Tài chính mở là gì?
Tiếng Anh: Open Finance
Tài chính mở là hướng tiếp cận trong đó dữ liệu tài chính và dịch vụ ngân hàng được chia sẻ qua các giao diện lập trình chuẩn hóa. Mô hình này giúp ngân hàng, công ty công nghệ và khách hàng kết nối, tạo thuận lợi cho sản phẩm số và dịch vụ tài chính mới.
Tài chính mở là gì?
Tài chính mở (tiếng Anh là Open Finance) là hướng tiếp cận cho phép chia sẻ dữ liệu tài chính và dịch vụ ngân hàng giữa các tổ chức thông qua giao diện lập trình ứng dụng theo chuẩn chung, dưới sự đồng ý của khách hàng.
Đặc điểm chính
Tài chính mở mở rộng phạm vi từ dữ liệu thanh toán sang nhiều loại dịch vụ như tiền gửi, tín dụng, bảo hiểm và đầu tư. Dữ liệu chỉ được chia sẻ khi khách hàng cho phép và phải tuân thủ yêu cầu bảo mật, an toàn thông tin.
Cách hoạt động
Khách hàng ủy quyền để bên thứ ba truy cập dữ liệu tài chính của mình thông qua giao diện kỹ thuật do ngân hàng cung cấp. Bên thứ ba dùng dữ liệu đó để xây dựng sản phẩm như công cụ quản lý chi tiêu, so sánh lãi suất hay chấm điểm tín dụng.
Vai trò trong hoạt động ngân hàng
Tài chính mở giúp ngân hàng mở rộng hệ sinh thái sản phẩm mà không phải tự phát triển mọi thứ, đồng thời tạo thêm lựa chọn cho khách hàng. Đối với cơ quan quản lý, đây là công cụ để tăng tính minh bạch và thúc đẩy cạnh tranh trên thị trường.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định dưới đây minh họa cách một ứng dụng bên thứ ba dùng dữ liệu từ ngân hàng.
Tình huống
Giả sử An đồng ý cho ứng dụng quản lý chi tiêu của bên thứ ba truy cập dữ liệu tài khoản tại ngân hàng.
Các bước
- Với giả định trên, ứng dụng đọc các giao dịch trong 30 ngày gồm 12 khoản chi, tổng chi 8 triệu đồng.
- Với giả định trên, ứng dụng gom theo nhóm ăn uống 3 triệu, mua sắm 2 triệu, còn lại 3 triệu.
Kết quả
Với giả định trên, An nhận báo cáo trực quan về cơ cấu chi tiêu và gợi ý ngân sách.
Phân biệt với khái niệm gần giống
Tài chính mở dễ bị nhầm với ngân hàng mở và ngân hàng số.
So sánh với Ngân hàng mở
| Tiêu chí | Tài chính mở | Ngân hàng mở |
|---|---|---|
| Phạm vi | Dữ liệu và dịch vụ tài chính nhiều loại | Chủ yếu tài khoản thanh toán và dịch vụ ngân hàng |
| Đối tượng tham gia | Nhiều tổ chức tài chính và công nghệ | Chủ yếu giữa ngân hàng và bên thứ ba |
So sánh với Ngân hàng số
| Tiêu chí | Tài chính mở | Ngân hàng số |
|---|---|---|
| Bản chất | Mô hình chia sẻ dữ liệu và dịch vụ qua giao diện chuẩn | Hình thức cung cấp dịch vụ qua kênh điện tử |
| Trọng tâm | Kết nối giữa các tổ chức | Trải nghiệm khách hàng trên nền tảng số |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Một số điểm cần lưu ý khi tìm hiểu về tài chính mở. Khi xem xét tài chính mở, cần xác định rõ mục tiêu, đối tượng áp dụng, dữ liệu đầu vào và người có thẩm quyền xử lý. Hồ sơ nên được đối chiếu với chứng từ gốc, ghi nhận các giả định và lưu lại căn cứ của quyết định để thuận tiện tra soát. Nếu điều kiện thực tế khác với giả định ban đầu, cần cập nhật đánh giá trước khi thực hiện bước tiếp theo; tên gọi của nghiệp vụ không thay thế quy trình và thỏa thuận áp dụng.
- Nhầm tài chính mở với ngân hàng số vì cả hai đều gắn với công nghệ.
- Cho rằng tài chính mở đồng nghĩa với việc dữ liệu được công khai.
- Không chú ý đến yêu cầu đồng ý của khách hàng trước khi chia sẻ dữ liệu.
- Đánh đồng tài chính mở với ngân hàng mở dù phạm vi rộng hơn.
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
Tài chính mở khác ngân hàng mở ở điểm nào?
Tài chính mở có phạm vi rộng hơn, gồm nhiều loại dịch vụ tài chính, trong khi ngân hàng mở tập trung vào dịch vụ ngân hàng.
Ai được phép truy cập dữ liệu khi áp dụng tài chính mở?
Bên thứ ba chỉ truy cập khi khách hàng cho phép và trong phạm vi được ủy quyền.
Khách hàng có thể thu hồi quyền chia sẻ dữ liệu không?
Có, khách hàng có thể hủy ủy quyền và yêu cầu ngừng chia sẻ dữ liệu.
Tài chính mở giúp ích gì cho ngân hàng?
Giúp ngân hàng mở rộng hệ sinh thái sản phẩm và tăng trải nghiệm khách hàng.