Quyền ưu tiên thanh toán là gì?

Tiếng Anh: Priority of Payment in Bankruptcy

Cập nhật · 5 phút đọc · Tuân thủ & Pháp lý ngân hàng

Minh hoạ cho thuật ngữ Quyền ưu tiên thanh toán
Tóm tắt nhanh

Quyền ưu tiên thanh toán là thứ tự ngân hàng dùng để xác định chủ nợ nào được trả trước khi tài sản bảo đảm hoặc dòng tiền của con nợ không đủ đáp ứng toàn bộ nghĩa vụ. Thứ tự này giúp bảo vệ quyền lợi của các bên đã chịu rủi ro trước.

Quyền ưu tiên thanh toán là gì?

Quyền ưu tiên thanh toán (tiếng Anh là Priority of Payment in Bankruptcy) là trình tự ngân hàng áp dụng để phân chia tài sản hoặc tiền thu hồi cho các chủ nợ khi tổng giá trị tài sản không đủ để thanh toán toàn bộ các khoản nợ đến hạn.

Đặc điểm chính

Trình tự ưu tiên được xây dựng theo nguyên tắc nhóm nghĩa vụ có bảo đảm thực hiện trước, sau đó đến các khoản nợ không có bảo đảm. Ngân hàng có thể tham gia với tư cách người bảo lãnh, người cấp tín dụng có bảo đảm hoặc chủ nợ không có bảo đảm. Trong phạm vi ngân hàng, quyền này phản ánh mức độ rủi ro mà ngân hàng đã chấp nhận khi cấp tín dụng hoặc bảo lãnh.

Cách hoạt động

Khi xử lý tài sản bảo đảm hoặc dòng tiền thu hồi, ngân hàng xác định lại từng nhóm nghĩa vụ, phân bổ tài sản cho nhóm có ưu tiên cao nhất cho đến khi hết phần được ưu tiên, rồi chuyển sang nhóm tiếp theo. Phần còn lại sau khi phân chia được ghi nhận là khoản nợ đã xử lý rủi ro trên sổ sách ngân hàng.

Vai trò trong hoạt động ngân hàng

Quyền ưu tiên giúp ngân hàng ước lượng số tiền có thể thu hồi khi khách hàng hoặc bên bảo lãnh lâm vào tình trạng mất khả năng thanh toán. Nhờ đó ngân hàng xác định mức trích lập dự phòng rủi ro và đánh giá hiệu quả của tài sản bảo đảm khi cấp tín dụng.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định dưới đây minh hoạ cách phân chia cho từng nhóm chủ nợ.

Tình huống

Giả sử Ngân hàng A có khoản cho vay có bảo đảm 80 triệu đồng và khoản bảo lãnh không có bảo đảm 40 triệu đồng đối với khách hàng Bình. Khi tài sản bảo đảm được xử lý thu về 100 triệu đồng.

Các bước

  1. Với giả định trên, ngân hàng dùng 80 triệu đồng để tất toán khoản cho vay có bảo đảm.
  2. Với giả định trên, phần còn lại 100 − 80 = 20 triệu đồng được phân chia cho nhóm nghĩa vụ bảo lãnh.

Kết quả

Với giả định trên, khoản bảo lãnh còn thiếu 40 − 20 = 20 triệu đồng được xử lý theo quy trình nợ xấu.

Ghi chú

Khoản thu hồi thực tế còn phụ thuộc chi phí xử lý tài sản và thỏa thuận giữa các bên liên quan.

Phân biệt với khái niệm gần giống

Quyền ưu tiên thanh toán dễ bị nhầm với thứ tự thanh toán trong tài khoản thanh toán của khách hàng.

So sánh với Thứ tự thanh toán trên tài khoản thanh toán

Tiêu chí Quyền ưu tiên thanh toán Thứ tự thanh toán trên tài khoản thanh toán
Căn cứ xác định Nhóm nghĩa vụ theo mức độ ưu tiên pháp lý Thời điểm giao dịch và loại lệnh trên tài khoản
Phạm vi áp dụng Xử lý khi con nợ mất khả năng thanh toán Xử lý giao dịch hằng ngày của chủ tài khoản
Đối tượng được ưu tiên Bên có bảo đảm, phí, nghĩa vụ theo quy định Lệnh thu, lệnh chuyển, giao dịch ưu tiên do khách hàng cài đặt

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần nhớ khi áp dụng.

  • Nhầm quyền ưu tiên pháp lý với thứ tự giao dịch trên tài khoản thanh toán.
  • Giả định khoản có bảo đảm luôn được trả đủ dù giá trị tài sản bảo đảm giảm.
  • Bỏ qua phần chi phí xử lý tài sản khi tính số tiền thu hồi thực tế.
  • Đánh đồng quyền ưu tiên của bảo lãnh với quyền ưu tiên của khoản vay có bảo đảm.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Quyền ưu tiên thanh toán được xác định khi nào?

Được xác định khi con nợ không đủ tài sản hoặc dòng tiền để thanh toán toàn bộ nghĩa vụ đến hạn.

Nhóm nào thường được ưu tiên trước?

Nhóm có tài sản bảo đảm được ưu tiên trước, tiếp đến là phí và nghĩa vụ theo quy định, cuối cùng là chủ nợ không có bảo đảm.

Ngân hàng có phải lập dự phòng cho phần thiếu hụt không?

Có, phần thiếu hụt sau khi phân chia được trích lập dự phòng theo quy trình quản lý rủi ro tín dụng.

Quyền ưu tiên có thay đổi theo thỏa thuận không?

Có thể thay đổi khi các bên có thỏa thuận khác được cơ quan có thẩm quyền chấp nhận.

Tài sản bảo đảm gồm những loại nào?

Gồm bất động sản, động sản, chứng khoán và các tài sản được pháp luật công nhận làm bảo đảm.