Hòa giải thương mại trong ngân hàng là gì?

Tiếng Anh: Commercial mediation in banking

Cập nhật · 6 phút đọc · Tuân thủ & Pháp lý ngân hàng

Minh hoạ cho thuật ngữ Hòa giải thương mại trong ngân hàng
Tóm tắt nhanh

Hòa giải thương mại trong ngân hàng là phương thức giải quyết tranh chấp giữa ngân hàng với khách hàng hoặc giữa các tổ chức tín dụng với nhau, do một bên trung gian hỗ trợ, trước khi chuyển sang trọng tài hoặc tòa án.

Hòa giải thương mại trong ngân hàng là gì?

Hòa giải thương mại trong ngân hàng (tiếng Anh là Commercial mediation in banking) là thủ tục hòa giải được tiến hành khi phát sinh tranh chấp giữa ngân hàng, tổ chức tín dụng với khách hàng hoặc giữa các tổ chức tín dụng với nhau trong các giao dịch dân sự, kinh tế có yếu tố thương mại, dưới sự hỗ trợ của một hòa giải viên hoặc một tổ chức hòa giải được thừa nhận.

Đặc điểm chính

Hòa giải thương mại trong ngân hàng mang tính tự nguyện và bảo mật; các bên có quyền tự thoả thuận lựa chọn hòa giải viên, thời gian, địa điểm và chi phí. Kết quả hòa giải thành công là thỏa thuận hòa giải thương mại, có giá trị như hợp đồng dân sự giữa các bên và có thể được yêu cầu thi hành theo quy định.

Cách hoạt động

Một bên gửi yêu cầu hòa giải đến tổ chức hòa giải hoặc đề nghị trực tiếp với bên kia. Hòa giải viên xem xét hồ sơ, làm việc với từng bên và tổ chức phiên hòa giải chung để tìm phương án hai bên cùng chấp nhận. Nếu đạt thỏa thuận, hòa giải viên lập văn bản hòa giải thành; nếu không, các bên có quyền chuyển sang trọng tài hoặc tòa án nhân dân.

Vai trò trong hoạt động ngân hàng

Trong ngân hàng, hòa giải thương mại giúp giải quyết tranh chấp phát sinh từ hợp đồng tín dụng, hợp đồng tiền gửi, bảo lãnh, thanh toán, quản lý tài sản bảo đảm và các giao dịch liên ngân hàng. Phương thức này giúp tiết kiệm thời gian, chi phí so với kiện tụng tại tòa, đồng thời giữ uy tín và quan hệ hợp tác giữa ngân hàng với khách hàng.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định dưới đây minh hoạ cách hòa giải thương mại được áp dụng cho một tranh chấp tín dụng.

Tình huống

Giả sử An ký hợp đồng tín dụng với Ngân hàng A; khi đến hạn, hai bên tranh chấp về cách tính lãi và thời điểm chuyển nợ quá hạn.

Các bước

  1. Với giả định trên, An gửi yêu cầu hòa giải đến một tổ chức hòa giải được thừa nhận và đề nghị Ngân hàng A cùng tham gia.
  2. Với giả định trên, hòa giải viên xem xét hợp đồng tín dụng, các chứng từ thanh toán và đề xuất phương án phân loại lại nợ và lịch trả.
  3. Với giả định trên, hai bên đồng ý ký thỏa thuận hòa giải thành, trong đó ngân hàng điều chỉnh cách tính lãi còn An cam kết lịch trả cụ thể.

Kết quả

Với giả định trên, tranh chấp được chấm dứt mà không cần đưa ra trọng tài hay tòa án; thỏa thuận hòa giải có giá trị như hợp đồng dân sự giữa An và Ngân hàng A.

Phân biệt với khái niệm gần giống

Hòa giải thương mại trong ngân hàng dễ bị nhầm với trọng tài thương mại và với thương lượng song phương.

So sánh với Trọng tài thương mại

Tiêu chí Hòa giải thương mại trong ngân hàng Trọng tài thương mại
Bản chất Bên thứ ba hỗ trợ để đạt thỏa thuận Hội đồng trọng tài phán quyết
Tính chất kết quả Thỏa thuận giữa các bên Phán quyết có tính ràng buộc
Điều kiện tiến hành Tự nguyện, hai bên cùng đồng ý Theo thoả thuận trọng tài hoặc pháp luật

So sánh với Thương lượng song phương

Tiêu chí Hòa giải thương mại trong ngân hàng Thương lượng song phương
Bên tham gia Có hòa giải viên làm trung gian Chỉ hai bên trực tiếp bàn bạc
Tính chuyên nghiệp Có quy trình, hồ sơ, thời hạn Không có khung thủ tục cố định
Hiệu quả ràng buộc Lập văn bản hòa giải có giá trị pháp lý Phụ thuộc thiện chí của hai bên

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Cần lưu ý một số điểm về phạm vi áp dụng và cách phát sinh kết quả hòa giải.

  • Nhầm hòa giải thương mại với trọng tài thương mại; hòa giải không ban hành phán quyết mà chỉ hỗ trợ đạt thỏa thuận.
  • Cho rằng kết quả hòa giải luôn có hiệu lực thi hành như bản án; thực tế cần có thỏa thuận bằng văn bản và đáp ứng yêu cầu pháp luật.
  • Áp dụng cho tranh chấp hành chính về thuế hoặc quản lý nhà nước; hòa giải thương mại trong ngân hàng chỉ dùng cho tranh chấp dân sự, kinh tế có yếu tố thương mại.
  • Coi hòa giải viên là người phán xử; hòa giải viên chỉ gợi ý phương án, quyền quyết định cuối cùng vẫn thuộc các bên.
  • Bỏ qua giai đoạn thương lượng trực tiếp trước khi yêu cầu hòa giải, dẫn đến chi phí và thời gian tăng thêm.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Hòa giải thương mại trong ngân hàng áp dụng cho tranh chấp nào?

Áp dụng cho tranh chấp phát sinh từ giao dịch giữa ngân hàng, tổ chức tín dụng với khách hàng hoặc giữa các tổ chức tín dụng với nhau, mang tính chất dân sự, kinh tế có yếu tố thương mại.

Kết quả hòa giải thành có bắt buộc thi hành không?

Thỏa thuận hòa giải thành có giá trị như hợp đồng dân sự giữa các bên; khi có đủ điều kiện, bên thứ ba có thể yêu cầu cơ quan có thẩm quyền thi hành.

Ai có thể làm hòa giải viên thương mại?

Là người được các bên lựa chọn hoặc thuộc tổ chức hòa giải thương mại được thừa nhận, có đủ năng lực hành vi dân sự và không thuộc trường hợp bị cấm.

Hòa giải viên có ra phán quyết không?

Không, hòa giải viên hỗ trợ, gợi ý phương án; quyền quyết định cuối cùng thuộc các bên.

Nếu hòa giải không thành thì sao?

Các bên có quyền yêu cầu giải quyết tại trọng tài hoặc tòa án nhân dân có thẩm quyền theo quy định pháp luật.

Khoá học liên quan

  • Pháp lý Ngân hàng Khóa học phù hợp cho các học viên tham gia kỳ thi tuyển dụng vào các Ngân hàng tại Việt Nam và đang cần bổ sung kiến thức về các văn bản pháp luật nền tảng cho…