Phí chậm thanh toán là gì?

Tiếng Anh: Late payment fee

Cập nhật · 4 phút đọc · Tín dụng bán lẻ

Minh hoạ cho thuật ngữ Phí chậm thanh toán
Tóm tắt nhanh

Phí chậm thanh toán là khoản phí ngân hàng áp dụng khi khách hàng không trả đúng hạn một khoản nợ tín dụng. Mức phí thường theo thoả thuận tín dụng và được cộng vào dư nợ để bù đắp chi phí quản lý và rủi ro.

Phí chậm thanh toán là gì?

Phí chậm thanh toán (tiếng Anh là Late payment fee) là khoản phí phát sinh khi khách hàng không hoàn trả đúng hạn một khoản nợ tín dụng bán lẻ theo thoả thuận đã ký với ngân hàng.

Đặc điểm chính

Phí chậm thanh toán thường được ghi rõ trong hợp đồng tín dụng, áp dụng khi đến hạn mà phần nợ chưa được thanh toán. Phí được cộng vào dư nợ và trở thành một phần chi phí mà khách hàng phải chịu. Đây là công cụ để ngân hàng khuyến khích thanh toán đúng hẹn và bù đắp chi phí theo dõi, nhắc nợ.

Cách hoạt động

Khi khoản nợ đến hạn mà khách hàng chưa thanh toán hoặc thanh toán thiếu, hệ thống ngân hàng ghi nhận vi phạm thời hạn và tự động tính khoản phí chậm. Phí này được nhập vào dư nợ, gộp cùng gốc và lãi để hình thành nghĩa vụ thanh toán mới. Nếu khách hàng tiếp tục chậm, ngân hàng có thể chuyển sang xử lý nợ quá hạn theo quy trình tín dụng nội bộ.

Vai trò trong hoạt động ngân hàng

Trong tín dụng bán lẻ, phí chậm thanh toán giúp duy trì kỷ cương tài chính, hạn chế tình trạng trì hoãn trả nợ và bảo vệ dòng tiền của ngân hàng. Phí cũng tạo tín hiệu rõ ràng về trách nhiệm của người vay và là một phần của hệ thống quản trị rủi ro tín dụng.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định minh hoạ cách tính phí.

Tình huống

Giả sử An vay mua hàng trả góp tại Ngân hàng A với kỳ hạn thanh toán hằng tháng. Hợp đồng quy định phí chậm thanh toán cố định mỗi khi trả trễ.

Các bước

  1. Với giả định trên, An đến hạn phải trả 2 triệu đồng.
  2. Với giả định trên, An trả trễ 5 ngày, phí chậm thanh toán là 100 nghìn đồng.

Kết quả

Với giả định trên, tổng số tiền An phải trả trong kỳ là 2 triệu + 100 nghìn = 2,1 triệu đồng.

Ghi chú

Mức phí chậm cần được ghi nhận rõ khi ký hợp đồng tín dụng.

Phân biệt với khái niệm gần giống

Phí chậm thanh toán dễ bị nhầm với lãi quá hạn vì cùng phát sinh khi trả trễ hạn. Tuy nhiên, bản chất và cách tính của hai khoản này khác nhau.

So sánh với Lãi quá hạn

Tiêu chí Phí chậm thanh toán Lãi quá hạn
Bản chất Phí phạt do trả trễ hạn Tiền lãi cộng thêm khi quá hạn
Cơ sở tính Mức cố định hoặc tỷ lệ theo thoả thuận phí Tỷ lệ lãi suất áp dụng cho dư nợ quá hạn
Mục đích Bù chi phí quản lý, nhắc nợ Bù chi phí vốn và rủi ro khi kéo dài nợ
Cách phát sinh Khi không thanh toán đúng hạn Khi khoản nợ chuyển sang trạng thái quá hạn

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần nhớ.

  • Nhầm phí chậm thanh toán với lãi quá hạn vì cùng phát sinh khi trả trễ.
  • Không đọc kỹ điều khoản phí trong hợp đồng tín dụng trước khi ký.
  • Cho rằng phí chậm chỉ phát sinh một lần trong khi có thể lặp lại mỗi kỳ trả trễ.
  • Quên rằng phí chậm được cộng vào dư nợ và làm tăng nghĩa vụ thanh toán.

Công thức

Công thức: Tổng phải trả kỳ tới = Nợ đến hạn trong kỳ + Phí chậm thanh toán

  • Nợ đến hạn trong kỳ: số tiền gốc và lãi cần thanh toán theo lịch trả nợ
  • Phí chậm thanh toán: khoản phí cố định hoặc tỷ lệ theo thoả thuận tín dụng

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Phí chậm thanh toán phát sinh khi nào?

Khi khách hàng không thanh toán đúng hạn khoản nợ tín dụng theo lịch đã cam kết.

Phí chậm có phải lãi suất không?

Không, đây là khoản phí theo thoả thuận, khác với lãi quá hạn là tiền lãi cộng thêm.

Phí chậm có lặp lại nhiều kỳ không?

Tuỳ thoả thuận, phí có thể phát sinh mỗi lần vi phạm thời hạn thanh toán.

Có thể miễn phí chậm thanh toán không?

Tuỳ chính sách ngân hàng và từng trường hợp cụ thể.