Thanh toán một phần là gì?

Tiếng Anh: Partial payment

Cập nhật · 6 phút đọc · Thanh toán

Minh hoạ cho thuật ngữ Thanh toán một phần
Tóm tắt nhanh

Thanh toán một phần là quy trình ngân hàng ghi nhận khách hàng trả một phần dư nợ thay vì toàn bộ khoản phải trả đến hạn. Quy trình giúp giảm áp lực tài chính cho khách hàng và hạn chế phát sinh nợ quá hạn.

Thanh toán một phần là gì?

Thanh toán một phần (tiếng Anh là Partial payment) là việc khách hàng thanh toán một phần giá trị khoản nợ đến hạn thay vì trả toàn bộ.

Mục đích và khi nào áp dụng

Áp dụng khi khách hàng có dòng tiền hạn chế nhưng vẫn muốn giảm dư nợ và thể hiện thiện chí trả nợ. Ngân hàng ghi nhận khoản trả để cập nhật số dư và theo dõi.

Các bước thực hiện

Quy trình gồm các bước theo trình tự chuẩn.

  1. Tiếp nhận yêu cầu: Xác nhận khoản thanh toán và số tiền thực trả.
  2. Đối chiếu: So khớp số tiền với dư nợ đến hạn trên hệ thống.
  3. Ghi nhận: Nhập khoản thu và phát sinh chứng từ.
  4. Cập nhật dư nợ: Tính lại phần còn lại và lưu trên hệ thống.
  5. Thông báo: Gửi xác nhận giao dịch cho khách hàng.

Bên tham gia và vai trò

Khách hàng thực hiện thanh toán; giao dịch viên tiếp nhận; kiểm soát viên đối chiếu và phê duyệt.

Chứng từ thường liên quan

Phiếu thu, ủy nhiệm chi hoặc sao kê giao dịch.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định dưới đây minh hoạ cách ghi nhận khoản thanh toán một phần.

Tình huống

Giả sử An có khoản vay thẻ tín dụng tại ngân hàng với dư nợ đến hạn là 8 triệu đồng và An chỉ có thể trả một phần.

Các bước

  1. Với giả định trên, An thanh toán 3 triệu đồng vào ngày đến hạn.
  2. Với giả định trên, giao dịch viên ghi nhận khoản thu 3 triệu đồng vào tài khoản.
  3. Với giả định trên, dư nợ còn lại sau thanh toán là 8 triệu - 3 triệu = 5 triệu đồng.
  4. Với giả định trên, hệ thống ghi nhận phần chưa thanh toán là nợ đến hạn còn lại.

Kết quả

Với giả định trên, dư nợ được cập nhật còn 5 triệu đồng và được theo dõi tiếp.

Ghi chú

Số tiền còn phải được đối chiếu với sao kê và lịch phân bổ khoản thu của hợp đồng.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro chính là ghi nhận sai số tiền hoặc nhầm với thanh toán toàn bộ. Kiểm soát bằng đối chiếu chứng từ và số dư trên hệ thống.

Phân biệt với quy trình gần giống

Dễ nhầm với thanh toán toàn bộ và với trả góp.

So sánh với Thanh toán toàn bộ

Tiêu chí Thanh toán một phần Thanh toán toàn bộ
Bản chất Khách trả một phần nhỏ hơn tổng dư nợ Khách trả đủ toàn bộ dư nợ đến hạn
Trạng thái khoản nợ Vẫn còn dư nợ chưa thanh toán Dư nợ được tất toán
Mục đích chính Giảm áp lực dòng tiền, giữ quan hệ tín dụng Đóng khoản vay đúng hạn

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần nhớ khi xử lý khoản thanh toán một phần.

Khi xem xét thanh toán một phần, cần phân biệt khái niệm này với các cách gọi gần nghĩa trong quy trình nghiệp vụ. Ngân hàng căn cứ hồ sơ, hợp đồng và dữ liệu phát sinh để xác định đúng đối tượng, thời điểm ghi nhận cũng như trách nhiệm của từng bên. Các bước kiểm tra thường bao gồm đối chiếu thông tin đầu vào, xác nhận điều kiện áp dụng, ghi nhận giao dịch trên hệ thống và lưu dấu vết phục vụ tra soát. Nếu có thay đổi về số dư, thời hạn hoặc điều kiện giao dịch, các bên cần cập nhật hồ sơ và thông tin quản lý phù hợp. Cách tổ chức cụ thể có thể khác nhau theo sản phẩm và quy trình nội bộ, nhưng nội dung cốt lõi vẫn là minh bạch nghĩa vụ, kiểm soát rủi ro và bảo đảm số liệu nhất quán giữa chứng từ với hệ thống. Việc giải thích cho khách hàng nên dùng thuật ngữ thống nhất, nêu rõ căn cứ tính toán và lưu lại xác nhận liên quan để giảm sai sót khi xử lý tiếp theo.

  • Nhầm lẫn với thanh toán toàn bộ khi ghi nhận số tiền.
  • Quên cập nhật dư nợ còn lại trên hệ thống.
  • Ghi nhận đúng số tiền nhưng sai ngày giao dịch.
  • Không thông báo cho khách phần dư nợ còn lại.

Công thức

Công thức: Dư nợ còn lại = Dư nợ đến hạn - Số tiền thanh toán một phần

  • Dư nợ đến hạn: Tổng số tiền khách hàng phải trả tại thời điểm đến hạn
  • Số tiền thanh toán một phần: Số tiền khách hàng thực trả, nhỏ hơn tổng dư nợ đến hạn
  • Dư nợ còn lại: Phần dư nợ chưa thanh toán sau khi ghi nhận khoản trả

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Thanh toán một phần khác trả góp như thế nào?

Thanh toán một phần là trả bất kỳ số tiền nào nhỏ hơn tổng dư nợ; trả góp là thỏa thuận chia nhỏ khoản nợ thành nhiều kỳ theo hợp đồng.

Có được ghi nhận như thanh toán đúng hạn không?

Phần đã trả được ghi nhận đúng hạn; phần còn lại vẫn là nợ đến hạn.

Ngân hàng có quyền từ chối nhận một phần không?

Tuỳ theo thoả thuận trong hợp đồng tín dụng và quy định nội bộ của ngân hàng.

Phần còn lại có bị tính lãi không?

Phần dư nợ chưa thanh toán sẽ tiếp tục phát sinh nghĩa vụ trả nợ theo hợp đồng.

Có cần lập chứng từ riêng không?

Có, cần phiếu thu hoặc chứng từ ghi rõ số tiền thanh toán một phần.

Khoá học liên quan