Huy động vốn cộng đồng là gì?

Tiếng Anh: Crowdfunding

Cập nhật · 5 phút đọc · Ngân hàng số & Fintech

Minh hoạ cho thuật ngữ Huy động vốn cộng đồng
Tóm tắt nhanh

Huy động vốn cộng đồng là hình thức kêu gọi nhiều người góp một lượng vốn nhỏ để tài trợ cho một dự án, doanh nghiệp hoặc ý tưởng. Trong lĩnh vực tài chính, đây là mảng kết nối giữa fintech và ngân hàng truyền thống, giúp mở rộng kênh tiếp cận vốn ngoài mặt bằng lãi suất tiền gửi.

Huy động vốn cộng đồng là gì?

Huy động vốn cộng đồng (tiếng Anh là Crowdfunding) là cách gọi vốn bằng cách kết nối nhiều cá nhân hoặc tổ chức nhỏ lẻ thông qua nền tảng trực tuyến để cùng tài trợ cho một mục tiêu chung. Mô hình này nằm ở nhóm fintech vì vận hành chủ yếu trên nền tảng số và ứng dụng công nghệ tài chính.

Đặc điểm chính

Mỗi người góp một khoản nhỏ nên tổng vốn huy động được hình thành từ số lượng lớn người tham gia. Nền tảng trung gian giữ vai trò xác minh dự án, thanh toán và thông tin cho cộng đồng. Mức góp thường linh hoạt, không đòi hỏi cam kết như khoản vay ngân hàng.

Cách hoạt động

Chủ dự án đăng thông tin, mục tiêu vốn và phần thưởng hoặc tỷ lệ hoàn trả. Cộng đồng đọc thông tin và chuyển tiền qua cổng thanh toán gắn với tài khoản ngân hàng hoặc ví điện tử. Khi đạt mục tiêu, nền tảng chuyển vốn cho chủ dự án; khi thất bại, tiền được hoàn trả cho người góp theo chính sách đã công bố.

Vai trò trong hoạt động ngân hàng

Nhiều ngân hàng thương mại xem huy động vốn cộng đồng như kênh bổ sung cho tín dụng và tiền gửi truyền thống. Sản phẩm giúp doanh nghiệp nhỏ, startup tiếp cận vốn mà không phải lệ thuộc hoàn toàn vào cấp tín dụng của một ngân hàng. Ngoài ra, ngân hàng có thể cung cấp dịch vụ tài khoản thanh toán, escrow và quản lý dòng tiền cho các nền tảng gọi vốn.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định dưới đây minh hoạ cách một doanh nghiệp nhỏ huy động vốn qua nền tảng trực tuyến.

Tình huống

Giả sử một cửa hàng trực tuyến do Lan điều hành đăng dự án trên nền tảng gọi vốn cộng đồng để mở rộng kho hàng, mục tiêu là 200 triệu đồng trong 30 ngày.

Các bước

  1. Với giả định trên, trung bình mỗi người góp 500 nghìn đồng thì số người cần tham gia là 200 triệu ÷ 500 nghìn = 400 người.
  2. Với giả định trên, nền tảng thu phí dịch vụ 5% trên tổng vốn gọi được, khoản phí là 200 triệu × 5% = 10 triệu đồng.

Kết quả

Với giả định trên, Lan thực nhận 200 triệu − 10 triệu = 190 triệu đồng để dùng cho kế hoạch mở rộng kho.

Ghi chú

Đây là mô hình đơn giản, thực tế còn có điều kiện hoàn tiền, thuế và phí cổng thanh toán tùy từng nền tảng.

Phân biệt với khái niệm gần giống

Huy động vốn cộng đồng dễ bị nhầm với huy động vốn qua ngân hàng truyền thống. Bảng dưới đây nêu điểm khác biệt chính.

So sánh với Huy động vốn qua ngân hàng thương mại

Tiêu chí Huy động vốn cộng đồng Huy động vốn qua ngân hàng thương mại
Người cấp vốn Đông đảo cá nhân qua nền tảng Một ngân hàng duy nhất
Cơ sở pháp lý chính Thoả thuận trên nền tảng và quy định về fintech Hợp đồng tín dụng và quy định ngân hàng
Kỳ hạn hoàn vốn Phụ thuộc mô hình (cho tặng, cho vay, cổ phần) Có lịch trả nợ và lãi suất rõ ràng
Tiêu chuẩn duyệt Do nền tảng và cộng đồng đánh giá Theo quy trình thẩm định tín dụng

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Cần lưu ý một số điểm sau khi tìm hiểu về hình thức này.

  • Nhầm huy động vốn cộng đồng với tiền gửi tiết kiệm tại ngân hàng.
  • Cho rằng mọi dự án trên nền tảng đều được bảo lãnh hoàn vốn.
  • Không kiểm tra uy tín nền tảng và thông tin chủ dự án trước khi góp.
  • Bỏ qua rủi ro khi góp theo mô hình cho vay hoặc nhận cổ phần.
  • Đánh đồng phí dịch vụ giữa các nền tảng khác nhau.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Huy động vốn cộng đồng có phải tiền gửi ngân hàng không?

Không, đây là hình thức gọi vốn qua nền tảng trực tuyến, không phải tiền gửi có kỳ hạn tại ngân hàng.

Ngân hàng có vai trò gì trong mô hình này?

Ngân hàng có thể cung cấp tài khoản thanh toán, dịch vụ quản lý dòng tiền hoặc bảo lãnh cho nền tảng gọi vốn.

Người góp có được bảo đảm hoàn tiền không?

Tuỳ mô hình, có hình thức hoàn tiền khi không đạt mục tiêu, nhưng không phải mọi dự án đều có cam kết này.

Mô hình này phù hợp với đối tượng nào?

Phù hợp với doanh nghiệp nhỏ, startup hoặc cá nhân cần vốn cho dự án cụ thể, chưa tiếp cận được tín dụng ngân hàng.

Có rủi ro chính khi tham gia không?

Rủi ro gồm dự án thất bại không hoàn vốn, thiếu thông tin chủ dự án và nền tảng không đáng tin cậy.