Tài sản có rủi ro thị trường là gì?

Tiếng Anh: Market Risk-Weighted Assets

Cập nhật · 9 phút đọc · Huy động vốn

Minh hoạ cho thuật ngữ Tài sản có rủi ro thị trường
Tóm tắt nhanh

Tài sản có rủi ro thị trường là tổng tài sản hoặc tài sản ngoại bảng được tính toán để phản ánh mức độ nhạy cảm của ngân hàng với biến động thị trường. Chỉ số này hỗ trợ quản trị rủi ro, định giá tài sản và ra quyết định về vốn phù hợp.

Tài sản có rủi ro thị trường là gì?

Tài sản có rủi ro thị trường (tiếng Anh là Market Risk-Weighted Assets) là tổng giá trị tài sản được tính toán nhằm phản ánh mức độ nhạy cảm của ngân hàng trước biến động của lãi suất, tỷ giá, giá cổ phiếu và các biến số thị trường khác. Chỉ số được sử dụng trong quản trị danh mục, đánh giá nhu cầu vốn và kiểm soát mức độ tập trung rủi ro.

Khái niệm này không đồng nghĩa với toàn bộ tài sản của ngân hàng hoặc với giá trị thị trường của tài sản. Tài sản có rủi ro thị trường là chỉ số tính toán phục vụ quản trị rủi ro, trong khi giá trị danh mục là giá trị sổ sách hoặc giá trị thị trường tương ứng với danh mục đang theo dõi.

Mục đích và khi nào áp dụng

Chỉ số được áp dụng khi ngân hàng xây dựng danh mục tài sản có nhạy cảm với thị trường, theo dõi mức vốn sử dụng và đánh giá khả năng chịu rủi ro. Việc tính toán cần dựa trên loại tài sản, đặc điểm dòng tiền, mức độ thanh khoản, kỳ hạn và các yếu tố thị trường có liên quan.

Hoạt động quản trị chủ yếu diễn ra trong phòng quản trị rủi ro, khối đầu tư, khối tài chính và bộ phận báo cáo vốn. Đơn vị quản trị rủi ro chủ trì, còn các bộ phận liên quan cung cấp dữ liệu, kiểm tra phương pháp và sử dụng kết quả trong báo cáo.

Các bước thực hiện

Quy trình bắt đầu bằng việc xác định danh mục tài sản, xác định yếu tố rủi ro thị trường cần đo lường và thu thập dữ liệu đầu vào. Sau đó, ngân hàng chọn phương pháp tính, kiểm tra chất lượng dữ liệu và thực hiện tính toán theo chính sách quản trị đã áp dụng.

  1. Xác định danh mục: Xác định tài sản, vị thế và các yếu tố thị trường có liên quan.
  2. Thu thập dữ liệu: Lấy dữ liệu vị trí, kỳ hạn, dòng tiền, đơn vị tiền tệ và thông tin phái sinh.
  3. Lựa chọn phương pháp: Xác định cách tính và các giả định phù hợp với loại tài sản, sản phẩm và mục đích quản trị.
  4. Tính toán: Phân bổ hoặc điều chỉnh giá trị tài sản theo mức độ nhạy cảm với các yếu tố thị trường.
  5. Kiểm soát kết quả: Đối chiếu dữ liệu, xác nhận phương pháp và ghi nhận các sai lệch nếu có.
  6. Trình bày và sử dụng: Tổng hợp kết quả trong báo cáo quản trị, theo dõi vốn và phân tích danh mục.
  7. Rà soát định kỳ: Cập nhật dữ liệu, điều kiện thị trường và phương pháp khi có thay đổi đáng kể.

Bên tham gia và vai trò

Đơn vị quản trị rủi ro xác định phạm vi, phương pháp và kiểm soát chất lượng kết quả. Khối kinh doanh cung cấp thông tin về tài sản, đặc điểm sản phẩm và dự kiến biến động. Bộ phận công nghệ thực hiện tính toán và lưu trữ dữ liệu; ban quản trị và lãnh đạo ngân hàng xem xét kết quả khi cần.

Chứng từ thường liên quan

Dữ liệu về danh mục tài sản, hợp đồng tài chính, hồ sơ phân bổ và danh mục tài sản thường liên quan đến quá trình tính toán. Chính sách quản trị rủi ro thị trường, báo cáo kiểm soát, kết quả kiểm định nội bộ và hồ sơ phê duyệt phương pháp cũng cần được tham chiếu phù hợp với từng trường hợp.

Ví dụ minh hoạ

Ví dụ minh hoạ tập trung vào việc xác định nhóm tài sản, ghi nhận yếu tố rủi ro và tổng hợp kết quả tính toán. Các số liệu trong tình huống chỉ mang tính giả định để hỗ trợ hiểu quy trình.

Tình huống

Giả sử Ngân hàng A có danh mục gồm trái phiếu và một khoản tiền gửi có liên quan đến tỷ giá.

Các bước

  1. Với giả định trên, Ngân hàng A xác định lãi suất và tỷ giá là các yếu tố rủi ro thị trường chính của danh mục.
  2. Với giả định trên, Ngân hàng A thu thập dữ liệu về kỳ hạn, đơn vị tiền tệ và đặc điểm dòng tiền của từng tài sản.
  3. Với giả định trên, Ngân hàng A áp dụng phương pháp quản trị đã được phê duyệt để tính chỉ số tài sản theo từng yếu tố rủi ro.

Kết quả

Với giả định trên, Ngân hàng A có một chỉ số tổng hợp để theo dõi mức độ nhạy cảm với thị trường; chỉ số này không thay thế giá trị danh mục.

Ghi chú

Ví dụ chỉ minh hoạ nguyên tắc tính toán, không phản ánh số liệu thực tế của ngân hàng.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro chính gồm dữ liệu không chính xác, thiếu dữ liệu lịch sử, sai phạm vị trí danh mục, chọn phương pháp không phù hợp và diễn giải sai mức độ nhạy cảm. Các biện pháp kiểm soát gồm đối chiếu với sổ kế toán, kiểm tra dữ liệu đầu vào, phê duyệt phương pháp, phân tách vai trò và đối chiếu kết quả với báo cáo quản trị.

Việc theo dõi cần phân biệt rõ giá trị danh mục, giá trị thị trường và chỉ số tài sản có rủi ro thị trường. Nếu các yếu tố thị trường biến động mạnh, kết quả tính toán có thể thay đổi ngay cả khi danh mục không thay đổi.

Phân biệt với quy trình gần giống

Định giá tài sản xác định giá trị của tài sản, trong khi tài sản có rủi ro thị trường điều chỉnh hoặc tổng hợp giá trị tài sản theo mức độ nhạy cảm với rủi ro thị trường. Tính yêu cầu vốn sử dụng kết quả quản trị và các hệ số để xác định vốn cần duy trì, trong khi bản thân chỉ số tài sản chỉ phản ánh quy mô tài sản gắn với rủi ro thị trường.

So sánh với Định giá tài sản

Tiêu chí Tài sản có rủi ro thị trường Định giá tài sản
Bản chất Xác định giá trị của từng tài sản Tính tổng tài sản theo mức độ nhạy cảm với rủi ro thị trường
Mục đích Cung cấp giá trị tài sản cho báo cáo, kế toán hoặc quản trị Hỗ trợ quản trị rủi ro và đánh giá nhu cầu vốn
Mối quan hệ Là một trong các đầu vào hoặc cơ sở xác định tài sản Phụ thuộc giá trị tài sản, đặc tính rủi ro và phương pháp tính

So sánh với Yêu cầu vốn

Tiêu chí Tài sản có rủi ro thị trường Yêu cầu vốn
Bản chất Tổng tài sản có rủi ro thị trường được tính toán Vốn cần duy trì để hấp thụ các rủi ro của ngân hàng
Mục đích Đo lường mức độ phơi nhiễm theo yếu tố thị trường Xác định mức vốn phù hợp với khẩu vị rủi ro và yêu cầu quản trị
Mối quan hệ Là một trong các chỉ số đầu vào hoặc thành phần tham chiếu Được xác định sau khi cân nhắc nhiều loại rủi ro và yêu cầu vốn

Lưu ý và sai lầm thường gặp

  • Không nhầm giá trị danh mục với tài sản có rủi ro thị trường.

  • Không coi mọi tài sản trong danh mục đều chịu rủi ro thị trường giống nhau.

  • Không sử dụng kết quả tính toán khi dữ liệu vị trí hoặc dữ liệu thị trường chưa được kiểm tra.

  • Không để đơn vị lập kế hoạch vốn vận hành độc lập với đơn vị kiểm soát phương pháp.

  • Không hiểu giá trị danh mục là giá trị sổ sách hoặc giá trị thị trường; đây là khái niệm khác với chỉ số tài sản có rủi ro thị trường.

  • Không dùng chỉ số này để đo toàn bộ rủi ro của ngân hàng; rủi ro tín dụng và rủi ro vận hành còn được quản trị riêng.

  • Không bỏ qua các tài sản phái sinh có thể thay đổi mức phơi nhiễm theo điều kiện thị trường.

  • Không thay đổi phương pháp tính mà không có đánh giá, phê duyệt và văn bản hóa.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Tài sản có rủi ro thị trường có phải là toàn bộ tài sản của ngân hàng không?

Không. Chỉ số chỉ liên quan đến tài sản hoặc vị thế có mức độ nhạy cảm với các yếu tố rủi ro thị trường.

Tài sản nào thường cần được xem xét?

Trái phiếu, cổ phiếu, sản phẩm phái sinh và một số khoản tiền gửi có rủi ro tỷ giá có thể cần được phân tích.

Giá trị danh mục khác gì với chỉ số tài sản có rủi ro thị trường?

Giá trị danh mục phản ánh giá trị của danh mục, còn chỉ số tài sản có rủi ro thị trường điều chỉnh theo mức độ nhạy cảm với rủi ro thị trường.

Kết quả tính toán được dùng trong việc gì?

Kết quả được dùng để theo dõi rủi ro, quản trị danh mục, báo cáo quản trị và hỗ trợ đánh giá nhu cầu vốn.

Ai chịu trách nhiệm kiểm soát phương pháp tính?

Bộ phận quản trị rủi ro chịu trách nhiệm chính về phương pháp và kiểm soát, còn các đơn vị liên quan cung cấp dữ liệu và sử dụng kết quả.

Khoá học liên quan