D/A vs D/P là gì?
Tiếng Anh: Documents against Acceptance vs Documents against Payment · Viết tắt: D/A, D/P
D/A và D/P là hai phương thức thanh toán bằng chứng từ trong thanh toán quốc tế, trong đó D/A giao chứng từ khi người nhập khẩu chấp nhận hối phiếu, còn D/P giao chứng từ khi người nhập khẩu thanh toán ngay. Phân biệt hai phương thức giúp lựa chọn điều khoản phù hợp và kiểm soát rủi ro tín dụng.
D/A vs D/P là gì?
D/A vs D/P (tiếng Anh là Documents against Acceptance vs Documents against Payment) là hai phương thức thanh toán trong nhóm nhờ thu chứng từ (Collection). Cả hai đều do ngân hàng đại lý trao bộ chứng từ cho người nhập khẩu theo chỉ thị của ngân hàng nhờ thu, nhưng điều kiện trao chứng từ khác nhau.
D/A viết tắt của Documents against Acceptance nghĩa là giao chứng từ khi người nhập khẩu chấp nhận hối phiếu (Acceptance) kỳ hạn. D/P viết tắt của Documents against Payment nghĩa là giao chứng từ khi người nhập khẩu thanh toán ngay (Payment) toàn bộ tiền hàng.
Mục đích và khi nào áp dụng
Phương thức nhờ thu áp dụng khi bên xuất khẩu và bên nhập khẩu không muốn dùng thư tín dụng (L/C) nhưng vẫn cần ngân hàng làm trung gian trao chứng từ có kiểm soát. D/A phù hợp khi bên bán tin tưởng bên mua đủ khả năng thanh toán khi đến hạn và chấp nhận bán chịu theo hối phiếu. D/P phù hợp khi bên bán muốn bảo toàn dòng tiền và chỉ giao hàng khi đã nhận đủ tiền.
Các bước thực hiện
Quy trình gồm các bước từ lập bộ chứng từ đến khi bên nhập khẩu nhận hàng.
- Ký hợp đồng: Hai bên thống nhất phương thức nhờ thu và điều kiện D/A hoặc D/P.
- Giao hàng và lập chứng từ: Bên bán giao hàng và chuẩn bị bộ chứng từ kèm hối phiếu.
- Gửi nhờ thu: Bên bán nộp bộ chứng từ và chỉ thị nhờ thu cho ngân hàng nhờ thu.
- Chuyển chứng từ đến đại lý: Ngân hàng nhờ thu gửi bộ chứng từ sang ngân hàng đại lý tại nước nhập khẩu.
- Thông báo cho bên mua: Ngân hàng đại lý thông báo điều kiện và thời hạn.
- Thực hiện điều kiện: Bên mua thanh toán ngay cho D/P hoặc chấp nhận hối phiếu cho D/A.
- Nhận chứng từ: Sau khi điều kiện hoàn tất, bên mua nhận bộ chứng từ để nhận hàng.
- Thanh toán khi đến hạn: Với D/A, bên mua thanh toán hối phiếu đã chấp nhận khi đáo hạn.
Bên tham gia và vai trò
Bên xuất khẩu giao hàng và lập chứng từ, ngân hàng nhờ thu (Remitting Bank) gửi bộ chứng từ kèm chỉ thị nhờ thu, ngân hàng đại lý (Collecting/Presenting Bank) trao chứng từ cho người nhập khẩu theo đúng điều kiện. Bên nhập khẩu thực hiện nghĩa vụ thanh toán hoặc chấp nhận hối phiếu để nhận chứng từ nhận hàng.
Chứng từ thường liên quan
Hối phiếu, lệnh nhờ thu (Collection Order), hóa đơn thương mại, vận đơn, phiếu đóng gói và các chứng từ vận tải bảo hiểm tuỳ theo hợp đồng mua bán.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định minh hoạ cho cả D/A và D/P.
Tình huống
Giả sử An là bên xuất khẩu, Bình là bên nhập khẩu, giao dịch qua Ngân hàng A (nhờ thu) và Ngân hàng B (đại lý).
Các bước
- Với giả định trên, An giao hàng trị giá 100.000 USD và lập bộ chứng từ kèm hối phiếu.
- Với giả định trên, Ngân hàng A gửi bộ chứng từ kèm chỉ thị nhờ thu sang Ngân hàng B.
- Với giả định trên, nếu chỉ thị là D/P, Ngân hàng B trao chứng từ khi Bình thanh toán ngay 100.000 USD cho Ngân hàng B.
- Với giả định trên, nếu chỉ thị là D/A kỳ hạn 90 ngày, Ngân hàng B trao chứng từ khi Bình ký chấp nhận hối phiếu trị giá 100.000 USD và cam kết thanh toán sau 90 ngày.
Kết quả
Với giả định trên, với D/P Bình nhận hàng ngay khi trả đủ tiền; với D/A Bình nhận hàng trước rồi thanh toán khi đến hạn.
Ghi chú
Phương thức nhờ thu không đảm bảo thanh toán cho bên bán.
Rủi ro và kiểm soát
Với D/A, rủi ro lớn nhất là bên nhập khẩu đã chấp nhận nhưng từ chối thanh toán khi đến hạn, khi đó bên xuất khẩu chỉ còn quyền đòi trên hối phiếu đã được chấp nhận. Với D/P, rủi ro phát sinh khi bên nhập khẩu không đến nhận chứng từ hoặc từ chối thanh toán, dẫn đến hàng đã giao nhưng chứng từ vẫn nằm tại ngân hàng. Kiểm soát bằng cách chọn ngân hàng đại lý uy tín, đối chiếu chỉ thị nhờ thu với hợp đồng và theo dõi sát thời hạn thanh toán.
Phân biệt với quy trình gần giống
Dễ nhầm giữa D/A, D/P và L/C. Xem chi tiết ở khối phân biệt.
So sánh với Thư tín dụng (L/C)
| Tiêu chí | D/A vs D/P | Thư tín dụng (L/C) |
|---|---|---|
| Điều kiện giao chứng từ | Trao khi chấp nhận hối phiếu hoặc thanh toán | Trao khi các điều kiện L/C được đáp ứng |
| Cam kết thanh toán | Ngân hàng chỉ là trung gian trao chứng từ, không cam kết | Ngân hàng phát hành cam kết thanh toán khi chứng từ phù hợp |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Danh sách các lưu ý quan trọng nằm ở khối lưu ý.
- Nhầm D/A với D/P về thời điểm giao chứng từ và dòng tiền.
- Cho rằng ngân hàng nhờ thu đảm bảo thanh toán giống L/C.
- Không xác định rõ điều kiện D/P kỳ hạn hay trả ngay trong hợp đồng.
- Bỏ qua chỉ thị nhờ thu dẫn đến đại lý trao chứng từ sai điều kiện.
- Không theo dõi thời hạn đáo hạn hối phiếu D/A nên bỏ lỡ cơ sở đòi tiền.
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
D/A và D/P khác nhau ở điểm nào?
D/A giao chứng từ khi bên mua chấp nhận hối phiếu, D/P giao chứng từ khi bên mua thanh toán.
Ngân hàng có cam kết thanh toán trong nhờ thu không?
Ngân hàng chỉ làm trung gian trao chứng từ, không cam kết thanh toán thay bên mua.
Khi nào nên chọn D/P thay vì D/A?
Khi bên bán muốn giữ quyền kiểm soát hàng cho đến khi nhận đủ tiền.
D/A có thể chuyển thành L/C được không?
Có thể chuyển đổi phương thức nếu hai bên thỏa thuận và ngân hàng đồng ý phát hành L/C.
Ai chịu rủi ro nếu bên mua không thanh toán hối phiếu D/A?
Bên bán chịu rủi ro chính vì quyền đòi tiền phụ thuộc vào việc thi hành hối phiếu.