RAROC vốn là gì?

Tiếng Anh: Risk-Adjusted Return on Capital

Cập nhật · 7 phút đọc · Huy động vốn

Minh hoạ cho thuật ngữ RAROC vốn
Tóm tắt nhanh

RAROC vốn là chỉ số ngân hàng đo lợi nhuận điều chỉnh rủi ro trên vốn kinh tế phân bổ, dùng để so sánh hiệu quả giữa các giao dịch, danh mục và khách hàng. Chỉ số giúp phân bổ vốn hợp lý và hỗ trợ ra quyết định tín dụng.

RAROC vốn là gì?

RAROC vốn (tiếng Anh là Risk-Adjusted Return on Capital, viết tắt RAROC) là chỉ số đo lợi nhuận sau khi đã trừ chi phí rủi ro và chi phí vốn trên phần vốn kinh tế phân bổ cho một giao dịch, một danh mục hoặc một đơn vị kinh doanh trong ngân hàng.

Mục đích và khi nào áp dụng

Chỉ số này được áp dụng khi ngân hàng cần so sánh hiệu quả giữa các khoản vay có mức rủi ro khác nhau, khi phê duyệt một giao dịch mới, hoặc khi đánh giá đóng góp thực sự của một khách hàng, một danh mục hay một chi nhánh vào lợi nhuận chung. Mục đích là đảm bảo phân bổ vốn cho những hoạt động sinh lời tương xứng với rủi ro, tránh tình trạng doanh thu cao nhưng rủi ro cũng cao làm ăn lỗ ròng.

Các bước thực hiện

Quy trình tính và sử dụng RAROC gồm các bước theo trình tự ở khối bên dưới. Mỗi giao dịch hoặc danh mục cần xác định rõ vốn kinh tế phân bổ, doanh thu điều chỉnh rủi ro và chi phí vốn trước khi đưa vào so sánh.

  1. Xác định phạm vi: Chọn giao dịch, danh mục hoặc đơn vị cần đánh giá.
  2. Tính doanh thu điều chỉnh rủi ro: Cộng lãi, phí và các khoản thu nhập liên quan sau khi loại bỏ phần bù rủi ro không kỳ vọng.
  3. Xác định chi phí rủi ro kỳ vọng: Ước lượng tổn thất dự kiến trung bình của phạm vi đang xét.
  4. Xác định chi phí vốn: Lấy tỷ lệ hoà vốn tối thiểu nhân với vốn kinh tế phân bổ.
  5. Tính vốn kinh tế phân bổ: Ước lượng theo mô hình rủi ro nội bộ và phân bổ cho phạm vi đang xét.
  6. Tính RAROC: Áp dụng công thức và so sánh với ngưỡng tối thiểu của ngân hàng.
  7. Ra quyết định: Dùng RAROC cùng các tiêu chí khác để phê duyệt hoặc điều chỉnh phân bổ vốn.

Bên tham gia và vai trò

Khối quản trị rủi ro chịu trách nhiệm ước lượng vốn kinh tế và chi phí rủi ro. Khối tài chính cung cấp chi phí vốn và vốn phân bổ. Khối tín dụng và kinh doanh cung cấp dữ liệu giao dịch. Ban lãnh đạo sử dụng chỉ số để ra quyết định phê duyệt và phân bổ vốn.

Chứng từ thường liên quan

Báo cáo phân bổ vốn kinh tế theo danh mục, bảng tính chi phí rủi ro kỳ vọng, báo cáo doanh thu điều chỉnh rủi ro theo khách hàng, biên bản họp ủy ban tín dụng và tài liệu phê duyệt giao dịch.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định minh hoạ cách tính và sử dụng RAROC cho một khoản vay doanh nghiệp được trình bày ở khối ví dụ bên dưới. Qua đó có thể so sánh hai khoản vay có doanh thu và rủi ro khác nhau.

Tình huống

Giả sử Ngân hàng A xét hai khoản vay doanh nghiệp đều phân bổ vốn kinh tế là 100 đơn vị tiền tệ giả định, chi phí vốn tương ứng 10 đơn vị.

Các bước

  1. Với giả định trên, khoản vay Bình có doanh thu lãi và phí là 18 đơn vị, chi phí rủi ro kỳ vọng là 3 đơn vị.
  2. Với giả định trên, khoản vay An có doanh thu lãi và phí là 22 đơn vị, chi phí rủi ro kỳ vọng là 10 đơn vị.
  3. Với giả định trên, RAROC khoản vay Bình bằng (18 − 3 − 10) / 100 = 5/100 = 0,05 (tức 5 phần trăm).
  4. Với giả định trên, RAROC khoản vay An bằng (22 − 10 − 10) / 100 = 2/100 = 0,02 (tức 2 phần trăm).

Kết quả

Với giả định trên, khoản vay Bình có RAROC cao hơn khoản vay An, cho thấy mức sinh lời điều chỉnh rủi ro tốt hơn dù doanh thu ban đầu thấp hơn.

Ghi chú

Ví dụ chỉ phục vụ giải thích khái niệm, các con số hoàn toàn giả định.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro chính là ước lượng vốn kinh tế và chi phí rủi ro không chính xác, dẫn đến chỉ số RAROC bị bóp méo. Ngoài ra, nếu chỉ dựa vào RAROC mà bỏ qua yếu tố chiến lược, thanh khoản và tuân thủ, ngân hàng có thể từ chối những giao dịch có giá trị dài hạn. Kiểm soát bằng cách chuẩn hoá mô hình ước lượng rủi ro, đối chiếu ngược với kết quả thực tế, và kết hợp RAROC với các chỉ số khác trong khung quản trị.

Phân biệt với quy trình gần giống

RAROC thường bị nhầm với ROE hoặc với chi phí vốn kinh tế đơn lẻ. Phần phân biệt chi tiết được trình bày ở khối bên dưới.

So sánh với ROE

Tiêu chí RAROC vốn ROE
Bản chất Lợi nhuận điều chỉnh rủi ro trên vốn kinh tế phân bổ Lợi nhuận kế toán trên vốn chủ sở hữu bình quân
Mục tiêu So sánh hiệu quả theo mức rủi ro Đo lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu
Cách tính chi phí Khấu trừ chi phí rủi ro kỳ vọng và chi phí vốn Khấu trừ chi phí thực tế phát sinh
Phạm vi áp dụng Giao dịch, danh mục, khách hàng Toàn ngân hàng hoặc đơn vị kinh doanh

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Các lưu ý quan trọng khi sử dụng RAROC được liệt kê ở khối bên dưới, bao gồm cả những hiểu lầm phổ biến.

  • Coi RAROC là chỉ số kế toán thay vì chỉ số quản trị rủi ro, dẫn đến đánh giá sai hiệu quả thực.
  • Chỉ nhìn doanh thu lãi mà bỏ qua chi phí rủi ro kỳ vọng, làm chỉ số phồng lên.
  • Dùng mô hình ước lượng vốn kinh tế không nhất quán giữa các đơn vị, gây khó so sánh.
  • Từ chối mọi giao dịch có RAROC thấp dù giao dịch đó có giá trị chiến lược.
  • Nhầm RAROC với ROE hoặc với tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu theo quy định.

Công thức

Công thức: RAROC = (Doanh thu điều chỉnh rủi ro − Chi phí rủi ro kỳ vọng − Chi phí vốn) / Vốn kinh tế phân bổ

  • Doanh thu điều chỉnh rủi ro: lãi, phí và thu nhập khác sau khi loại bỏ phần bù rủi ro không kỳ vọng
  • Chi phí rủi ro kỳ vọng: tổn thất dự kiến trung bình (EL) của giao dịch hoặc danh mục
  • Chi phí vốn: chi phí sử dụng vốn kinh tế, thường tính theo tỷ lệ hoà vốn tối thiểu
  • Vốn kinh tế phân bổ: phần vốn tự có ngân hàng phân bổ để bảo đảm cho rủi ro không kỳ vọng

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

RAROC dùng để làm gì?

RAROC giúp so sánh hiệu quả giữa các giao dịch có mức rủi ro khác nhau và hỗ trợ phân bổ vốn.

RAROC khác ROE ở điểm nào?

ROE đo lợi nhuận kế toán trên vốn chủ sở hữu, còn RAROC đã trừ chi phí rủi ro kỳ vọng và chi phí vốn.

Ngân hàng có thể từ chối giao dịch vì RAROC thấp không?

Có thể, nhưng cần cân nhắc thêm giá trị chiến lược, quan hệ khách hàng và yếu tố tuân thủ.

Vốn kinh tế phân bổ được xác định ra sao?

Dựa trên ước lượng tổn thất không kỳ vọng theo mô hình rủi ro nội bộ của ngân hàng.

RAROC có phải là yếu tố duy nhất để phê duyệt tín dụng?

Không, RAROC chỉ là một trong nhiều tiêu chí, cần kết hợp với các yếu tố khác.

Khoá học liên quan