Kiểm toán công bố thông tin là gì?
Tiếng Anh: Disclosure Audit
Kiểm toán công bố thông tin là quy trình đánh giá tính đầy đủ, chính xác và phù hợp của thông tin ngân hàng công bố ra bên ngoài. Quy trình giúp phát hiện sai sót, kiểm soát rủi ro công bố và nâng cao tính đáng tin cậy của báo cáo trước khi phát hành.
Kiểm toán công bố thông tin là gì?
Kiểm toán công bố thông tin (tiếng Anh là Disclosure Audit) là quy trình kiểm tra, đánh giá và xác nhận nội dung thông tin ngân hàng dự kiến công bố cho người đầu tư, cổ đông, khách hàng hoặc cơ quan quản lý. Phạm vi kiểm toán có thể bao gồm báo cáo thường niên, báo cáo tài chính, thuyết minh báo cáo tài chính và thông tin phục vụ nghĩa vụ công bố.
Mục đích và khi nào áp dụng
Quy trình nhằm bảo đảm thông tin công bố có căn cứ, nhất quán và phù hợp với dữ liệu, hồ sơ kế toán, chính sách của ngân hàng và yêu cầu pháp luật. Kiểm toán thường được thực hiện trước khi phát hành thông tin, đặc biệt khi có thay đổi đáng kể hoặc phát sinh rủi ro liên quan đến dữ liệu công bố.
Các bước thực hiện
Quy trình gồm các bước xác định phạm vi, thu thập chứng từ, kiểm tra dữ liệu, đối chiếu và phê duyệt. Các khuyến nghị sửa chữa cần được theo dõi đến khi hoàn tất.
- Xác định phạm vi: Xác định thông tin, báo cáo, thời điểm và mục tiêu kiểm toán công bố.
- Lập kế hoạch: Đánh giá rủi ro, xác định thủ tục, nguồn dữ liệu và người phụ trách.
- Thu thập chứng từ: Nhận báo cáo, sổ kế toán, hồ sơ giải trình và tài liệu phê duyệt liên quan.
- Kiểm tra và đối chiếu: Kiểm tra tính đầy đủ, chính xác, nhất quán và phù hợp với chứng cứ.
- Phát hiện và trình bày: Ghi nhận điểm chưa phù hợp, mức độ ảnh hưởng và khuyến nghị xử lý.
- Theo dõi khắc phục: Xác minh các biện pháp sửa chữa và trình bày lại các điểm còn tồn tại.
- Kết luận và phê duyệt: Tổng hợp kết quả, trình lãnh đạo cấp có thẩm quyền và lưu hồ sơ kiểm toán.
Bên tham gia và vai trò
Bộ phận kiểm toán nội bộ thực hiện đánh giá độc lập; bộ phận công bố thông tin chuẩn bị nội dung; các đơn vị nghiệp vụ cung cấp dữ liệu và giải trình. Lãnh đạo ngân hàng phê duyệt nội dung trước khi công bố và chịu trách nhiệm về thông tin chính thức.
Chứng từ thường liên quan
Chứng từ thường gồm báo cáo tài chính, báo cáo thường niên, bảng theo dõi công bố, hồ sơ kế toán, biên bản họp và chứng từ liên quan đến sự kiện sau báo cáo. Tài liệu phải có nguồn gốc rõ ràng và thời điểm cập nhật phù hợp.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống: Giả sử ngân hàng chuẩn bị báo cáo thường niên và nhờ kiểm toán nội bộ đánh giá nội dung dự kiến công bố.
Tình huống
Giả sử ngân hàng chuẩn bị báo cáo thường niên và yêu cầu kiểm toán nội bộ rà soát nội dung dự kiến công bố.
Các bước
- Với giả định trên, kiểm toán viên lập phạm vi kiểm toán, xác định các thông tin trọng yếu và thu thập chứng từ có liên quan.
- Với giả định trên, kiểm toán viên đối chiếu số liệu trong báo cáo với báo cáo tài chính, sổ kế toán và hồ sơ giải trình.
- Với giả định trên, kiểm toán viên kiểm tra tính đầy đủ của thông tin và ghi nhận các điểm chưa phù hợp cần giải trình.
Kết quả
Với giả định trên, báo cáo được hoàn thiện sau khi các điểm chưa phù hợp được xử lý và nội dung được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Rủi ro và kiểm soát
Rủi ro chính gồm thông tin không chính xác, thiếu nhất quán giữa các báo cáo, bỏ sót nghĩa vụ công bố và công bố dữ liệu chưa được kiểm chứng. Kiểm soát hiệu quả đòi hỏi phạm vi rõ, bằng chứng đầy đủ, người phê duyệt độc lập và lộ trình khắc phục các điểm chưa phù hợp.
Phân biệt với quy trình gần giống
Kiểm toán công bố thông tin không đồng nhất với kiểm toán báo cáo tài chính. Hoạt động kiểm toán công bố tập trung vào quá trình lập, phê duyệt và phát hành thông tin, trong khi kiểm toán báo cáo tài chính tập trung vào ý kiến đối với thông tin tài chính theo phạm vi kiểm toán.
So sánh với Kiểm toán báo cáo tài chính
| Tiêu chí | Kiểm toán công bố thông tin | Kiểm toán báo cáo tài chính |
|---|---|---|
| Mục tiêu | Đánh giá tính đầy đủ, chính xác và phù hợp của thông tin công bố | Hình thành ý kiến kiểm toán về báo cáo tài chính |
| Phạm vi | Quá trình soạn thảo, phê duyệt và phát hành thông tin liên quan đến công bố | Báo cáo tài chính và các thông tin tài chính thuộc phạm vi kiểm toán |
| Bằng chứng | Hồ sơ kiểm soát công bố, chứng từ kế toán và giải trình liên quan | Bằng chứng kiểm toán phục vụ ý kiến đối với báo cáo tài chính |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Không nên xem việc kiểm tra hình thức là hoàn thành kiểm toán nội dung. Phạm vi cần bao gồm các thông tin định lượng, thông tin định tính và điều kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ báo cáo. Các điểm chưa được khắc phục phần lớn phải được trình bày rõ và có phương án xử lý thích hợp trước khi phát hành.
- Không nên đồng nhất kiểm toán công bố thông tin với kiểm toán báo cáo tài chính.
- Không nên chỉ rà soát định dạng mà bỏ qua tính đầy đủ và nhất quán của nội dung.
- Phải rà soát thông tin phát sinh sau kỳ báo cáo và trước thời điểm phát hành.
- Các điểm chưa phù hợp cần được chuyển đơn vị chịu trách nhiệm xử lý và theo dõi.
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
Phạm vi kiểm toán công bố thông tin gồm những gì?
Phạm vi thường gồm thông tin định lượng, định tính, chú thích báo cáo và các nội dung phát sinh sau kỳ báo cáo.
Ai thực hiện kiểm toán công bố thông tin?
Bộ phận kiểm toán nội bộ thường thực hiện để đảm bảo tính độc lập trong đánh giá.
Kiểm toán viên có quyết định phát hành thông tin không?
Không. Kiểm toán viên đưa ra nhận xét và khuyến nghị; người có thẩm quyền phê duyệt thông tin công bố.
Cần xử lý thế nào khi phát hiện sai sót?
Cần ghi nhận, phân loại mức độ ảnh hưởng, yêu cầu đơn vị liên quan giải trình và theo dõi đến khi khắc phục.
Kết quả kiểm toán có được phát hành cùng báo cáo không?
Không nhất thiết. Kết quả phục vụ mục đích đánh giá và kiểm soát nội bộ trước khi công bố.