Lãi suất qua đêm là gì?

Tiếng Anh: Overnight Rate

Cập nhật · 5 phút đọc · Tiền tệ & Ngoại hối

Minh hoạ cho thuật ngữ Lãi suất qua đêm
Tóm tắt nhanh

Lãi suất qua đêm là lãi suất áp dụng cho các giao dịch cho vay hoặc đi vay rất ngắn hạn giữa các ngân hàng, thường có thời hạn một ngày. Đây là loại lãi suất quan trọng trên thị trường liên ngân hàng, phản ánh trạng thái cung cầu tiền trong ngắn hạn.

Lãi suất qua đêm là gì?

Lãi suất qua đêm (tiếng Anh là Overnight Rate) là mức lãi suất áp dụng cho các khoản vay và cho vay có thời hạn khoảng một ngày giữa các tổ chức tài chính, thường là giữa các ngân hàng thương mại trên thị trường liên ngân hàng.

Đặc điểm chính

Thời hạn khoản vay rất ngắn, chỉ kéo dài từ cuối ngày làm việc này đến đầu ngày làm việc kế tiếp. Lãi suất qua đêm biến động hằng ngày theo cung cầu tiền trên thị trường liên ngân hàng. Loại lãi suất này được xem là lãi suất chuẩn ngắn hạn nhất của hệ thống ngân hàng.

Cách hoạt động

Khi một ngân hàng tạm thời thiếu tiền để đáp ứng yêu cầu dự trữ hoặc nhu cầu thanh toán cuối ngày, ngân hàng đó có thể vay từ các ngân hàng khác trên thị trường liên ngân hàng với kỳ hạn một ngày. Ngược lại, ngân hàng có thặng dư tiền có thể cho vay qua đêm để tận dụng dòng tiền nhàn rỗi. Giao dịch được tất toán vào đầu ngày làm việc tiếp theo.

Vai trò trong hoạt động ngân hàng

Lãi suất qua đêm phản ánh trạng thái thanh khoản ngắn hạn của hệ thống ngân hàng và là cơ sở để các ngân hàng trung ương điều tiết cung tiền. Khi lãi suất qua đêm tăng cao cho thấy hệ thống đang căng tiền; khi giảm thấp cho thấy hệ thống dư thừa tiền. Đây cũng là lãi suất tham chiếu cho nhiều sản phẩm tiền tệ ngắn hạn.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định dưới đây minh hoạ cách tính chi phí vay qua đêm.

Tình huống

Giả sử Ngân hàng A cần vay qua đêm từ Ngân hàng B số tiền 50 tỷ đồng với lãi suất qua đêm là 0,5%/năm.

Các bước

  1. Với giả định trên, lãi suất áp dụng cho một ngày được tính bằng 0,5% ÷ 365 = 0,00137% mỗi ngày.
  2. Với giả định trên, tiền lãi qua đêm = 50 tỷ × 0,00137% = khoảng 685.000 đồng.

Kết quả

Với giả định trên, sáng ngày hôm sau Ngân hàng A hoàn trả 50 tỷ đồng cộng khoảng 685.000 đồng tiền lãi cho Ngân hàng B.

Ghi chú

Cách tính này dùng phương pháp lãi đơn theo ngày thực tế.

Phân biệt với khái niệm gần giống

Lãi suất qua đêm khác với lãi suất tái cấp vốn và lãi suất tiền gửi liên ngân hàng theo kỳ hạn dài hơn.

So sánh với Lãi suất tái cấp vốn

Tiêu chí Lãi suất qua đêm Lãi suất tái cấp vốn
Đối tượng áp dụng Giao dịch giữa các ngân hàng thương mại Ngân hàng thương mại vay ngân hàng trung ương
Bản chất Lãi suất thị trường liên ngân hàng Lãi suất chính sách do ngân hàng trung ương ấn định
Vai trò Phản ánh cung cầu tiền tự phát Công cụ điều tiết thanh khoản hệ thống

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần lưu ý khi tìm hiểu về lãi suất qua đêm.

  • Nhầm lãi suất qua đêm với lãi suất chính sách của ngân hàng trung ương vì cả hai đều liên quan đến thanh khoản ngắn hạn.
  • Tưởng rằng lãi suất qua đêm chỉ biến động khi có khủng hoảng, trong khi nó dao động hằng ngày theo cung cầu tiền.
  • Quy đổi sai lãi suất qua đêm khi so sánh giữa các thị trường có cách tính ngày khác nhau.
  • Coi lãi suất qua đêm là lãi suất áp dụng cho khách hàng cá nhân, trong khi đây là lãi suất giữa các ngân hàng với nhau.

Công thức

Công thức: Tiền lãi qua đêm = Số tiền vay × Lãi suất năm ÷ Số ngày trong năm

  • Số tiền vay: dư nợ khoản vay qua đêm
  • Lãi suất năm: lãi suất qua đêm quy đổi theo năm
  • Số ngày trong năm: 365 hoặc 360 tuỳ quy ước

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Lãi suất qua đêm là lãi suất giữa ai với ai?

Đây là lãi suất áp dụng cho các khoản vay và cho vay giữa các ngân hàng trên thị trường liên ngân hàng.

Vì sao lãi suất qua đêm quan trọng với hệ thống ngân hàng?

Vì nó phản ánh trạng thái thanh khoản ngắn hạn và là cơ sở để điều tiết cung tiền.

Lãi suất qua đêm có phải lãi suất chính sách không?

Không, đây là lãi suất thị trường; lãi suất chính sách do ngân hàng trung ương ấn định.

Thời hạn khoản vay qua đêm là bao lâu?

Khoảng một ngày, từ cuối ngày làm việc đến đầu ngày làm việc kế tiếp.