Trái phiếu chuyển đổi là gì?

Tiếng Anh: Convertible bond

Cập nhật · 5 phút đọc · Huy động vốn

Minh hoạ cho thuật ngữ Trái phiếu chuyển đổi
Tóm tắt nhanh

Trái phiếu chuyển đổi là trái phiếu doanh nghiệp mà người sở hữu có quyền đổi thành cổ phiếu phổ thông của công ty phát hành theo tỷ lệ định trước. Công cụ này giúp doanh nghiệp huy động vốn với lãi suất thấp hơn trong khi nhà đầu tư có cơ hội nhận thêm lợi nhuận khi giá cổ phiếu tăng.

Trái phiếu chuyển đổi là gì?

Trái phiếu chuyển đổi (tiếng Anh là Convertible bond) là loại trái phiếu doanh nghiệp kèm quyền chọn cho phép người sở hữu chuyển đổi thành một số lượng cổ phiếu phổ thông nhất định của công ty phát hành. Đây là công cụ kết hợp giữa trái phiếu truyền thống và quyền mua cổ phiếu.

Đặc điểm chính

Trái phiếu có kỳ hạn cố định, trả lãi định kỳ và có thể được chuyển đổi trong một khoảng thời gian quy định. Tỷ lệ chuyển đổi và giá chuyển đổi được công ty ấn định ngay từ khi phát hành.

Cách hoạt động

Khi mua trái phiếu, nhà đầu tư nhận lãi coupon định kỳ và được hoàn trả gốc khi đáo hạn nếu không chuyển đổi. Nếu giá cổ phiếu tăng và vượt giá chuyển đổi, nhà đầu tư có thể thực hiện quyền đổi để nhận cổ phiếu và hưởng lợi từ phần tăng giá.

Vai trò trong hoạt động ngân hàng

Với doanh nghiệp, trái phiếu chuyển đổi giúp huy động vốn với lãi suất thấp hơn so với trái phiếu thông thường vì nhà đầu tư chấp nhận mức lãi thấp hơn để đổi lấy cơ hội sở hữu cổ phiếu. Ngân hàng thường tham gia với vai trò tư vấn phát hành, bảo lãnh hoặc tổ chức thị trường cho giao dịch loại trái phiếu này.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định dưới đây minh hoạ cách hoạt động và hiệu quả chuyển đổi.

Tình huống

Giả sử Công ty X phát hành trái phiếu chuyển đổi mệnh giá 10 triệu đồng với tỷ lệ chuyển đổi là 200 cổ phiếu cho mỗi trái phiếu và lãi suất coupon 5%/năm.

Các bước

  1. Với giả định trên, tiền lãi hằng năm nhận được = 10 triệu × 5% = 500.000 đồng.
  2. Với giả định trên, nếu giá cổ phiếu lên 60.000 đồng/cổ phiếu và giá chuyển đổi tương đương là 50.000 đồng/cổ phiếu thì việc chuyển đổi có lợi.
  3. Với giả định trên, giá trị nhận được khi chuyển đổi = 200 × 60.000 = 12 triệu đồng, cao hơn mệnh giá 10 triệu đồng.

Kết quả

Với giả định trên, nhà đầu tư lựa chọn chuyển đổi sẽ nhận 200 cổ phiếu thay vì chờ hoàn trả 10 triệu đồng khi đáo hạn.

Phân biệt với khái niệm gần giống

Trái phiếu chuyển đổi dễ bị nhầm với trái phiếu kèm chứng quyền hoặc với cổ phiếu ưu đãi.

So sánh với Trái phiếu kèm chứng quyền

Tiêu chí Trái phiếu chuyển đổi Trái phiếu kèm chứng quyền
Bản chất Trái phiếu có sẵn quyền đổi thành cổ phiếu Trái phiếu phát hành kèm chứng quyền mua cổ phiếu tách rời
Cách nhận cổ phiếu Đổi trái phiếu lấy cổ phiếu Dùng chứng quyền mua cổ phiếu mới

So sánh với Cổ phiếu ưu đãi

Tiêu chí Trái phiếu chuyển đổi Cổ phiếu ưu đãi
Bản chất Công cụ nợ có quyền chuyển thành cổ phiếu thường Công cụ vốn với quyền ưu tiên cổ tức nhưng không có đáo hạn
Nghĩa vụ hoàn trả gốc Có, khi đáo hạn nếu không chuyển đổi Không có ngày đáo hạn, không hoàn trả gốc

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần lưu ý khi tìm hiểu và giao dịch công cụ này.

  • Nhầm trái phiếu chuyển đổi với trái phiếu thường kèm quyền mua cổ phiếu vì cơ chế quyền khác nhau.
  • Cho rằng nhà đầu tư chắc chắn sẽ chuyển đổi; thực tế tuỳ thuộc diễn biến giá cổ phiếu.
  • Bỏ qua rủi ro pha loãng cổ phiếu khi số lượng trái phiếu được chuyển đổi lớn.
  • Không chú ý đến điều khoản gọi lại của công ty phát hành có thể giới hạn lợi ích khi giá cổ phiếu tăng mạnh.

Công thức

Công thức: Số cổ phiếu nhận được = Mệnh giá trái phiếu ÷ Giá chuyển đổi

  • Mệnh giá: giá trị danh nghĩa của trái phiếu
  • Giá chuyển đổi: giá cổ phiếu quy đổi theo điều khoản phát hành
  • Số cổ phiếu: lượng cổ phần nhận khi thực hiện quyền chuyển đổi

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Trái phiếu chuyển đổi có phải cổ phiếu không?

Chưa phải cổ phiếu; chỉ khi người sở hữu thực hiện quyền chuyển đổi thì mới trở thành cổ phiếu.

Khi chuyển đổi ảnh hưởng thế nào đến công ty?

Công ty giảm nợ phải trả nhưng số cổ phiếu lưu hành tăng, có thể pha loãng tỷ lệ sở hữu của cổ đông hiện tại.

Nhà đầu tư nhận lãi khi nào?

Nhận lãi coupon định kỳ cho đến khi chuyển đổi hoặc đáo hạn, tùy theo điều khoản phát hành.

Tại sao doanh nghiệp phát hành với lãi suất thấp hơn?

Vì nhà đầu tư chấp nhận lãi thấp để đổi lấy cơ hội nhận cổ phiếu khi giá tăng.