Hối phiếu có kèm chứng từ là gì?

Tiếng Anh: Documentary Bill of Exchange

Cập nhật · 7 phút đọc · Thanh toán quốc tế

Minh hoạ cho thuật ngữ Hối phiếu có kèm chứng từ
Tóm tắt nhanh

Hối phiếu có kèm chứng từ là phương tiện thanh toán quốc tế trong đó ngân hàng chỉ trả tiền khi người xuất trình giao đầy đủ bộ chứng từ theo yêu cầu. Công cụ giúp ngân hàng kiểm soát giao hàng và bảo vệ các bên trong giao dịch ngoại thương.

Hối phiếu có kèm chứng từ là gì?

Hối phiếu có kèm chứng từ (tiếng Anh là Documentary Bill of Exchange) là hối phiếu mà ngân hàng chỉ thanh toán hoặc chấp nhận sau khi người xuất trình giao đủ bộ chứng từ theo điều kiện đã thoả thuận. Bộ chứng từ thường gồm vận đơn, hoá đơn thương mại, giấy chứng nhận xuất xứ, giấy chứng nhận chất lượng và bảo hiểm hàng hoá.

Mục đích và khi nào áp dụng

Áp dụng trong thanh toán quốc tế khi người bán muốn ngân hàng đứng ra kiểm tra hàng hoá trên giấy tờ trước khi trả tiền, và người mua muốn bảo đảm chỉ trả khi nhận đủ chứng từ hợp lệ. Công cụ phù hợp với giao dịch nhập khẩu, xuất khẩu theo điều kiện giao hàng có chứng từ.

Các bước thực hiện

Quy trình gồm các bước sau.

  1. Ký phát hối phiếu: Người xuất khẩu lập hối phiếu đòi tiền người nhập khẩu theo điều kiện đã thỏa thuận.
  2. Lập bộ chứng từ: Người xuất khẩu thu thập vận đơn, hoá đơn, giấy chứng nhận theo yêu cầu hợp đồng.
  3. Gửi đến ngân hàng: Người xuất khẩu giao hối phiếu kèm bộ chứng từ cho ngân hàng phục vụ mình.
  4. Kiểm tra và chuyển tiếp: Ngân hàng xuất khẩu kiểm tra, sau đó gửi đến ngân hàng nhập khẩu kèm hối phiếu.
  5. Trình người nhập khẩu: Ngân hàng nhập khẩu trình bộ chứng từ và hối phiếu cho người nhập khẩu xử lý.
  6. Thanh toán hoặc chấp nhận: Người nhập khẩu trả tiền ngay với D/P hoặc ký chấp nhận với D/A.
  7. Nhận chứng từ: Sau khi hoàn tất nghĩa vụ thanh toán, người nhập khẩu nhận chứng từ để đi nhận hàng.

Bên tham gia và vai trò

Người xuất khẩu ký phát hối phiếu và bộ chứng từ. Ngân hàng xuất khẩu nhận bộ chứng từ, gửi đến ngân hàng nhập khẩu kèm hối phiếu. Ngân hàng nhập khẩu kiểm tra chứng từ, trình người nhập khẩu để thanh toán hoặc chấp nhận hối phiếu. Người nhập khẩu là người cuối cùng trả tiền và nhận chứng từ để đi nhận hàng.

Chứng từ thường liên quan

Hối phiếu, vận đơn, hoá đơn thương mại, phiếu đóng gói, giấy chứng nhận xuất xứ, giấy chứng nhận chất lượng, đơn bảo hiểm hàng hoá và thư hướng dẫn kèm theo bộ chứng từ.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định minh hoạ cách ngân hàng kiểm tra chứng từ trước khi trả tiền.

Tình huống

Giả sử An là người xuất khẩu, ký hợp đồng bán lô hàng cho Bình ở nước ngoài theo điều kiện thanh toán bằng hối phiếu có kèm chứng từ kỳ hạn.

Các bước

  1. Với giả định trên, An giao hàng cho hãng tàu và nhận vận đơn, đồng thời lập bộ chứng từ gồm 3 bộ vận đơn, 3 bộ hoá đơn thương mại, 1 bộ giấy chứng nhận xuất xứ.
  2. Với giả định trên, An ký phát hối phiếu trị giá 100.000 USD đáo hạn 90 ngày kể từ ngày ký phát, đòi Bình trả tiền, rồi giao toàn bộ chứng từ kèm hối phiếu cho Ngân hàng A.
  3. Với giả định trên, Ngân hàng A kiểm tra chứng từ thấy đúng quy cách và gửi bộ chứng từ kèm hối phiếu đến ngân hàng của Bình tại nước nhập khẩu.
  4. Với giả định trên, ngân hàng của Bình trình bộ chứng từ và hối phiếu cho Bình chấp nhận; Bình ký chấp nhận và ngân hàng giữ hối phiếu đến kỳ đáo hạn.
  5. Với giả định trên, đến ngày đáo hạn, Bình thanh toán 100.000 USD, ngân hàng chuyển tiền về Ngân hàng A, Ngân hàng A ghi có tài khoản cho An đủ 100.000 USD theo tỷ giá thoả thuận.

Kết quả

Với giả định trên, An nhận tiền đầy đủ khi hối phiếu đáo hạn và Bình chỉ trả tiền sau khi đã ký chấp nhận. Công cụ giúp bảo vệ cả hai bên trên cơ sở chứng từ.

Rủi ro và kiểm soát

Chứng từ bất hợp lệ là rủi ro lớn vì ngân hàng có quyền từ chối thanh toán. Kiểm soát bằng cách đối chiếu từng chứng từ với điều kiện đã ghi trong hối phiếu và thư hướng dẫn, áp dụng nguyên tắc kiểm tra chứng từ chặt chẽ và thống nhất. Ngoài ra cần lưu ý rủi ro hàng hoá thực tế không khớp chứng từ, rủi ro tỷ giá và rủi ro quốc gia của nước nhập khẩu.

Phân biệt với quy trình gần giống

Dễ nhầm với hối phiếu trơn và thư tín dụng chứng từ.

So sánh với Hối phiếu trơn

Tiêu chí Hối phiếu có kèm chứng từ Hối phiếu trơn
Bản chất Hối phiếu có kèm chứng từ, ngân hàng chỉ trả khi xuất trình đủ chứng từ Hối phiếu không kèm chứng từ, thanh toán theo cam kết cá nhân
Kiểm soát rủi ro Cao, vì kiểm soát được hàng hoá trên giấy tờ Thấp, chỉ dựa vào uy tín người bị đòi

So sánh với Thư tín dụng chứng từ

Tiêu chí Hối phiếu có kèm chứng từ Thư tín dụng chứng từ
Cam kết trả tiền Do ngân hàng nhập khẩu tự quyết định khi nhận chứng từ Do ngân hàng phát hành cam kết chắc chắn với người thụ hưởng
Mức độ bảo đảm Thấp hơn thư tín dụng Cao nhất trong các phương thức thanh toán chứng từ

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần nhớ khi sử dụng.

  • Cho rằng ngân hàng kiểm tra cả hàng hoá thực tế, trong khi ngân hàng chỉ kiểm tra chứng từ trên giấy.
  • Giao chứng từ không khớp với hối phiếu về số tiền, số lượng bộ hoặc điều kiện giao hàng.
  • Nhầm giữa hối phiếu trơn và hối phiếu có kèm chứng từ, dẫn đến đánh giá sai rủi ro.
  • Bỏ qua việc kiểm tra kỹ chứng từ trước khi ký chấp nhận hối phiếu.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Hối phiếu có kèm chứng từ khác hối phiếu trơn ở điểm nào?

Hối phiếu có kèm chứng từ yêu cầu xuất trình chứng từ khi đòi tiền, còn hối phiếu trơn không kèm theo chứng từ.

Ngân hàng kiểm tra chứng từ nội dung gì?

Ngân hàng đối chiếu chứng từ với điều kiện đã ghi trong hối phiếu và thư hướng dẫn, không kiểm tra hàng hoá thực tế.

Khi nào dùng D/P và khi nào dùng D/A?

D/P là trả tiền khi xuất trình chứng từ, D/A là chấp nhận hối phiếu và trả tiền khi đáo hạn.

Người xuất khẩu có rủi ro gì khi dùng hối phiếu có kèm chứng từ?

Rủi ro chứng từ bị từ chối vì lỗi kỹ thuật, người nhập khẩu không ký chấp nhận hoặc không thanh toán khi đáo hạn.

Khoá học liên quan