Kế hoạch dự phòng thanh khoản là gì?
Tiếng Anh: Contingency funding plan · Viết tắt: CFP
Kế hoạch dự phòng thanh khoản là văn bản ngân hàng xây dựng để ứng phó khi nguồn vốn bị căng hoặc gián đoạn bất thường. Kế hoạch giúp ngân hàng chủ động duy trì khả năng thanh toán và giảm thiểu rủi ro lan rộng.
Kế hoạch dự phòng thanh khoản là gì?
Kế hoạch dự phòng thanh khoản (tiếng Anh là Contingency funding plan, viết tắt CFP) là văn bản nội bộ ngân hàng mô tả cách thức huy động nguồn vốn khi dòng tiền đến và đi bị mất cân đối do sự cố ngoài dự kiến. Kế hoạch thường đi kèm chính sách quản trị rủi ro thanh khoản và là một phần của khung quản trị rủi ro tổng thể.
Mục đích và khi nào áp dụng
Kế hoạch được xây dựng nhằm chuẩn bị trước cho các tình huống căng thẳng, ví dụ khi khách hàng rút tiền hàng loạt, thị trường liên ngân hàng đóng băng hoặc tài sản phát sinh khó bán. Kế hoạch cũng được kích hoạt khi các chỉ báo cảnh báo sớm vượt ngưỡng cho phép.
Các bước thực hiện
Quy trình xây dựng và vận hành kế hoạch gồm các bước được trình bày ở phần Các bước thực hiện bên dưới.
- Xác định phạm vi: Xác định đơn vị áp dụng, loại tài sản và loại tiền.
- Xây dựng kịch bản: Mô tả các tình huống căng thẳng về thanh khoản.
- Xác định nguồn dự phòng: Liệt kê nguồn vốn ưu tiên, nguồn thứ cấp và ngưỡng huy động.
- Thiết lập ngưỡng kích hoạt: Đặt ngưỡng cảnh báo sớm và ngưỡng kích hoạt chính thức.
- Phân công trách nhiệm: Giao vai trò cho từng khối theo ma trận trách nhiệm.
- Diễn tập và rà soát: Tổ chức diễn tập định kỳ và cập nhật kế hoạch.
Bên tham gia và vai trò
Hội đồng quản trị hoặc Ủy ban điều hành phê duyệt kế hoạch và giám sát kích hoạt. Khối quản trị rủi ro thanh khoản xây dựng kịch bản và theo dõi chỉ báo. Khối ngân quỹ thực hiện huy động vốn theo phương án đã chọn. Khối kiểm toán nội kiểm soát tuân thủ và đánh giá độc lập.
Chứng từ thường liên quan
Biên bản họp Ủy ban, báo cáo chỉ báo thanh khoản, hợp đồng khung hạn mức liên ngân hàng và báo cáo diễn tập kế hoạch.
Ví dụ minh hoạ
Một tình huống giả định trình bày ở phần Ví dụ minh hoạ.
Tình huống
Giả sử Ngân hàng A đang vận hành và phát hiện chỉ báo rút tiền ròng tăng đột biến trong ba ngày liên tiếp.
Các bước
- Với giả định trên, Khối quản trị rủi ro báo cáo Ủy ban điều hành và đề xuất chuyển trạng thái từ bình thường sang cảnh báo.
- Với giả định trên, Khối ngân quỹ kích hoạt phương án huy động ưu tiên từ hạn mức liên ngân hàng, phát hành chứng chỉ tiền gửi và giảm tài sản dễ bán.
- Với giả định trên, sau hai ngày dòng tiền ổn định trở lại, kế hoạch chuyển về trạng thái theo dõi và lập báo cáo tổng kết.
Kết quả
Với giả định trên, ngân hàng duy trì khả năng thanh toán và có dữ liệu để cập nhật kế hoạch.
Ghi chú
Tình huống trên là giả định minh hoạ cho quy trình.
Rủi ro và kiểm soát
Rủi ro chính là kế hoạch không cập nhật theo thực tế hoặc không diễn tập định kỳ. Kiểm soát bằng rà soát hằng năm, diễn tập mô phỏng và đối chiếu với báo cáo khớp lệnh thanh khoản. Rủi ro khác là phụ thuộc vào một nguồn vốn duy nhất, cần đa dạng hoá nguồn huy động.
Phân biệt với quy trình gần giống
Kế hoạch dự phòng thanh khoản khác với quản trị rủi ro thanh khoản hằng ngày ở phạm vi kích hoạt và mức độ khẩn cấp. Phần phân biệt chi tiết ở khối Phân biệt.
So sánh với Quản trị rủi ro thanh khoản hằng ngày
| Tiêu chí | Kế hoạch dự phòng thanh khoản | Quản trị rủi ro thanh khoản hằng ngày |
|---|---|---|
| Phạm vi | Văn bản ứng phó khẩn cấp khi vượt ngưỡng | Giám sát và điều phối dòng tiền liên tục |
| Thời điểm kích hoạt | Khi xảy ra sự cố hoặc cảnh báo vượt ngưỡng | Vận hành liên tục |
| Mức độ chi tiết | Danh sách hành động cụ thể và ngưỡng kích hoạt | Chính sách, hạn mức và báo cáo định kỳ |
So sánh với Chính sách quản trị rủi ro thanh khoản
| Tiêu chí | Kế hoạch dự phòng thanh khoản | Chính sách quản trị rủi ro thanh khoản |
|---|---|---|
| Bản chất | Văn bản chiến lược dài hạn | Văn bản chi tiết cho tình huống khẩn cấp |
| Phạm vi | Nguyên tắc, khẩu vị rủi ro, giới hạn tổng thể | Kịch bản, nguồn vốn dự phòng, quy trình kích hoạt |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Một số điểm cần nhớ được nêu ở phần Lưu ý và sai lầm thường gặp.
- Xem kế hoạch là hộp đen, không diễn tập định kỳ.
- Chỉ dựa vào một nguồn vốn dự phòng duy nhất.
- Không cập nhật ngưỡng kích hoạt khi thị trường thay đổi.
- Nhầm lẫn với báo cáo thanh khoản hằng ngày.
- Bỏ qua kịch bản căng thẳng kéo dài nhiều ngày.
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
Kế hoạch dự phòng thanh khoản khác gì so với chính sách thanh khoản?
Chính sách đặt nguyên tắc và giới hạn dài hạn, còn kế hoạch mô tả hành động cụ thể khi xảy ra sự cố.
Khi nào kế hoạch được kích hoạt?
Khi chỉ báo cảnh báo sớm vượt ngưỡng hoặc xảy ra sự kiện ảnh hưởng dòng tiền.
Có cần diễn tập không?
Có, diễn tập giúp kiểm tra tính khả thi và cập nhật kế hoạch.
Ai phê duyệt kế hoạch?
Cấp có thẩm quyền theo phân cấp quản trị của ngân hàng.
Có cần đa dạng nguồn vốn dự phòng?
Có, đa dạng nguồn giúp giảm phụ thuộc vào một kênh huy động.