Giao dịch ngoại tệ kỳ hạn là gì?

Tiếng Anh: Forward Transaction

Cập nhật · 6 phút đọc · Tiền tệ & Ngoại hối

Minh hoạ cho thuật ngữ Giao dịch ngoại tệ kỳ hạn
Tóm tắt nhanh

Giao dịch ngoại tệ kỳ hạn là thỏa thuận mua hoặc bán một lượng ngoại tệ với tỷ giá được ấn định trước, thanh toán vào một ngày xác định trong tương lai. Công cụ này giúp doanh nghiệp và ngân hàng phòng ngừa rủi ro biến động tỷ giá mà không cần giao dịch giao ngay.

Giao dịch ngoại tệ kỳ hạn là gì?

Giao dịch ngoại tệ kỳ hạn (tiếng Anh là Forward foreign exchange transaction, viết tắt FX Forward) là thỏa thuận giữa hai bên về việc mua hoặc bán một lượng ngoại tệ nhất định, với tỷ giá được cố định tại thời điểm ký kết và việc thanh toán thực hiện vào một ngày xác định trong tương lai theo kỳ hạn thỏa thuận.

Đặc điểm chính

Giao dịch kỳ hạn có ba đặc điểm nổi bật. Thứ nhất, tỷ giá kỳ hạn được ấn định ngay khi ký hợp đồng nên không bị ảnh hưởng bởi biến động tỷ giá giao ngay trong tương lai. Thứ hai, hai bên có nghĩa vụ thực hiện đúng số lượng và thời hạn đã cam kết, không thể đơn phương hủy. Thứ ba, giao dịch được chuẩn hóa theo quy định của ngân hàng quốc gia về quản lý ngoại hối và hoạt động kinh doanh ngoại tệ của tổ chức tín dụng.

Cách hoạt động

Khi khách hàng có nhu cầu mua bán ngoại tệ trong tương lai, ngân hàng và khách hàng cùng thỏa thuận tỷ giá kỳ hạn dựa trên tỷ giá giao ngay và chênh lệch lãi suất giữa hai đồng tiền. Đến ngày thanh toán, hai bên trao ngoại tệ và nội tệ theo đúng tỷ giá đã chốt, bất kể tỷ giá thị trường lúc đó là bao nhiêu. Giao dịch có thể thực hiện ngoài sàn hoặc qua hệ thống điện tử, tùy theo thỏa thuận giữa ngân hàng và khách hàng.

Vai trò trong hoạt động ngân hàng

Giao dịch kỳ hạn là công cụ quan trọng để phòng ngừa rủi ro tỷ giá cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu, nhà đầu tư nắm giữ tài sản bằng ngoại tệ và chính các ngân hàng thương mại. Nhờ có sản phẩm này, các bên có thể khóa chi phí hoặc doanh thu bằng ngoại tệ, từ đó ổn định kế hoạch tài chính. Đồng thời, giao dịch kỳ hạn cũng tạo nguồn thu phí và lãi cho ngân hàng khi tham gia tư vấn, khớp lệnh và quản trị rủi ro tỷ giá.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định dưới đây minh hoạ cách tính kết quả khi mua ngoại tệ kỳ hạn.

Tình huống

Giả sử Lan ký hợp đồng xuất khẩu với đối tác nước ngoài, dự kiến sau sáu tháng sẽ nhận 100.000 USD. Lan muốn chốt số tiền này bằng đồng nội tệ nên đến ngân hàng làm giao dịch ngoại tệ kỳ hạn mua USD bán VND kỳ hạn sáu tháng, với tỷ giá kỳ hạn là 25.000 VND/USD.

Các bước

  1. Với giả định trên, tổng số VND Lan nhận được khi thanh toán = 100.000 × 25.000 = 2.500.000.000 VND.
  2. Với giả định trên, nếu đến ngày thanh toán tỷ giá giao ngay giảm còn 24.000 VND/USD, Lan vẫn nhận đủ 2.500.000.000 VND theo hợp đồng.
  3. Với giả định trên, ngược lại nếu tỷ giá giao ngay tăng lên 26.000 VND/USD, Lan vẫn chỉ nhận 2.500.000.000 VND.

Kết quả

Với giả định trên, giao dịch kỳ hạn giúp Lan cố định doanh thu bằng VND và loại bỏ rủi ro tỷ giá cho khoản thu 100.000 USD.

Ghi chú

Mọi con số trong ví dụ chỉ mang tính giả định để minh hoạ cách tính.

Phân biệt với khái niệm gần giống

Giao dịch kỳ hạn dễ bị nhầm với giao dịch giao ngay và giao dịch hoán đổi ngoại tệ.

So sánh với Giao dịch ngoại tệ giao ngay

Tiêu chí Giao dịch ngoại tệ kỳ hạn Giao dịch ngoại tệ giao ngay
Thời điểm thanh toán Ngay trong ngày hoặc hai ngày làm việc Một ngày cụ thể trong tương lai
Mục đích sử dụng Thanh toán nhu cầu ngoại tệ hiện tại Phòng ngừa rủi ro tỷ giá tương lai

So sánh với Giao dịch hoán đổi ngoại tệ

Tiêu chí Giao dịch ngoại tệ kỳ hạn Giao dịch hoán đổi ngoại tệ
Cấu trúc Một giao dịch mua bán duy nhất Hai giao dịch liên tiếp: giao ngay kết hợp kỳ hạn ngược chiều
Thời hạn Một lần thanh toán duy nhất Hai lần thanh toán ở hai thời điểm khác nhau

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần lưu ý khi sử dụng giao dịch kỳ hạn.

  • Nhầm giao dịch kỳ hạn với giao dịch giao ngay khiến đánh giá sai rủi ro tỷ giá.
  • Tưởng rằng có thể đơn phương hủy hợp đồng kỳ hạn khi tỷ giá biến động bất lợi.
  • Quên rằng tỷ giá kỳ hạn đã phản ánh chênh lệch lãi suất giữa hai đồng tiền nên có thể chênh so với tỷ giá giao ngay.
  • Không tính đến ảnh hưởng của biến động tỷ giá đến khoản ký quỹ hoặc nghĩa vụ phát sinh khi đến hạn.

Công thức

Công thức: Số tiền thanh toán = Số ngoại tệ × Tỷ giá kỳ hạn

  • Số ngoại tệ: lượng ngoại tệ mua hoặc bán theo hợp đồng
  • Tỷ giá kỳ hạn: tỷ giá hai bên thỏa thuận tại ngày ký
  • Số tiền thanh toán: số nội tệ trao đổi khi đến hạn

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Giao dịch ngoại tệ kỳ hạn là gì?

Là thỏa thuận mua hoặc bán ngoại tệ với tỷ giá và ngày thanh toán được ấn định trước, dùng để phòng ngừa rủi ro tỷ giá.

Ai thường sử dụng giao dịch kỳ hạn?

Doanh nghiệp xuất nhập khẩu, nhà đầu tư nắm giữ ngoại tệ và các ngân hàng thương mại.

Khác với giao dịch giao ngay ở điểm nào?

Giao dịch giao ngay thanh toán ngay trong ngày hoặc hai ngày làm việc, còn kỳ hạn thanh toán vào một ngày cụ thể trong tương lai.

Tỷ giá kỳ hạn được hình thành như thế nào?

Tỷ giá kỳ hạn dựa trên tỷ giá giao ngay và chênh lệch lãi suất giữa hai đồng tiền.

Có thể hủy giao dịch kỳ hạn trước ngày thanh toán không?

Hai bên phải thực hiện đúng cam kết, việc chấm dứt trước hạn cần thỏa thuận riêng và có thể phát sinh chi phí.