Cổ phiếu ưu đãi cổ tức chuyển đổi là gì?

Tiếng Anh: Convertible Preferred Shares

Cập nhật · 7 phút đọc · Huy động vốn

Minh hoạ cho thuật ngữ Cổ phiếu ưu đãi cổ tức chuyển đổi
Tóm tắt nhanh

Cổ phiếu ưu đãi cổ tức chuyển đổi là chứng khoán vừa hưởng cổ tức ưu đãi, vừa có quyền chuyển thành cổ phiếu thường theo điều kiện định trước. Công cụ này giúp ngân hàng huy động vốn với chi phí hợp lý đồng thời giữ quyền kiểm soát trước khi chuyển đổi.

Cổ phiếu ưu đãi cổ tức chuyển đổi là gì?

Cổ phiếu ưu đãi cổ tức chuyển đổi (tiếng Anh là Convertible Preferred Shares) là loại chứng khoán kết hợp đặc quyền cổ tức ưu đãi với quyền chuyển đổi thành cổ phiếu thường. Nhà đầu tư nhận cổ tức theo tỷ lệ ưu đãi và có tuỳ chọn hoán đổi sang cổ phiếu thường theo điều kiện ghi trong phương án phát hành.

Mục đích và khi nào áp dụng

Công cụ này được dùng khi ngân hàng muốn huy động vốn trung và dài hạn mà vẫn giữ quyền kiểm soát vốn trong giai đoạn đầu. Nhà đầu tư được hưởng cổ tức ổn định, đồng thời có cơ hội tham gia vào tăng trưởng của ngân hàng khi quyết định chuyển đổi. Vì thế, công cụ phù hợp với phương án tăng vốn cấp hai hoặc bổ sung vốn tự có.

Các bước thực hiện

Quy trình phát hành và chuyển đổi gồm các bước ở khối bên dưới.

  1. Xây dựng phương án: Hội đồng quản trị xây dựng phương án phát hành, tỷ lệ cổ tức ưu đãi, điều kiện và tỷ lệ chuyển đổi.
  2. Phê duyệt: Trình cấp có thẩm quyền và cơ quan quản lý xem xét theo quy định nội bộ và pháp luật áp dụng.
  3. Phát hành: Chào bán cho nhà đầu tư, thu tiền và ghi nhận vốn cổ phần ưu đãi.
  4. Chi trả cổ tức: Thực hiện chi trả cổ tức ưu đãi theo lịch đã công bố.
  5. Chuyển đổi: Nhà đầu tư nộp đăng ký chuyển đổi; ngân hàng kiểm tra điều kiện và hoàn tất hoán đổi sang cổ phiếu thường.
  6. Ghi nhận sau chuyển đổi: Cập nhật sổ cổ đông, hạch toán giảm vốn cổ phần ưu đãi và tăng vốn cổ phần thường, báo cáo cơ quan quản lý nếu có yêu cầu.

Bên tham gia và vai trò

Hội đồng quản trị phê duyệt phương án phát hành và điều kiện chuyển đổi. Ban điều hành tổ chức triển khai và báo cáo cơ quan quản lý. Nhà đầu tư nắm giữ chứng khoán và quyết định thời điểm chuyển đổi. Bộ phận tài chính kế toán ghi nhận vốn và cổ tức theo từng giai đoạn.

Chứng từ thường liên quan

Nghị quyết của hội đồng quản trị về phát hành, phương án chuyển đổi, hợp đồng đặt mua, sổ đăng ký cổ đông, giấy chứng nhận sở hữu và biên bản hoán đổi cổ phiếu.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định minh hoạ cho các bước phát hành và chuyển đổi.

Tình huống

Giả sử Ngân hàng A phát hành một đợt cổ phiếu ưu đãi cổ tức chuyển đổi với tổng giá trị huy động.

Các bước

  1. Với giả định trên, nhà đầu tư Bình mua và nhận cổ tức ưu đãi cố định hằng năm.
  2. Với giả định trên, khi đến hạn chuyển đổi, Bình chuyển một phần cổ phiếu ưu đãi sang cổ phiếu thường theo tỷ lệ ghi trong phương án.
  3. Với giả định trên, ngân hàng ghi giảm khoản vốn cổ phần ưu đãi và ghi tăng vốn cổ phần thường tương ứng số lượng cổ phiếu thường mới phát hành.

Kết quả

Với giả định trên, quyền biểu quyết của Bình thay đổi theo tỷ lệ sở hữu mới và vốn tự có của ngân hàng vẫn được bảo toàn.

Ghi chú

Ví dụ chỉ nhằm minh hoạ cách ghi nhận và quyền của nhà đầu tư; điều kiện chuyển đổi thực tế tuỳ thuộc phương án phát hành được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Rủi ro và kiểm soát

Khi chuyển đổi, số lượng cổ phiếu thường lưu hành tăng dẫn đến pha loãng quyền biểu quyết và cổ tức. Việc tính toán tỷ lệ chuyển đổi sai có thể gây tranh chấp với nhà đầu tư. Kiểm soát bằng cách xây dựng phương án rõ ràng, công bố điều kiện chuyển đổi ngay từ đầu và lập bảng theo dõi thời hạn.

Phân biệt với quy trình gần giống

Dễ nhầm giữa cổ phiếu ưu đãi cổ tức chuyển đổi và cổ phiếu ưu đãi hoàn lại. Hai công cụ này khác nhau về quyền cuối cùng: một bên có quyền chuyển thành cổ phiếu thường, một bên có quyền được ngân hàng mua lại theo giá thoả thuận.

So sánh với Cổ phiếu ưu đãi hoàn lại

Tiêu chí Cổ phiếu ưu đãi cổ tức chuyển đổi Cổ phiếu ưu đãi hoàn lại
Quyền của nhà đầu tư Chuyển thành cổ phiếu thường Yêu cầu ngân hàng mua lại theo giá thoả thuận
Ảnh hưởng đến vốn cổ phần Tăng vốn cổ phần thường khi chuyển đổi Không thay đổi cơ cấu vốn cổ phần thường
Mục đích huy động Bổ sung vốn dài hạn kết hợp chia sẻ tăng trưởng Huy động vốn có kỳ hạn xác định

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần lưu ý khi sử dụng công cụ này.

  • Nhầm với trái phiếu chuyển đổi vì cùng có quyền hoán đổi nhưng bản chất là cổ phiếu chứ không phải công cụ nợ.
  • Quên tách bạch phần cổ tức ưu đãi cố định và phần chênh lệch khi chuyển đổi.
  • Không dự phòng hiệu ứng pha loãng khi xây dựng phương án phát hành.
  • Ghi nhận sai chiều vốn khi hạch toán: chuyển đổi làm giảm vốn cổ phần ưu đãi và tăng vốn cổ phần thường.
  • Không công bố rõ thời hạn và tỷ lệ chuyển đổi, dẫn đến tranh chấp khi nhà đầu tư thực hiện quyền.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Cổ phiếu ưu đãi cổ tức chuyển đổi khác cổ phiếu thường ở điểm nào?

Cổ phiếu ưu đãi được nhận cổ tức cố định theo thứ tự ưu tiên và có thêm quyền chuyển đổi sang cổ phiếu thường; cổ phiếu thường không có tỷ lệ cổ tức ưu đãi cố định.

Ngân hàng dùng công cụ này để làm gì?

Để huy động vốn dài hạn, tăng vốn tự có và giữ quyền kiểm soát cho đến khi nhà đầu tư thực hiện chuyển đổi.

Khi chuyển đổi, cổ đông có ảnh hưởng gì?

Quyền biểu quyết và tỷ lệ sở hữu trong cổ phiếu thường thay đổi theo số lượng cổ phiếu thường mới nhận.

Có thể huỷ quyền chuyển đổi không?

Tuỳ thuộc điều kiện phát hành, thông thường nhà đầu tư có quyền trong một khoảng thời gian nhất định và ngân hàng không tự ý huỷ.

Ghi nhận kế toán khi chuyển đổi như thế nào?

Giảm vốn cổ phần ưu đãi và tăng vốn cổ phần thường tương ứng số lượng cổ phiếu thường phát hành thêm.