Phân tích kịch bản là gì?

Tiếng Anh: Scenario analysis

Cập nhật · 5 phút đọc · Quản trị rủi ro

Minh hoạ cho thuật ngữ Phân tích kịch bản
Tóm tắt nhanh

Phân tích kịch bản là phương pháp quản trị rủi ro mô phỏng các tình huống thay đổi để ước lượng tác động lên ngân hàng. Phương pháp giúp nhà quản trị chuẩn bị trước cho các biến cố có thể xảy ra.

Phân tích kịch bản là gì?

Phân tích kịch bản (tiếng Anh là Scenario analysis) là phương pháp quản trị rủi ro xây dựng các tình huống giả định về biến động thị trường, kinh tế hay hoạt động nội bộ nhằm ước lượng tác động đến lợi nhuận, thanh khoản và vốn của ngân hàng. Kịch bản thường gồm tình huống cơ sở, tình huống thuận lợi và tình huống bất lợi.

Mục đích và khi nào áp dụng

Phân tích kịch bản được áp dụng khi ngân hàng cần đánh giá khả năng chịu đựng trước các biến cố như thay đổi lãi suất, tỷ giá, giá tài sản hay suy giảm tăng trưởng tín dụng. Phương pháp hỗ trợ hoạch định vốn, kế hoạch thanh khoản và lập ngân sách rủi ro. Kết quả kịch bản còn là cơ sở để thông báo cho hội đồng quản trị và các bên liên quan.

Các bước thực hiện

Quy trình thực hiện gồm các bước nêu trong bài.

  1. Xác định mục tiêu: Làm rõ biến số cần phân tích và câu hỏi quản trị cần trả lời.
  2. Xây dựng giả định: Thiết lập các kịch bản cơ sở, thuận lợi và bất lợi.
  3. Chạy mô hình: Mô phỏng tác động của từng kịch bản lên lợi nhuận, thanh khoản và vốn.
  4. Tổng hợp kết quả: So sánh tác động giữa các kịch bản và xác định điểm yếu.
  5. Báo cáo và hành động: Trình kết quả lên ban lãnh đạo và đề xuất hành động ứng phó.

Bên tham gia và vai trò

Bộ phận quản trị rủi ro thường chủ trì xây dựng kịch bản và vận hành mô hình. Khối tài chính cung cấp dữ liệu kế hoạch, còn khối kinh doanh cập nhật giả định về danh mục và tăng trưởng. Ban lãnh đạo phê duyệt kịch bản và quyết định hành động ứng phó.

Chứng từ thường liên quan

Biên bản họp ủy ban rủi ro, báo cáo kết quả mô phỏng và tài liệu mô tả giả định kịch bản thường được lưu giữ.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định được nêu ở phần ví dụ.

Tình huống

Giả sử ngân hàng muốn đánh giá tác động khi lãi suất huy động tăng mạnh đối với lợi nhuận năm tới.

Các bước

  1. Với giả định trên, bộ phận rủi ro xây dựng ba kịch bản gồm kịch bản cơ sở, kịch bản thuận lợi và kịch bản bất lợi.
  2. Với giả định trên, lãi suất huy động trong kịch bản bất lợi tăng thêm 2 điểm phần trăm so với kịch bản cơ sở.
  3. Với giả định trên, chi phí lãi huy động tăng thêm 200 tỷ đồng, làm lợi nhuận ròng giảm tương ứng.

Kết quả

Với giả định trên, hội đồng quản trị quyết định tăng vốn dự phòng và điều chỉnh cơ cấu nguồn vốn.

Rủi ro và kiểm soát

Giả định kịch bản không sát thực tế có thể khiến ngân hàng đánh giá thấp rủi ro và chuẩn bị không đủ nguồn lực ứng phó. Mô hình tính toán sai hoặc dữ liệu đầu vào lỗi thời cũng làm kết quả mô phỏng sai lệch. Kiểm soát bằng cách định kỳ rà soát giả định, đối chiếu kết quả với số liệu thực tế và kiểm tra độc lập mô hình.

Phân biệt với quy trình gần giống

Phân tích kịch bản dễ nhầm với phương pháp kiểm tra sức chịu đựng, tuy nhiên hai phương pháp có phạm vi và cách xây dựng giả định khác nhau.

So sánh với Kiểm tra sức chịu đựng

Tiêu chí Phân tích kịch bản Kiểm tra sức chịu đựng
Phạm vi kịch bản Nhiều kịch bản tuỳ mục tiêu Thường dùng kịch bản cực đoan
Mục đích chính Hỗ trợ quyết định quản trị Đánh giá khả năng chịu đựng toàn hệ thống

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần nhớ được nêu ở phần lưu ý.

  • Nhầm phân tích kịch bản với kiểm tra sức chịu đựng trong khi hai phương pháp có mục tiêu khác nhau.
  • Chọn giả định kịch bản quá nhẹ khiến ngân hàng đánh giá thấp rủi ro.
  • Không cập nhật giả định kịch bản khi điều kiện thị trường thay đổi.
  • Bỏ qua kết quả kịch bản bất lợi trong quyết định kinh doanh.
  • Chỉ chạy mô hình một lần và không đối chiếu với số liệu thực tế.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Phân tích kịch bản khác kiểm tra sức chịu đựng ở điểm nào?

Phân tích kịch bản linh hoạt hơn và phục vụ quyết định quản trị, còn kiểm tra sức chịu đựng thường dùng kịch bản cực đoan.

Kịch bản thường gặp gồm những loại nào?

Thường gồm kịch bản cơ sở, thuận lợi và bất lợi.

Phân tích kịch bản có bắt buộc theo quy định không?

Đây là phương pháp phổ biến trong quản trị rủi ro ngân hàng, việc áp dụng cần tuân theo chính sách nội bộ của ngân hàng.

Bao lâu nên chạy lại phân tích kịch bản?

Thông thường theo chu kỳ báo cáo rủi ro định kỳ hoặc khi có biến động lớn.

Khoá học liên quan