Quỹ đầu tư cổ phần tư nhân là gì?

Tiếng Anh: Private Equity · Viết tắt: PE

Cập nhật · 5 phút đọc · Tổng quan ngân hàng

Minh hoạ cho thuật ngữ Quỹ đầu tư cổ phần tư nhân
Tóm tắt nhanh

Quỹ đầu tư cổ phần tư nhân huy động vốn để mua cổ phần hoặc góp vốn vào doanh nghiệp, thường là doanh nghiệp chưa niêm yết. Quỹ tìm cách tạo giá trị trong một thời hạn đầu tư rồi thoái vốn. Nhà đầu tư cần xem xét chiến lược, chi phí, quyền quản trị và khả năng thanh khoản.

Quỹ đầu tư cổ phần tư nhân là gì?

Quỹ đầu tư cổ phần tư nhân (tiếng Anh là Private Equity, viết tắt PE) là quỹ do một hoặc nhiều nhà quản lý huy động vốn từ nhà đầu tư chuyên nghiệp để mua vào cổ phần của doanh nghiệp, thường là doanh nghiệp chưa niêm yết.

Đặc điểm chính

Nguồn vốn của quỹ đến từ nhóm nhà đầu tư giới hạn, có cam kết góp vốn theo lịch khi quỹ gọi vốn. Quỹ hoạt động theo thời hạn cố định, trong một thời hạn xác định theo điều lệ và thỏa thuận quỹ, và vốn không được rút ra linh hoạt như quỹ mở. Phần lớn lợi nhuận đến từ việc cải thiện hoạt động doanh nghiệp và thoái vốn khi giá trị tăng.

Cách hoạt động

Quỹ gọi vốn từ nhà đầu tư, dùng tiền đó mua lại cổ phần của một hoặc nhiều doanh nghiệp mục tiêu, tham gia vào hội đồng quản trị và hỗ trợ điều hành. Sau giai đoạn cải tổ và tăng trưởng, quỹ thoái vốn thông qua bán lại cho nhà đầu tư khác, bán lại cho ban lãnh đạo hoặc đưa doanh nghiệp lên thị trường chứng khoán. Lợi nhuận của quỹ được chia giữa nhà quản lý và nhà đầu tư theo tỷ lệ đã thỏa thuận.

Vai trò trong hoạt động ngân hàng

Ngân hàng tham gia vào mô hình này với vai trò tổ chức tín dụng cho vay mua lại doanh nghiệp, ngân hàng đầu tư tư vấn phát hành và sáp nhập, hoặc nhà đầu tư gián tiếp thông qua quỹ. Ngoài ra, ngân hàng có thể cung cấp dịch vụ quản lý tài sản cho quỹ. Mối liên hệ này giúp ngân hàng đa dạng nguồn thu và tiếp cận doanh nghiệp có nhu cầu vốn dài hạn.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định minh họa cách tính lợi nhuận của quỹ.

Tình huống

Giả sử Quỹ PE do ngân hàng quản lý huy động 100 tỷ đồng và mua lại toàn bộ cổ phần của doanh nghiệp với giá 80 tỷ đồng.

Các bước

  1. Với giả định trên, phần vốn còn lại của quỹ dùng để hỗ trợ tái cấu trúc và mở rộng doanh nghiệp là 100 − 80 = 20 tỷ đồng.
  2. Với giả định trên, sau ba năm doanh nghiệp được định giá 160 tỷ đồng và quỹ thoái vốn toàn bộ.
  3. Với giả định trên, lợi nhuận gộp của quỹ = 160 − 80 = 80 tỷ đồng, tương đương tỷ lệ lợi nhuận 80 / 80 = 100% trên phần vốn đầu tư trực tiếp.

Kết quả

Với giả định trên, lợi nhuận được chia theo tỷ lệ thỏa thuận giữa nhà quản lý và nhà đầu tư sau khi trừ phí quản lý.

Phân biệt với khái niệm gần giống

Dễ nhầm với quỹ đầu tư mạo hiểm và quỹ mua lại bằng vốn vay.

So sánh với Quỹ đầu tư mạo hiểm

Tiêu chí Quỹ đầu tư cổ phần tư nhân Quỹ đầu tư mạo hiểm
Giai đoạn doanh nghiệp Doanh nghiệp trưởng thành hoặc cần tái cấu trúc Doanh nghiệp khởi nghiệp giai đoạn đầu
Nguồn lợi nhuận chính Cải thiện hoạt động và thoái vốn Tăng trưởng và mở rộng thị trường
Mức độ rủi ro Thường khác nhau theo giai đoạn và doanh nghiệp Cao hơn do doanh nghiệp non trẻ

So sánh với Mua lại bằng vốn vay

Tiêu chí Quỹ đầu tư cổ phần tư nhân Mua lại bằng vốn vay
Phương thức huy động vốn Vốn cổ phần từ nhà đầu tư Phần lớn là vốn vay từ ngân hàng
Gánh nặng tài chính Không có nghĩa vụ trả lãi cố định Phải trả lãi và trả nợ gốc theo lịch

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Cần nắm rõ bản chất dài hạn và tính thanh khoản thấp của mô hình.

  • Nhầm quỹ đầu tư cổ phần tư nhân với quỹ đầu tư chứng khoán niêm yết vì cùng chữ đầu tư.
  • Cho rằng có thể rút vốn linh hoạt như quỹ mở trên thị trường chứng khoán.
  • Bỏ qua rằng quỹ hoạt động theo thời hạn cố định và chỉ phân phối tiền khi thoái vốn thành công.
  • Hiểu sai vai trò của ngân hàng, cho rằng ngân hàng trực tiếp điều hành quỹ thay vì quản lý tài sản, cho vay hoặc tư vấn.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Quỹ đầu tư cổ phần tư nhân có phải quỹ mở không?

Không, đây là quỹ đóng, vốn góp theo cam kết và thường chỉ hoàn trả khi thoái vốn dự án.

Nhà đầu tư cá nhân có thể tham gia trực tiếp không?

Khả năng tham gia tùy hình thức quỹ, điều kiện dành cho nhà đầu tư và quy định áp dụng; không thể kết luận chỉ từ tên quỹ.

Ngân hàng liên quan đến mô hình này như thế nào?

Ngân hàng có thể cho vay mua lại, tư vấn phát hành, quản lý tài sản hoặc đầu tư gián tiếp vào quỹ.

Lợi nhuận đến từ đâu?

Lợi nhuận chủ yếu đến từ việc tăng giá trị doanh nghiệp mục tiêu và thoái vốn ở mức giá cao hơn giá mua vào.