Tỷ lệ sinh lời trên tổng tài sản là gì?
Tiếng Anh: Return on Assets (ROA)
Tỷ lệ sinh lời trên tổng tài sản là chỉ tiêu đo lời lợi thu được từ hoạt động kinh doanh so với tổng tài sản của ngân hàng. Chỉ tiêu này giúp đánh giá khả năng sử dụng tài sản để tạo lợi nhuận và hỗ trợ việc so sánh hiệu quả hoạt động giữa các ngân hàng.
Tỷ lệ sinh lời trên tổng tài sản là gì?
Tỷ lệ sinh lời trên tổng tài sản (tiếng Anh là Return on Assets, viết tắt ROA) là chỉ tiêu thể hiện lợi lợi thu được từ hoạt động kinh doanh của ngân hàng so với quy mô tổng tài sản. Công thức thường dùng lợi lợi thu trước thuế chia cho tổng tài sản bình quân trong kỳ phân tích.
Mục đích và khi nào áp dụng
ROA được sử dụng để đánh giá khả năng tạo lợi nhuận từ tổng tài sản của ngân hàng. Chỉ tiêu này thường được áp dụng khi phân tích kết quả kinh doanh, so sánh hiệu quả hoạt động giữa các ngân hàng hoặc đánh giá tác động của cơ cấu tài sản đến lợi nhuận.
Các bước thực hiện
Quy trình tính ROA gồm các bước sau.
- Thu thập dữ liệu: Lấy lợi lợi thu trước thuế, tổng tài sản đầu kỳ và tổng tài sản cuối kỳ từ báo cáo tài chính.
- Tính tổng tài sản bình quân: Cộng tổng tài sản đầu kỳ và cuối kỳ, sau đó chia cho 2.
- Tính ROA: Chia lợi lợi thu trước thuế cho tổng tài sản bình quân và nhân với 100.
- Kiểm tra và phân tích: Đối chiếu phương pháp tính, nguồn dữ liệu và điều kiện so sánh trước khi sử dụng kết quả.
Bên tham gia và vai trò
Bộ phận phân tích tài chính thu thập dữ liệu và tính chỉ tiêu. Ban lãnh đạo hoặc cơ quan quản lý sử dụng kết quả để đánh giá hiệu quả hoạt động; nhân viên phân tích tín dụng có thể tham khảo chỉ tiêu khi xem xét chất lượng tài sản.
Chứng từ thường liên quan
Báo cáo kết quả kinh doanh và báo cáo tài chính cung cấp lợi lợi thu trước thuế. Bảng cân đối kế toán cung cấp tổng tài sản tại các thời điểm đầu kỳ và cuối kỳ phân tích.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định.
Tình huống
Giả sử Ngân hàng A có lợi lợi thu trước thuế là 120 triệu đồng, tổng tài sản đầu kỳ là 2.000 tỷ đồng và tổng tài sản cuối kỳ là 2.200 tỷ đồng.
Các bước
- Với giả định trên, tổng tài sản bình quân = (2.000 tỷ đồng + 2.200 tỷ đồng) ÷ 2 = 2.100 tỷ đồng.
- Với giả định trên, ROA = 120 triệu đồng ÷ 2.100 tỷ đồng × 100 = 5,71%.
Kết quả
Với giả định trên, ROA của Ngân hàng A là 5,71%, cho thấy mỗi 100 đồng tổng tài sản bình quân tạo ra 5,71 đồng lợi lợi thu trước thuế.
Rủi ro và kiểm soát
Việc lựa chọn lợi lợi thu và tổng tài sản không nhất quán có thể làm chỉ tiêu khó so sánh. Ngân hàng cần thống nhất phương pháp tính, thời gian bình quân hóa tài sản và nguồn dữ liệu trước khi công bố.
Phân biệt với quy trình gần giống
ROA dễ bị nhầm với tỷ lệ sinh lời trên vốn chủ sở hữu. Hai chỉ tiêu này sử dụng cùng cơ sở lợi lợi thu nhưng mẫu số và ý nghĩa đánh giá khác nhau.
So sánh với Tỷ lệ sinh lời trên vốn chủ sở hữu
| Tiêu chí | Tỷ lệ sinh lời trên tổng tài sản | Tỷ lệ sinh lời trên vốn chủ sở hữu |
|---|---|---|
| Bản chất | Đo lợi lợi thu trước thuế so với tổng tài sản bình quân | Đo lợi lợi thu trước thuế so với vốn chủ sở hữu bình quân |
| Mẫu số | Toàn bộ tài sản của ngân hàng | Phần vốn chủ sở hữu của ngân hàng |
| Ý nghĩa | Đánh giá hiệu quả tạo lợi nhuận từ toàn bộ tài sản | Đánh giá lợi nhuận tạo ra trên vốn chủ sở hữu |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Không nên so sánh ROA khi các ngân hàng có cơ cấu tài sản, mô hình kinh doanh hoặc phương pháp tính khác nhau. ROA cao không đồng nghĩa với rủi ro thấp, vì tài sản có thể tạo lợi nhuận cao nhưng đồng thời có chất lượng tài sản kém.
- ROA cần sử dụng lợi lợi thu trước thuế và tổng tài sản bình quân nếu điều chỉnh cho biến động tài sản trong kỳ.
- Không nên hiểu ROA cao là đủ để kết luận ngân hàng có rủi ro thấp.
- Cần kiểm tra sự khác biệt về cơ cấu tài sản trước khi so sánh ROA giữa các ngân hàng.
- ROA phản ánh kết quả trong quá khứ và không tự thể hiện mức sinh lời được kỳ vọng trong tương lai.
Công thức
Công thức: ROA = Lợi lợi thu trước thuế ÷ Tổng tài sản bình quân × 100
- ROA: tỷ lệ sinh lời trên tổng tài sản
- Lợi lợi thu trước thuế: lợi nhuận trước khi trừ chi phí thuế trong kỳ phân tích
- Tổng tài sản bình quân: tổng tài sản đầu kỳ và cuối kỳ được cộng lại rồi chia cho 2
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
ROA phản ánh hiệu quả sử dụng của tài sản nào?
Chỉ tiêu phản ánh khả năng tạo lợi lợi thu trước thuế từ toàn bộ tổng tài sản của ngân hàng.
Vì sao lấy tổng tài sản bình quân?
Tổng tài sản bình quân phản ánh quy mô tài sản trong suốt kỳ và giúp giảm ảnh hưởng của biến động tại đầu kỳ hoặc cuối kỳ.
ROA khác tỷ lệ sinh lời trên vốn chủ sở hữu ra sao?
ROA dùng tổng tài sản làm mẫu số, trong khi tỷ lệ sinh lời trên vốn chủ sở hữu dùng vốn chủ sở hữu.
ROA cao có chắc ngân hàng an toàn hơn không?
Không nhất thiết, vì ROA không phản ánh đầy đủ chất lượng tài sản, thanh khoản hoặc mức độ rủi ro.