Lợi nhuận trên tài sản bình quân là gì?

Tiếng Anh: Return on Average Assets · Viết tắt: ROAA

Cập nhật · 5 phút đọc · Nghiệp vụ ngân hàng

Minh hoạ cho thuật ngữ Lợi nhuận trên tài sản bình quân
Tóm tắt nhanh

Lợi nhuận trên tài sản bình quân là chỉ tiêu đo hiệu quả sử dụng tài sản của ngân hàng bằng cách so sánh lợi nhuận với tổng tài sản bình quân. Chỉ tiêu này giúp đánh giá mức sinh lời trên mỗi đồng vốn đầu tư vào tài sản.

Lợi nhuận trên tài sản bình quân là gì?

Lợi nhuận trên tài sản bình quân (tiếng Anh là Return on Average Assets, viết tắt ROAA) là chỉ tiêu tài chính phản ánh hiệu quả sử dụng tài sản của ngân hàng. Chỉ tiêu được tính bằng cách lấy lợi nhuận ròng trong kỳ chia cho tổng tài sản bình quân của cùng kỳ.

Mục đích và khi nào áp dụng

Chỉ tiêu này được sử dụng khi cần đánh giá mức độ sinh lời từ toàn bộ tài sản mà ngân hàng đang quản lý. Kết quả tính toán giúp nhà quản trị so sánh hiệu quả kinh doanh giữa các kỳ hoặc giữa các ngân hàng trong cùng nhóm.

Các bước thực hiện

Quy trình tính toán gồm các bước sau.

  1. Thu thập số liệu: Lấy lợi nhuận sau thuế và tổng tài sản đầu kỳ, cuối kỳ.
  2. Tính tài sản bình quân: Lấy trung bình cộng tổng tài sản đầu kỳ và cuối kỳ.
  3. Áp công thức: Chia lợi nhuận sau thuế cho tài sản bình quân.
  4. Diễn giải: So sánh với kỳ trước và đối chiếu với các chỉ tiêu khác.

Bên tham gia và vai trò

Phòng tài chính kế toán cung cấp số liệu lợi nhuận và tài sản. Phòng kế hoạch hoặc phòng phân tích tính toán và diễn giải kết quả. Ban lãnh đạo sử dụng chỉ tiêu trong đánh giá hiệu quả hoạt động.

Chứng từ thường liên quan

Báo cáo kết quả kinh doanh, bảng cân đối kế toán và sổ cái tài sản là các nguồn số liệu chính.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định minh hoạ trong khối ví dụ bên dưới.

Tình huống

Giả sử Ngân hàng A có lợi nhuận sau thuế cả năm là 1.200 triệu đồng. Tổng tài sản đầu năm là 30.000 triệu đồng và cuối năm là 34.000 triệu đồng.

Các bước

  1. Với giả định trên, tài sản bình quân = (30.000 + 34.000) ÷ 2 = 32.000 triệu đồng.
  2. Với giả định trên, ROAA = 1.200 ÷ 32.000 = 0,0375 = 3,75% một năm.

Kết quả

Với giả định trên, cứ 100 đồng tài sản bình quân thì tạo ra khoảng 3,75 đồng lợi nhuận sau thuế trong năm.

Rủi ro và kiểm soát

Số liệu đầu vào không nhất quán giữa các kỳ sẽ làm sai lệch kết quả. Việc kiểm soát dựa trên đối chiếu báo cáo tài chính đã được kiểm toán hoặc đã được phê duyệt nội bộ.

Phân biệt với quy trình gần giống

Dễ nhầm với lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu và với hệ số sử dụng tài sản. Bảng phân biệt dưới đây nêu rõ sự khác nhau.

So sánh với Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu

Tiêu chí Lợi nhuận trên tài sản bình quân Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu
Bản chất Đo hiệu quả sử dụng toàn bộ tài sản Đo hiệu quả sử dụng vốn chủ sở hữu
Mẫu số Tổng tài sản bình quân Vốn chủ sở hữu bình quân
Đối tượng phục vụ Đánh giá năng lực sinh lời tổng thể Đánh giá lợi ích cho người sở hữu vốn

So sánh với Hệ số sử dụng tài sản

Tiêu chí Lợi nhuận trên tài sản bình quân Hệ số sử dụng tài sản
Bản chất So sánh lợi nhuận với tài sản So sánh doanh thu với tài sản
Biến đo Lợi nhuận sau thuế Doanh thu thuần
Mục tiêu Mức sinh lời trên tài sản Mức doanh thu tạo ra trên tài sản

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần nhớ khi sử dụng chỉ tiêu này được liệt kê ở phần lưu ý.

  • Nhầm tổng tài sản bình quân với tổng tài sản tại một thời điểm.
  • Dùng lợi nhuận trước thuế thay cho lợi nhuận sau thuế khiến kết quả khác nhau.
  • So sánh giữa các ngân hàng mà không chú ý đến mô hình kinh doanh.
  • Lấy tài sản bình quân của kỳ khác với kỳ tính lợi nhuận.

Công thức

Công thức: ROAA = Lợi nhuận sau thuế trong kỳ ÷ Tổng tài sản bình quân trong kỳ

  • ROAA: Lợi nhuận trên tài sản bình quân
  • Lợi nhuận sau thuế trong kỳ: Lợi nhuận ròng đã trừ thuế thu nhập doanh nghiệp
  • Tổng tài sản bình quân trong kỳ: Trung bình cộng tổng tài sản tại các thời điểm đầu kỳ và cuối kỳ

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

ROAA khác ROAE ở điểm nào?

ROAA đặt lợi nhuận trên tổng tài sản, còn ROAE đặt trên vốn chủ sở hữu.

Vì sao dùng tài sản bình quân?

Vì tổng tài sản thay đổi trong kỳ, bình quân giúp phản ánh đúng quy mô vốn thực tế.

Chỉ tiêu này dùng cho loại hình nào?

Thường dùng cho ngân hàng và các tổ chức tín dụng.

ROAA cao có nghĩa là ngân hàng tốt không?

Chỉ là một góc nhìn, cần kết hợp rủi ro và chất lượng tài sản.

Kỳ tính thường là bao lâu?

Thường là một năm, có thể tính theo quý và quy đổi tương đương.

Khoá học liên quan