Xác minh sinh trắc học là gì?
Tiếng Anh: Biometric Authentication
Xác minh sinh trắc học là quy trình ngân hàng dùng đặc điểm sinh học để nhận dạng khách hàng, gắn với giấy tờ tùy thân và tài khoản. Quy trình giúp tăng độ chính xác khi xác minh danh tính và hạn chế giao dịch giả mạo.
Xác minh sinh trắc học là gì?
Xác minh sinh trắc học (tiếng Anh là Biometric Authentication) là quy trình ngân hàng so khớp đặc điểm sinh học của khách hàng với dữ liệu đã đăng ký để xác nhận danh tính. Quy trình thường đi cùng bước nhận biết khách hàng.
Mục đích và khi nào áp dụng
Áp dụng khi khách hàng giao dịch lần đầu tại quầy, khi mở tài khoản, hoặc khi thực hiện giao dịch điện tử giá trị lớn nhằm bảo đảm người giao dịch đúng là chủ tài khoản. Mục đích cốt lõi là giảm rủi ro mạo danh và nâng cao độ tin cậy của xác minh danh tính.
Các bước thực hiện
Quy trình gồm các bước sau.
- Tiếp nhận yêu cầu: Nhận yêu cầu xác minh từ khách hàng tại quầy hoặc kênh điện tử.
- Thu thập đặc điểm: Thu thập đặc điểm sinh học qua thiết bị chuyên dụng tại ngân hàng.
- Đối chiếu giấy tờ: So khớp giấy tờ tùy thân với thông tin khách hàng cung cấp.
- So khớp mẫu: So khớp đặc điểm sinh học vừa thu với dữ liệu đã đăng ký.
- Kiểm tra độ sống: Xác nhận mẫu là của người thật tại thời điểm xác minh.
- Ghi nhận kết quả: Lưu kết quả vào nhật ký giao dịch và thông báo cho khách hàng.
- Xử lý ngoại lệ: Chuyển kiểm soát viên khi tỷ lệ trùng khớp không đạt.
Bên tham gia và vai trò
Bên gồm khách hàng cung cấp đặc điểm sinh học, giao dịch viên hoặc hệ thống điện tử tiếp nhận và so khớp, kiểm soát viên xem xét ngoại lệ. Bộ phận công nghệ quản trị dữ liệu sinh trắc học và bảo mật hệ thống lưu trữ.
Chứng từ thường liên quan
Giấy tờ tùy thân còn hiệu lực dùng để đối chiếu với dữ liệu sinh trắc học khi đăng ký. Phiếu yêu cầu xác minh hoặc biên bản xác minh danh tính lưu khi có ngoại lệ. Nhật ký giao dịch điện tử ghi lại kết quả so khớp và thời điểm thực hiện.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định.
Tình huống
Giả sử Bình đến ngân hàng để xác minh danh tính trước khi chuyển tiền quốc tế.
Các bước
- Với giả định trên, giao dịch viên đối chiếu giấy tờ tùy thân với khuôn mặt của Bình qua thiết bị quét.
- Với giả định trên, hệ thống so khớp vân tay và khuôn mặt đã đăng ký với mẫu vừa thu.
- Với giả định trên, giao dịch viên kiểm tra độ sống và xác nhận tỷ lệ trùng khớp đạt yêu cầu.
Kết quả
Với giả định trên, Bình được xác minh danh tính thành công và giao dịch được tiếp tục.
Rủi ro và kiểm soát
Rủi ro lớn là giả mạo sinh trắc học bằng hình ảnh, video hoặc dấu vết in lại. Kiểm soát bằng kiểm tra độ sống, so khớp nhiều đặc điểm và cập nhật mẫu định kỳ. Rủi ro khác là lộ dữ liệu sinh trắc học, được kiểm soát bằng mã hóa và hạn chế truy cập nội bộ.
Phân biệt với quy trình gần giống
Dễ nhầm với nhận biết khách hàng bằng giấy tờ hoặc với xác thực hai yếu tố dùng mật khẩu một lần.
So sánh với Nhận biết khách hàng bằng giấy tờ
| Tiêu chí | Xác minh sinh trắc học | Nhận biết khách hàng bằng giấy tờ |
|---|---|---|
| Cách xác minh | Dùng đặc điểm sinh học đã đăng ký | Đối chiếu giấy tờ tùy thân với hồ sơ |
| Độ chính xác | Cao hơn khi kết hợp kiểm tra độ sống | Phụ thuộc chất lượng giấy tờ |
So sánh với Xác thực hai yếu tố bằng mật khẩu một lần
| Tiêu chí | Xác minh sinh trắc học | Xác thực hai yếu tố bằng mật khẩu một lần |
|---|---|---|
| Bản chất | Dùng đặc điểm sinh học không thay đổi | Dùng mã số gửi qua tin nhắn hoặc ứng dụng |
| Khả năng bị lộ | Thấp nếu lưu trữ đúng cách | Cao hơn nếu thiết bị bị xâm nhập |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Một số điểm cần nhớ.
- Cho rằng ảnh chụp hoặc video có thể qua mọi bước xác minh.
- Nhầm xác minh sinh trắc học với xác thực hai yếu tố bằng mã số.
- Chỉ xác minh một lần rồi dùng mãi cho mọi giao dịch lớn.
- Tự lưu trữ mẫu sinh trắc học ngoài hệ thống ngân hàng.
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
Xác minh sinh trắc học có thay thế giấy tờ tùy thân không?
Không, đây là lớp xác minh bổ sung để tăng độ chính xác.
Cần chuẩn bị gì khi xác minh?
Cần giấy tờ tùy thân còn hiệu lực và đặc điểm sinh học trùng với dữ liệu đã đăng ký.
Khi nào cần xác minh lại?
Khi dữ liệu đăng ký thay đổi hoặc khi giao dịch có giá trị lớn.
Dữ liệu sinh trắc học có được chia sẻ không?
Dữ liệu được lưu trữ nội bộ và chỉ dùng cho mục đích xác minh danh tính.
Khuôn mặt và vân tay có bắt buộc cùng lúc không?
Tùy quy định nội bộ, có thể dùng một hoặc kết hợp nhiều đặc điểm.