Mua lại cổ phiếu vốn là gì?
Tiếng Anh: Share Capital Buyback
Mua lại cổ phiếu vốn là quy trình ngân hàng mua lại một phần cổ phiếu đã phát hành trước đó theo nghị quyết của đại hội cổ đông. Quy trình giúp điều chỉnh vốn chủ sở hữu và hỗ trợ ổn định giá cổ phiếu trên thị trường.
Mua lại cổ phiếu vốn là gì?
Mua lại cổ phiếu vốn (tiếng Anh là Share Capital Buyback) là quy trình ngân hàng mua lại một phần cổ phiếu đã phát hành trước đó từ chính cổ đông hiện hữu theo nghị quyết của đại hội đồng cổ đông và phê duyệt của cơ quan quản lý. Số cổ phiếu mua lại được ghi nhận làm cổ phiếu quỹ, làm giảm vốn điều lệ và vốn chủ sở hữu tương ứng.
Mục đích và khi nào áp dụng
Áp dụng khi ngân hàng muốn điều chỉnh cơ cấu vốn chủ sở hữu, hỗ trợ giá cổ phiếu, hoặc chuẩn bị cho kế hoạch sáp nhập, tái cơ cấu. Quy trình cũng được sử dụng khi ngân hàng có nguồn thặng dư vốn và muốn trả về cho cổ đông.
Các bước thực hiện
Quy trình gồm các bước theo trình tự chuẩn, được trình bày chi tiết trong phần các bước.
- Nghị quyết đại hội cổ đông: Thông qua phương án mua lại gồm số lượng, giá và nguồn vốn.
- Phê duyệt cơ quan quản lý: Nộp hồ sơ và được chấp thuận phương án mua lại.
- Công bố thông tin: Thông báo cho cổ đông và thị trường về đợt mua lại.
- Thực hiện mua lại: Tiến hành giao dịch mua lại theo phương án đã duyệt.
- Ghi nhận bút toán: Hạch toán cổ phiếu quỹ, điều chỉnh vốn điều lệ và thặng dư vốn.
- Hoàn tất và báo cáo: Tổng kết số lượng đã mua, báo cáo cơ quan quản lý.
Bên tham gia và vai trò
Đại hội đồng cổ đông thông qua nghị quyết, hội đồng quản trị tổ chức thực hiện, ban điều hành triển khai phương án. Bộ phận tài chính kế toán ghi nhận bút toán. Cơ quan quản lý giám sát tuân thủ.
Chứng từ thường liên quan
Nghị quyết đại hội đồng cổ đông về phương án mua lại cổ phiếu, quyết định phê duyệt của hội đồng quản trị, giấy chứng nhận phê duyệt của cơ quan quản lý, hợp đồng mua lại với cổ đông, sổ cổ đông, biên bản đối chiếu thanh toán.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định được trình bày trong phần ví dụ.
Tình huống
Giả sử Ngân hàng A được đại hội đồng cổ đông thông qua phương án mua lại tối đa 5 triệu cổ phiếu với giá mua tối đa 20.000 đồng mỗi cổ phiếu.
Các bước
- Với giả định trên, tổng giá trị mua tối đa = 5 triệu cổ phiếu × 20.000 đồng/cổ phiếu = 100.000.000.000 đồng = 100 tỷ đồng.
- Với giả định trên, ngân hàng thực hiện mua đúng 5 triệu cổ phiếu và thanh toán 100 tỷ đồng cho cổ đông.
- Với giả định trên, số cổ phiếu quỹ tăng 5 triệu cổ phiếu, vốn điều lệ giảm tương ứng phần giá trị ghi trên sổ.
Kết quả
Với giả định trên, cơ cấu vốn chủ sở hữu được điều chỉnh và giao dịch hoàn tất.
Rủi ro và kiểm soát
Rủi ro chính là vi phạm giới hạn mua lại hoặc không bảo đảm an toàn vốn. Kiểm soát bằng cách rà soát nghị quyết, phê duyệt phương án mua lại và đối chiếu số lượng thực tế với số lượng đăng ký. Rủi ro khác là ảnh hưởng đến thanh khoản khi dùng quá nhiều tiền cho việc mua lại.
Phân biệt với quy trình gần giống
Dễ nhầm với chia tách cổ phiếu, phát hành thêm cổ phiếu để tăng vốn, và phân phối cổ tức bằng cổ phiếu.
So sánh với Chia tách cổ phiếu
| Tiêu chí | Mua lại cổ phiếu vốn | Chia tách cổ phiếu |
|---|---|---|
| Bản chất | Giảm vốn chủ sở hữu do mua lại | Tăng số lượng cổ phiếu, giá trị vốn không đổi |
So sánh với Phát hành thêm cổ phiếu
| Tiêu chí | Mua lại cổ phiếu vốn | Phát hành thêm cổ phiếu |
|---|---|---|
| Bản chất | Làm giảm vốn chủ sở hữu | Làm tăng vốn chủ sở hữu |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Một số lưu ý quan trọng khi thực hiện quy trình.
- Nghĩ rằng mua lại cổ phiếu làm tăng vốn chủ sở hữu, trong khi thực tế làm giảm vốn điều lệ và phần vốn ghi nhận trên sổ.
- Không phân biệt rõ giữa cổ phiếu quỹ mua lại để huỷ bỏ và cổ phiếu quỹ chờ tái phát hành, dẫn đến ghi nhận bút toán sai.
- Bỏ qua giới hạn an toàn vốn khi mua lại, có thể ảnh hưởng đến tỷ lệ an toàn vốn.
- Cho rằng mọi khoản thanh toán đều ghi tăng vốn, trong khi phần vượt giá mua lại ghi giảm thặng dư vốn.
Công thức
Công thức: Giá trị mua lại = Số cổ phiếu mua lại × Giá mua mỗi cổ phiếu
- Số cổ phiếu mua lại: Số cổ phiếu được mua trong giao dịch
- Giá mua mỗi cổ phiếu: Giá thanh toán cho một cổ phiếu
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
Mua lại cổ phiếu vốn khác phát hành thêm cổ phiếu ở điểm nào?
Mua lại làm giảm vốn chủ sở hữu, phát hành thêm làm tăng vốn chủ sở hữu.
Cổ phiếu quỹ là gì?
Là cổ phiếu đã phát hành và được ngân hàng mua lại, đang do ngân hàng nắm giữ.
Có cần phê duyệt của cơ quan quản lý không?
Có, phương án mua lại phải được cơ quan quản lý chấp thuận.
Giá mua lại có được vượt giá trị sổ sách không?
Có thể, phần chênh lệch được xử lý theo quy định kế toán áp dụng.