Mô hình tính toán vốn nội bộ là gì?
Tiếng Anh: Internal Capital Model
Mô hình tính toán vốn nội bộ là cách tiếp cận trong đó ngân hàng tự xây dựng khung đo lường và ước lượng vốn kinh tế cần thiết cho rủi ro của chính mình. Mô hình giúp gắn vốn với cấu trúc rủi ro nội tại của tổ chức.
Mô hình tính toán vốn nội bộ là gì?
Mô hình tính toán vốn nội bộ (tiếng Anh là Internal Capital Model, viết tắt ICAAP) là phương pháp ngân hàng tự thiết kế để ước lượng mức vốn cần thiết cho các rủi ro trọng yếu trong hoạt động. Mô hình dựa trên hồ sơ rủi ro riêng và chiến lược kinh doanh của ngân hàng.
Mục đích và khi nào áp dụng
Mục đích là giúp ngân hàng đánh giá mức đủ vốn trên góc độ nội bộ, vượt ra ngoài yêu cầu vốn tối thiểu theo chuẩn chính thức. Mô hình được áp dụng trong bài đánh giá đầy đủ về mức đủ vốn nội bộ và làm đầu vào cho kế hoạch vốn, giới hạn rủi ro và ra quyết định phân bổ kinh doanh.
Các bước thực hiện
Quy trình xây dựng và vận hành gồm các bước nêu tại khối CAC_BUOC.
- Xác định rủi ro trọng yếu: Liệt kê và phân loại rủi ro theo hồ sơ kinh doanh và quy mô danh mục.
- Lựa chọn phương pháp: Chọn cách ước lượng phù hợp cho từng loại rủi ro và thống nhất mức độ tin cậy mục tiêu.
- Ước lượng vốn kinh tế: Tính vốn kinh tế cho từng rủi ro và tổng hợp theo ma trận tương quan.
- Kiểm chứng và trình bày: Đối chiếu ngược, kiểm chứng độc lập và lập báo cáo trình uỷ ban rủi ro.
- Sử dụng kết quả: Đưa vào kế hoạch vốn, giới hạn rủi ro và phân bổ cho các đơn vị kinh doanh.
Bên tham gia và vai trò
Bên tham gia gồm khối quản trị rủi ro, khối tài chính - kế hoạch vốn, khối kiểm soát nội bộ và ban lãnh đạo cấp cao phê duyệt. Mỗi bên đảm nhận một phần trong thiết kế, kiểm chứng và sử dụng kết quả mô hình.
Chứng từ thường liên quan
Báo cáo mức đủ vốn nội bộ, biên bản họp uỷ ban rủi ro, tài liệu mô tả phương pháp luận, kết quả kiểm chứng mô hình và báo cáo kiểm toán nội bộ liên quan.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định minh hoạ.
Tình huống
Giả sử Ngân hàng A xây dựng mô hình vốn nội bộ cho rủi ro tín dụng và rủi ro thị trường.
Các bước
- Với giả định trên, ngân hàng xác định các loại rủi ro trọng yếu dựa trên hồ sơ kinh doanh và quy mô danh mục.
- Với giả định trên, mỗi loại rủi ro được ước lượng bằng phương pháp phù hợp, ví dụ mô phỏng hoặc phân tích kịch bản.
- Với giả định trên, các ước lượng được cộng dồn theo ma trận tương quan để có tổng vốn kinh tế.
- Với giả định trên, tổng vốn kinh tế được so với vốn có sẵn và trình uỷ ban rủi ro phê duyệt.
Kết quả
Với giả định trên, Ngân hàng A có khung nhìn đầy đủ về mức đủ vốn và điều chỉnh kế hoạch phân bổ vốn cho các đơn vị.
Rủi ro và kiểm soát
Rủi ro mô hình phát sinh khi giả định không phản ánh đúng danh mục hoặc dữ liệu đầu vào thiếu chất lượng. Kiểm soát bằng kiểm chứng độc lập, đối chiếu ngược và trình bày giả định minh bạch trước uỷ ban rủi ro.
Phân biệt với quy trình gần giống
Dễ nhầm với cách tính vốn theo chuẩn tối thiểu của cơ quan quản lý.
So sánh với Tính vốn theo yêu cầu tối thiểu của cơ quan quản lý
| Tiêu chí | Mô hình tính toán vốn nội bộ | Tính vốn theo yêu cầu tối thiểu của cơ quan quản lý |
|---|---|---|
| Cơ sở rủi ro | Rủi ro nội tại của ngân hàng, kịch bản nội bộ | Danh mục chuẩn hoá do cơ quan quản lý định sẵn |
| Mục đích | Hỗ trợ quản trị và phân bổ vốn | Đáp ứng yêu cầu pháp lý tối thiểu |
| Phương pháp | Do ngân hàng thiết kế và kiểm chứng | Áp dụng công thức và hệ số chuẩn |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Một số điểm cần nhớ nêu tại khối LUU_Y.
- Nhầm mô hình vốn nội bộ với bảng tính vốn theo chuẩn tối thiểu.
- Coi kết quả mô hình là thay thế hoàn toàn cho yêu cầu vốn pháp lý.
- Không kiểm chứng định kỳ khiến giả định lạc hậu.
- Để dữ liệu đầu vào thiếu chất lượng ảnh hưởng kết quả.
- Dùng mức độ tin cậy khác nhau cho từng rủi ro mà không thống nhất nguyên tắc.
Công thức
Công thức: Vốn kinh tế tổng hợp = tổng vốn kinh tế của từng loại rủi ro sau điều chỉnh tương quan (tính trên cùng mức độ tin cậy mục tiêu)
- K: vốn kinh tế tổng hợp cần giữ
- K$1i: vốn kinh tế ước lượng cho loại rủi ro i
- rho$1ij: hệ số tương quan giữa rủi ro i và rủi ro j
- alpha: mức độ tin cậy mục tiêu nội bộ
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
Mô hình vốn nội bộ khác gì so với tính vốn theo chuẩn?
Mô hình nội bộ dựa trên hồ sơ rủi ro riêng và phương pháp do ngân hàng chọn, còn tính theo chuẩn áp dụng hệ số định sẵn.
Ai phê duyệt kết quả mô hình?
Uỷ ban rủi ro hoặc cấp có thẩm quyền tương đương phê duyệt trên cơ sở đề xuất của khối quản trị rủi ro.
Có cần kiểm chứng mô hình không?
Có, mô hình cần được kiểm chứng định kỳ và khi có thay đổi lớn về danh mục hoặc chiến lược.
Kết quả mô hình dùng để làm gì?
Dùng làm đầu vào cho kế hoạch vốn, giới hạn rủi ro và phân bổ vốn cho các đơn vị kinh doanh.
Mô hình có thay thế yêu cầu vốn pháp lý không?
Không, mô hình bổ sung cho yêu cầu pháp lý tối thiểu chứ không thay thế.