Khoản vay liên ngân hàng là gì?
Tiếng Anh: Interbank Loan · Viết tắt: IBL
Khoản vay liên ngân hàng là giao dịch cho vay ngắn hạn giữa các ngân hàng thương mại với nhau nhằm điều hoà thanh khoản hằng ngày. Đây là kênh quan trọng giúp hệ thống ngân hàng vận hành trơn tru và là cơ sở hình thành lãi suất thị trường liên ngân hàng.
Khoản vay liên ngân hàng là gì?
Khoản vay liên ngân hàng (tiếng Anh là Interbank Loan, viết tắt IBL) là khoản cho vay giữa các ngân hàng thương mại với nhau, chủ yếu nhằm mục tiêu điều hoà thanh khoản ngắn hạn.
Đặc điểm chính
Giao dịch thường có kỳ hạn rất ngắn, từ qua đêm đến vài tháng, lãi suất dựa trên cung cầu thanh khoản trên thị trường và được xem là lãi suất chuẩn cho nhiều sản phẩm khác.
Cách hoạt động
Ngân hàng thừa vốn cho ngân hàng thiếu vốn vay và hoàn trả gốc cộng lãi khi đến hạn. Lãi suất phổ biến gồm lãi suất qua đêm, lãi suất một tuần và lãi suất một tháng.
Vai trò trong hoạt động ngân hàng
Khoản vay liên ngân hàng giúp truyền dẫn chính sách tiền tệ, là thước đo sức khoẻ thanh khoản của từng ngân hàng và của toàn hệ thống.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định minh hoạ cách tính lãi trên một giao dịch liên ngân hàng.
Tình huống
Giả sử Ngân hàng A cho Ngân hàng C vay 50 tỉ đồng trên thị trường liên ngân hàng với kỳ hạn một tuần và lãi suất 4%/năm.
Các bước
- Với giả định trên, tiền lãi một tuần = 50 tỉ × 4% × 7 ÷ 360 = 0,0389 tỉ đồng.
Kết quả
Với giả định trên, Ngân hàng C hoàn trả cho Ngân hàng A tổng cộng khoảng 50,0389 tỉ đồng khi đến hạn.
Ghi chú
Cách tính trên chỉ nhằm minh hoạ cơ sở hình thành tiền lãi, số ngày thực tế và lãi suất áp dụng tuỳ thoả thuận giữa hai ngân hàng.
Phân biệt với khái niệm gần giống
Khoản vay liên ngân hàng dễ bị nhầm với cho vay khách hàng và với nghiệp vụ mua bán lại chứng khoán giữa các ngân hàng.
So sánh với Cho vay khách hàng
| Tiêu chí | Khoản vay liên ngân hàng | Cho vay khách hàng |
|---|---|---|
| Bên vay | Ngân hàng thương mại khác | Cá nhân và doanh nghiệp |
| Kỳ hạn phổ biến | Rất ngắn, từ qua đêm đến vài tháng | Đa dạng, từ ngắn hạn đến dài hạn |
| Lãi suất | Theo cung cầu thanh khoản thị trường | Theo chính sách tín dụng của ngân hàng |
| Tài sản bảo đảm | Thường có, có thể bằng chứng khoán | Có hoặc không, tuỳ sản phẩm |
So sánh với Mua bán lại chứng khoán giữa các ngân hàng
| Tiêu chí | Khoản vay liên ngân hàng | Mua bán lại chứng khoán giữa các ngân hàng |
|---|---|---|
| Bản chất | Cho vay bằng tiền giữa hai ngân hàng | Cho vay có tài sản bảo đảm là chứng khoán |
| Ghi nhận kế toán | Ghi nhận khoản phải thu và doanh thu lãi | Ghi nhận khoản phải thu và tài sản bảo đảm |
| Thời hạn | Ngắn, có thể qua đêm | Ngắn, có thể qua đêm |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Một số điểm cần nhớ khi tìm hiểu về khoản vay liên ngân hàng.
Khoản vay liên ngân hàng thường phục vụ quản lý thanh khoản và nguồn vốn ngắn hạn, với kỳ hạn, lãi suất, tài sản bảo đảm và phương thức thanh toán được hai bên thỏa thuận. Giao dịch phải qua quy trình hạn mức đối tác, xác nhận giao dịch và đối chiếu thanh toán của mỗi ngân hàng.
- Nhầm khoản vay liên ngân hàng với cho vay khách hàng do cùng là nghiệp vụ tín dụng.
- Cho rằng lãi suất liên ngân hàng là lãi suất huy động hay cho vay khách hàng.
- Bỏ qua rủi ro đối tác vì quen thuộc với giao dịch giữa các ngân hàng.
- Nghĩ rằng mọi giao dịch liên ngân hàng đều có tài sản bảo đảm.
Công thức
Công thức: Lãi = Gốc × Lãi suất năm × Số ngày thực tế ÷ 360
- Gốc: số tiền cho vay liên ngân hàng
- Lãi suất năm: lãi suất thoả thuận giữa hai bên
- Số ngày thực tế: số ngày của kỳ vay
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
Tại sao các ngân hàng vay lẫn nhau?
Để điều hoà thanh khoản hằng ngày khi có ngân hàng thừa vốn và ngân hàng thiếu vốn.
Kỳ hạn phổ biến của khoản vay liên ngân hàng là bao lâu?
Thường rất ngắn, phổ biến là qua đêm, một tuần hoặc một tháng.
Lãi suất liên ngân hàng có vai trò gì?
Là cơ sở tham chiếu cho nhiều lãi suất khác và phản ánh sức khoẻ thanh khoản hệ thống.
Khoản vay liên ngân hàng có rủi ro không?
Có rủi ro đối tác nếu bên vay không hoàn trả đúng hạn.