp lệ được xuất trình đúng thời hạn và điều kiện cam kết.

Có ghi nhận nghĩa vụ trên bảng cân đối không?

Cam kết thường theo dõi ngoại bảng và chuyển vào bảng khi ngân hàng thực sự trả thay.

Khoá học liên quan