Khoảng cách kỳ hạn vốn là gì?
Tiếng Anh: Funding Maturity Gap
Khoảng cách kỳ hạn vốn là chênh lệch giữa tài sản nhạy cảm với lãi suất và nợ phải trả nhạy cảm với lãi suất theo từng mốc kỳ hạn. Chỉ số giúp ngân hàng nhận diện rủi ro lãi suất khi cơ cấu vốn và tài sản không khớp về thời gian đáo hạn.
Khoảng cách kỳ hạn vốn là gì?
Khoảng cách kỳ hạn vốn (tiếng Anh là Funding Maturity Gap) là chênh lệch giữa tài sản nhạy cảm với lãi suất và nợ phải trả nhạy cảm với lãi suất trong cùng một khung kỳ hạn. Chỉ số phản ánh mức lệch giữa thời gian đáo hạn của tài sản sinh lãi và nguồn vốn huy động.
Mục đích và khi nào áp dụng
Chỉ số được dùng khi ngân hàng muốn đo lường rủi ro lãi suất trên sổ ngân hàng và đánh giá mức độ phù hợp giữa cơ cấu kỳ hạn tài sản và cơ cấu kỳ hạn nguồn vốn. Kết quả phân tích là cơ sở để điều chỉnh chính sách kỳ hạn huy động và cho vay, hạn chế tác động bất lợi khi lãi suất thị trường biến động.
Các bước thực hiện
Quy trình tính toán gồm các bước sau.
- Phân loại: Gom tài sản và nợ phải trả vào các khung kỳ hạn.
- Xác định nhạy cảm: Chọn các khoản nhạy cảm với lãi suất trong từng khung.
- Tính chênh lệch: Lấy tổng tài sản nhạy cảm trừ tổng nợ phải trả nhạy cảm.
- Tổng hợp: Lập báo cáo theo từng khung kỳ hạn.
- Đánh giá: So sánh với hạn mức nội bộ và đề xuất điều chỉnh cơ cấu.
Bên tham gia và vai trò
Bộ phận quản lý rủi ro lãi suất chịu trách nhiệm tổng hợp dữ liệu và tính toán. Bộ phận ngân quỹ và huy động vốn cung cấp số liệu nguồn vốn theo kỳ hạn. Bộ phận tín dụng cung cấp số liệu tài sản sinh lãi theo kỳ hạn. Ban lãnh đạo xem xét kết quả và ra quyết định điều chỉnh.
Chứng từ thường liên quan
Bảng kê kỳ hạn tài sản và nguồn vốn, báo cáo phân loại kỳ hạn đáo hạn theo khung thời gian và biên bản họp ủy ban rủi ro.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định.
Tình huống
Giả sử Ngân hàng A xét khung kỳ hạn dưới một năm và tổng hợp như sau.
Các bước
- Với giả định trên, tài sản nhạy cảm với lãi suất đáo hạn dưới một năm là 200 tỷ đồng.
- Với giả định trên, nợ phải trả nhạy cảm với lãi suất đáo hạn dưới một năm là 150 tỷ đồng.
- Với giả định trên, khoảng cách kỳ hạn vốn bằng 200 tỷ - 150 tỷ = 50 tỷ đồng.
Kết quả
Với giả định trên, khoảng cách dương cho thấy tài sản tái định giá nhiều hơn nợ phải trả trong khung dưới một năm.
Ghi chú
Kết quả chỉ mang tính minh hoạ, không phản ánh số liệu của bất kỳ ngân hàng nào.
Rủi ro và kiểm soát
Khi khoảng cách dương lớn, ngân hàng chịu rủi ro lãi suất giảm vì lãi thu từ tài sản dài hạn có thể thấp hơn chi phí vốn ngắn hạn. Khi khoảng cách âm lớn, ngân hàng chịu rủi ro lãi suất tăng vì chi phí vốn ngắn hạn có thể tăng nhanh hơn thu nhập từ tài sản dài hạn. Kiểm soát bằng cách đặt hạn mức chênh lệch kỳ hạn, theo dõi định kỳ và điều chỉnh cơ cấu kỳ hạn khi cần.
Phân biệt với quy trình gần giống
Dễ nhầm với phân tích kỳ hạn bình quân gia quyền và với chỉ số chênh lệch thời gian đáo hạn tổng hợp.
So sánh với Phân tích kỳ hạn bình quân gia quyền
| Tiêu chí | Khoảng cách kỳ hạn vốn | Phân tích kỳ hạn bình quân gia quyền |
|---|---|---|
| Bản chất | Chênh lệch giữa hai tổng theo khung kỳ hạn | Trung bình gia quyền thời gian đáo hạn của một danh mục |
| Mục đích | Đo rủi ro lãi suất theo khung thời gian | Đo chiều dài kỳ hạn của danh mục |
| Đơn vị | Số tiền | Đơn vị thời gian |
So sánh với Chỉ số chênh lệch thời gian đáo hạn tổng hợp
| Tiêu chí | Khoảng cách kỳ hạn vốn | Chỉ số chênh lệch thời gian đáo hạn tổng hợp |
|---|---|---|
| Phạm vi | Một khung kỳ hạn cụ thể | Toàn bộ kỳ hạn tài sản và nợ |
| Cách tính | Trừ hai tổng theo từng khung | So sánh đường cong kỳ hạn tổng hợp |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Một số điểm cần nhớ.
- Cho rằng khoảng cách bằng không là an toàn tuyệt đối.
- Không phân loại tài sản và nợ theo khung kỳ hạn trước khi tính.
- Bỏ qua các khoản có lãi suất điều chỉnh theo lịch.
- Nhầm khoảng cách kỳ hạn với chênh lệch lãi suất.
- Không kết hợp với các chỉ số rủi ro lãi suất khác.
Công thức
Công thức: Khoảng cách kỳ hạn vốn = Tài sản nhạy cảm với lãi suất - Nợ phải trả nhạy cảm với lãi suất
- RSA: Tài sản nhạy cảm với lãi suất trong khung kỳ hạn đang xét
- RSL: Nợ phải trả nhạy cảm với lãi suất trong cùng khung kỳ hạn
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
Khoảng cách kỳ hạn vốn đo cái gì?
Đo chênh lệch giữa tài sản nhạy cảm và nợ phải trả nhạy cảm theo khung kỳ hạn.
Khoảng cách dương nghĩa là gì?
Nghĩa là tài sản nhạy cảm lớn hơn nợ phải trả nhạy cảm trong khung đang xét.
Khoảng cách âm có rủi ro không?
Có, vì thể ngân hàng có thể chịu áp lực khi lãi suất thị trường tăng.
Có cần xét nhiều khung kỳ hạn không?
Có, mỗi khung phản ánh một nhóm rủi ro khác nhau.
Tần suất theo dõi nên như thế nào?
Nên theo dõi định kỳ theo quy định nội bộ và khi cơ cấu nguồn vốn thay đổi lớn.