Mô hình ROA trong ngân hàng là gì?

Tiếng Anh: Return on Assets

Cập nhật · 6 phút đọc · Nghiệp vụ ngân hàng

Minh hoạ cho thuật ngữ Mô hình ROA trong ngân hàng
Tóm tắt nhanh

Mô hình ROA là cách tính tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản của ngân hàng, được dùng để đo hiệu quả sử dụng tài sản trong một kỳ. Chỉ số giúp so sánh năng lực quản trị giữa các ngân hàng và hỗ trợ phân tích rủi ro lợi nhuận.

Mô hình ROA trong ngân hàng là gì?

Mô hình ROA trong ngân hàng (tiếng Anh là Return on Assets, viết tắt ROA) là phương pháp định lượng mối quan hệ giữa lợi nhuận ròng và tổng tài sản bình quân của ngân hàng, nhằm phản ánh hiệu quả sử dụng tài sản. Mô hình này thuộc nhóm chỉ số tài chính chuẩn trong phân tích ngân hàng.

Mục đích và khi nào áp dụng

Mô hình ROA được áp dụng khi cần đánh giá một ngân hàng có tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận trên mỗi đồng tài sản đầu tư, phục vụ so sánh nội bộ giữa các kỳ và giữa các ngân hàng. Chỉ số cũng là đầu vào quan trọng cho mô hình DuPont trong ngân hàng và cho phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh.

Các bước thực hiện

Quy trình xây dựng và vận dụng mô hình gồm các bước nêu tại khối CAC_BUOC bên dưới.

  1. Xác định mục tiêu: Xác định kỳ phân tích và mục đích dùng ROA.
  2. Chuẩn bị dữ liệu: Lấy lợi nhuận ròng và tổng tài sản từ báo cáo tài chính.
  3. Tính tài sản bình quân: Tính trung bình tổng tài sản đầu kỳ và cuối kỳ theo quy ước thống nhất.
  4. Tính chỉ số: Lấy lợi nhuận ròng chia cho tổng tài sản bình quân để ra ROA.
  5. Kiểm tra chéo: Đối chiếu ROA với các kỳ trước và kết hợp ROE, biên lãi ròng.

Bên tham gia và vai trò

Bên tham gia gồm phòng/phòng ban kế toán quản trị cung cấp số liệu, phòng phân tích tài chính tính toán và diễn giải, ban lãnh đạo sử dụng kết quả để ra quyết định chiến lược. Kiểm toán nội bộ giám sát chất lượng dữ liệu đầu vào.

Chứng từ thường liên quan

Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, bảng cân đối kế toán tổng hợp và thuyết minh báo cáo tài chính theo các kỳ phù hợp. Số liệu tổng tài sản bình quân thường lấy trên hai kỳ liên tiếp để làm mẫu số.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định minh hoạ chi tiết tại khối VI_DU.

Tình huống

Giả sử Ngân hàng A có lợi nhuận ròng một năm là 500 triệu đồng và tổng tài sản bình quân năm đó là 50 tỷ đồng.

Các bước

  1. Với giả định trên, lấy lợi nhuận ròng làm tử số: 500 triệu đồng.
  2. Với giả định trên, lấy tổng tài sản bình quân làm mẫu số: 50 tỷ đồng.
  3. Với giả định trên, áp dụng công thức ROA = lợi nhuận ròng chia tổng tài sản bình quân, ta có 500 triệu ÷ 50 tỷ = 0,01.

Kết quả

Với giả định trên, ROA của Ngân hàng A trong năm đó là 0,01 (tức 1%), nghĩa là cứ 100 đồng tài sản tạo ra 1 đồng lợi nhuận ròng.

Ghi chú

Đây là phép tính minh hoạ; khi áp dụng thực tế cần đối chiếu với số liệu trên báo cáo tài chính đã kiểm toán và xác nhận cách tính tài sản bình quân mà ngân hàng đang dùng.

Rủi ro và kiểm soát

Số liệu không nhất quán giữa các kỳ hoặc do cách tính tài sản bình quân khác nhau sẽ làm sai lệch ROA; cần thống nhất cách tính tài sản bình quân và kiểm tra đối chiếu với báo cáo kiểm toán. Sử dụng ROA đơn lẻ có thể bỏ qua cấu trúc vốn và rủi ro tín dụng; nên kết hợp với ROE và hệ số an toàn vốn khi phân tích.

Phân biệt với quy trình gần giống

Chi tiết phân biệt với các chỉ tiêu dễ nhầm trình bày tại khối PHAN_BIET bên dưới.

So sánh với ROE

Tiêu chí Mô hình ROA trong ngân hàng ROE
Bản chất ROA đo hiệu quả sử dụng toàn bộ tài sản ROE đo hiệu quả sử dụng vốn chủ sở hữu
Mẫu số Tổng tài sản bình quân Vốn chủ sở hữu bình quân
Phạm vi phản ánh Phản ánh hiệu quả hoạt động toàn ngân hàng Phản ánh lợi ích trên vốn của cổ đông
Mức độ chịu ảnh hưởng của đòn bẩy Không trực tiếp phản ánh đòn bẩy Chịu ảnh hưởng mạnh của đòn bẩy tài chính

So sánh với Biên lãi ròng (NIM)

Tiêu chí Mô hình ROA trong ngân hàng Biên lãi ròng (NIM)
Bản chất ROA đo lợi nhuận trên tổng tài sản, gồm cả thu nhập ngoài lãi Biên lãi ròng chỉ đo chênh lệch giữa thu nhập lãi thuần và chi phí lãi trên tài sản sinh lãi
Phạn vị dùng Dùng đánh giá hiệu quả tổng thể Dùng đánh giá hiệu quả hoạt động huy động và cho vay

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Các lưu ý và sai lầm phổ biến trình bày tại khối LUU_Y bên dưới.

  • Tính nhầm tổng tài sản bình quân bằng tổng tài sản cuối kỳ, dẫn đến ROA chệch với thực tế.
  • Lẫn lợi nhuận trước thuế với lợi nhuận ròng khi đưa vào công thức.
  • So sánh ROA giữa các ngân hàng khác nhau mà không quy đổi về cùng cách tính tài sản bình quân.
  • Đánh giá ROA một kỳ duy nhất mà bỏ qua xu hướng nhiều kỳ và yếu tố rủi ro tín dụng.

Công thức

Công thức: ROA = Lợi nhuận ròng ÷ Tổng tài sản bình quân

  • Lợi nhuận ròng: Lợi nhuận sau thuế trong kỳ phân tích
  • Tổng tài sản bình quân: Trung bình cộng tổng tài sản đầu kỳ và cuối kỳ (hoặc trung bình các kỳ theo quy ước nội bộ)

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

ROA trong ngân hàng có ý nghĩa gì?

ROA cho biết mỗi đồng tài sản của ngân hàng tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận ròng, phản ánh hiệu quả sử dụng tài sản.

Mẫu số của ROA nên dùng tài sản nào?

Thông dụng là tổng tài sản bình quân trong kỳ; cần thống nhất cách tính này khi so sánh giữa các kỳ hoặc giữa các ngân hàng.

ROA có thay thế được ROE không?

Không, vì ROE phản ánh hiệu quả trên vốn chủ sở hữu và chịu ảnh hưởng của đòn bẩy, nên thường phải xem cùng ROA.

Có nên dùng ROA một mình để phân tích?

Không nên, nên kết hợp ROA với ROE, hệ số an toàn vốn và các chỉ tiêu rủi ro tín dụng để có nhận định đầy đủ.

Khoá học liên quan