Hệ số giá trên thu nhập là gì?
Tiếng Anh: Price to Earnings Ratio · Viết tắt: P/E
Hệ số giá trên thu nhập là chỉ tiêu tài chính so sánh giá thị trường của cổ phiếu với lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu. Trong phân tích ngân hàng, chỉ tiêu này giúp nhà đầu tư đánh giá mức định giá và so sánh giữa các ngân hàng cùng nhóm.
Hệ số giá trên thu nhập là gì?
Hệ số giá trên thu nhập (tiếng Anh là Price to Earnings Ratio, viết tắt P/E) là chỉ tiêu tài chính phản ánh mối quan hệ giữa giá thị trường của một cổ phiếu và lợi nhuận sau thuế trên mỗi cổ phiếu mà doanh nghiệp tạo ra. Hệ số này cho biết nhà đầu tư sẵn sàng trả bao nhiêu đồng cho mỗi đồng lợi nhuận hiện tại.
Đặc điểm chính
Hệ số được tính dựa trên số liệu kế toán đã công bố và giá cổ phiếu trên thị trường. Khi hệ số cao, thị trường kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận trong tương lai. Khi hệ số thấp, cổ phiếu được coi là đang định giá thấp hơn hoặc doanh nghiệp đang gặp khó khăn.
Cách hoạt động
Hệ số được tính bằng cách lấy giá thị trường hiện tại của cổ phiếu chia cho lợi nhuận sau thuế trên mỗi cổ phiếu. Tuỳ mục đích, lợi nhuận có thể là số liệu quá khứ hoặc dự kiến. Hệ số thay đổi liên tục theo giá cổ phiếu và theo kết quả kinh doanh định kỳ.
Vai trò trong hoạt động ngân hàng
Trong lĩnh vực ngân hàng, hệ số P/E được nhà đầu tư và chuyên viên phân tích sử dụng để so sánh định giá giữa các cổ phiếu ngân hàng niêm yết, làm cơ sở cho quyết định đầu tư và theo dõi diễn biến thị trường.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định dưới đây minh hoạ cách tính hệ số và cách diễn giải.
Tình huống
Giả sử cổ phiếu của Ngân hàng A đang giao dịch với giá 25.000 đồng/cổ phiếu, lợi nhuận sau thuế trên mỗi cổ phiếu là 2.500 đồng.
Các bước
- Với giả định trên, hệ số P/E = 25.000 ÷ 2.500 = 10.
- Với giả định trên, nếu cổ phiếu của Ngân hàng B cùng nhóm có giá 30.000 đồng và lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu là 2.000 đồng thì P/E = 30.000 ÷ 2.000 = 15.
Kết quả
Với giả định trên, nhà đầu tư đang trả 10 đồng cho mỗi đồng lợi nhuận của Ngân hàng A và 15 đồng cho mỗi đồng lợi nhuận của Ngân hàng B; chỉ tiêu này chỉ phản ánh kỳ vọng thị trường chứ chưa đủ để kết luận cổ phiếu nào tốt hơn.
Ghi chú
Giá và lợi nhuận nêu trên hoàn toàn là số liệu giả định phục vụ minh hoạ.
Phân biệt với khái niệm gần giống
Hệ số P/E dễ bị nhầm với một số chỉ tiêu định giá khác khi phân tích ngân hàng.
So sánh với Giá trị sổ sách trên mỗi cổ phiếu
| Tiêu chí | Hệ số giá trên thu nhập | Giá trị sổ sách trên mỗi cổ phiếu |
|---|---|---|
| Bản chất | So sánh giá thị trường với lợi nhuận mỗi cổ phiếu | So sánh giá thị trường với vốn chủ sở hữu mỗi cổ phiếu |
| Dữ liệu dùng | Giá cổ phiếu và lợi nhuận sau thuế | Giá cổ phiếu và vốn chủ sở hữu |
| Phản ánh | Kỳ vọng về khả năng sinh lời | Mối quan hệ giữa giá thị trường và vốn chủ sở hữu |
So sánh với Hệ số thu nhập trên vốn chủ sở hữu
| Tiêu chí | Hệ số giá trên thu nhập | Hệ số thu nhập trên vốn chủ sở hữu |
|---|---|---|
| Bản chất | So sánh giá thị trường với lợi nhuận mỗi cổ phiếu | So sánh lợi nhuận với vốn chủ sở hữu |
| Đơn vị | Lần | Phần trăm |
| Mục đích | Đánh giá định giá cổ phiếu | Đo hiệu quả sử dụng vốn |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Một số điểm quan trọng cần nhớ khi sử dụng hệ số này.
- Nhầm hệ số P/E cao luôn là xấu; thực tế hệ số cao còn có thể phản ánh kỳ vọng tăng trưởng.
- So sánh P/E giữa các ngân hàng khác nhóm kinh doanh mà không điều chỉnh.
- Dùng lợi nhuận quá khứ mà quên rằng P/E dựa trên lợi nhuận kỳ nào.
- Bỏ qua tác động của chính sách kế toán và các khoản dự phòng đến lợi nhuận ngân hàng.
Công thức
Công thức: P/E = Giá thị trường của cổ phiếu ÷ Lợi nhuận sau thuế trên mỗi cổ phiếu
- P/E: hệ số giá trên thu nhập
- Giá thị trường: giá giao dịch hiện tại của cổ phiếu
- Lợi nhuận sau thuế trên mỗi cổ phiếu: lợi nhuận ròng chia cho tổng số cổ phiếu đang lưu hành
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
Hệ số P/E nói lên điều gì?
Hệ số P/E cho biết nhà đầu tư đang trả bao nhiêu đồng cho một đồng lợi nhuận của doanh nghiệp.
Hệ số P/E cao có tốt không?
Có thể tốt nếu thị trường kỳ vọng lợi nhuận tăng, nhưng cũng có thể là cổ phiếu đang định giá cao.
Hệ số P/E có dùng riêng cho ngân hàng không?
Không, hệ số này dùng chung cho cổ phiếu doanh nghiệp, trong đó có các ngân hàng niêm yết.
Có thể dùng P/E để so sánh hai ngân hàng không?
Có thể, nhưng cần lưu ý quy mô, mô hình kinh doanh và giai đoạn tăng trưởng của từng ngân hàng.