Phản bảo lãnh là gì?
Tiếng Anh: Back-to-Back Guarantee
Phản bảo lãnh là cam kết giữa các bên bảo lãnh, theo đó bên phản bảo lãnh hoàn trả cho bên bảo lãnh phát hành khi nghĩa vụ của bảo lãnh gốc được thực hiện đúng điều kiện. Cơ chế này hỗ trợ giao dịch có nhiều tổ chức bảo lãnh tham gia.
Phản bảo lãnh là gì?
Phản bảo lãnh (tiếng Anh là Counter-guarantee) là cam kết của một bên bảo lãnh với bên bảo lãnh phát hành, nhằm hoàn trả khoản tiền mà bên phát hành phải trả theo bảo lãnh gốc khi đáp ứng điều kiện gọi bảo lãnh. Đây là quan hệ riêng giữa các bên bảo lãnh; nó không tự động thay thế hay giải trừ bảo lãnh gốc.
Mục đích và khi nào áp dụng
Cơ chế này có thể được dùng trong giao dịch xuyên biên giới hoặc khi bên thụ hưởng yêu cầu bảo lãnh phát hành qua một tổ chức tại địa phương. Bên phản bảo lãnh hỗ trợ nghĩa vụ của bên phát hành theo cam kết riêng, nhưng không mặc nhiên chịu trực tiếp nghĩa vụ với bên thụ hưởng.
Các bước thực hiện
Quy trình gồm các bước ở khối riêng.
- Xác định nhu cầu: Xác định lý do cần phát hành bảo lãnh mới và điều kiện từ bên thụ hưởng.
- Thu thập hồ sơ: Nhận đề nghị phát hành, hợp đồng gốc, bảo lãnh gốc và tài sản đảm bảo.
- Thẩm tra: Kiểm tra tài sản đảm bảo, đối chiếu giá trị bảo lãnh và xác nhận điều khoản ràng buộc ngược.
- Phát hành: Ngân hàng phát hành bảo lãnh mới có ghi rõ điều khoản ràng buộc ngược.
- Giải tỏa bảo lãnh gốc: Nhận lại bảo lãnh gốc đã giải tỏa và điều chỉnh giá trị bảo lãnh mới nếu có thoả thuận.
- Lưu hồ sơ: Lưu chứng từ, đối chiếu chéo và theo dõi nghĩa vụ còn lại.
Bên tham gia và vai trò
Các bên có thể gồm người yêu cầu bảo lãnh, bên thụ hưởng, bên bảo lãnh phát hành và bên phản bảo lãnh. Bên phát hành chịu nghĩa vụ theo bảo lãnh gốc; bên phản bảo lãnh chịu nghĩa vụ với bên phát hành theo điều kiện riêng. Người yêu cầu cung cấp hồ sơ và bảo đảm theo thỏa thuận.
Chứng từ thường liên quan
Bảo lãnh gốc, hợp đồng giữa các bên, đề nghị phát hành bảo lãnh mới, chứng từ tài sản đảm bảo và xác nhận đồng ý của bên thụ hưởng về việc thay thế.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định được trình bày ở khối riêng.
Tình huống
Giả sử Công ty X có bảo lãnh thực hiện hợp đồng do ngân hàng giả định phát hành, bên thụ hưởng là chủ đầu tư, nhưng chủ đầu tư yêu cầu bảo lãnh phải do ngân hàng đối tác giả định phát hành.
Các bước
- Với giả định trên, ngân hàng đối tác giả định nhận đề nghị phát hành bảo lãnh mới với điều khoản giảm trừ tương ứng số tiền bảo lãnh gốc 500 triệu đồng.
- Với giả định trên, khi bảo lãnh gốc được trả lại và giải tỏa, giá trị bảo lãnh mới tăng thêm 500 triệu đồng, đạt mức 1 tỷ đồng.
Kết quả
Với giả định trên, nếu ngân hàng giả định phải thanh toán theo bảo lãnh gốc và đáp ứng điều kiện của phản bảo lãnh, ngân hàng đối tác giả định hoàn trả cho ngân hàng giả định theo cam kết; nghĩa vụ của Công ty X được xác định theo các hợp đồng liên quan.
Rủi ro và kiểm soát
Rủi ro phổ biến là hai ngân hàng phát hành hai bảo lãnh cùng lúc với điều kiện chéo sai, khiến nghĩa vụ kép phát sinh. Kiểm soát bằng cách thống nhất điều khoản giảm trừ và đối chiếu chéo giữa hai bên trước khi phát hành.
Phân biệt với quy trình gần giống
Dễ nhầm với bảo lãnh đồng phát hành và với bảo lãnh thay thế đơn lẻ. Phân biệt ở khối riêng.
So sánh với Bảo lãnh đồng phát hành
| Tiêu chí | Phản bảo lãnh | Bảo lãnh đồng phát hành |
|---|---|---|
| Bản chất | Hai ngân hàng cùng phát hành song song một bảo lãnh chung | Hai ngân hàng phát hành hai bảo lãnh riêng, có điều kiện chéo |
| Điều kiện giải tỏa | Theo thỏa thuận chung của cả hai ngân hàng | Bảo lãnh này giải tỏa khi bảo lãnh kia giải tỏa |
So sánh với Bảo lãnh thay thế đơn lẻ
| Tiêu chí | Phản bảo lãnh | Bảo lãnh thay thế đơn lẻ |
|---|---|---|
| Bản chất | Một bảo lãnh mới thay thế hoàn toàn bảo lãnh cũ | Bảo lãnh mới ràng buộc ngược về giá trị với bảo lãnh cũ |
| Điều kiện ràng buộc | Không có điều khoản ràng buộc ngược | Có điều khoản ràng buộc ngược giá trị |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Một số điểm cần nhớ được trình bày ở khối riêng.
- Cho rằng phản bảo lãnh là hai bảo lãnh hoàn toàn độc lập.
- Không kiểm tra điều khoản ràng buộc ngược trước khi phát hành.
- Giải tỏa bảo lãnh gốc mà chưa xác nhận bảo lãnh mới có hiệu lực.
- Nhầm phản bảo lãnh với bảo lãnh đồng phát hành.
Công thức
Công thức: Giá trị bảo lãnh phản hồi sau khi giải tỏa = Giá trị bảo lãnh phản hồi ban đầu + Giá trị bảo lãnh gốc được giải tỏa
- G1: Giá trị bảo lãnh phản hồi ban đầu
- G2: Giá trị bảo lãnh gốc được giải tỏa
- G: Giá trị bảo lãnh phản hồi sau khi giải tỏa
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
Phản bảo lãnh khác bảo lãnh thường thế nào?
Bảo lãnh thường là một cam kết độc lập, trong khi phản bảo lãnh là chuỗi cam kết có điều kiện ràng buộc chéo giữa hai bảo lãnh.
Có thể dùng nhiều ngân hàng cùng lúc không?
Có thể, nhưng điều kiện ràng buộc giữa các bên phải được thống nhất bằng văn bản.
Ai chịu rủi ro khi bảo lãnh gốc bị hủy?
Ngân hàng phát hành bảo lãnh phản hồi chịu trách nhiệm về giá trị đã cam kết trong bảo lãnh mới.
Cần chuẩn bị chứng từ gì?
Cần bảo lãnh gốc, hợp đồng liên quan và đề nghị phát hành bảo lãnh mới.
Phản bảo lãnh có dùng trong bảo lãnh nước ngoài không?
Có, đặc biệt khi bên thụ hưởng yêu cầu ngân hàng phát hành tại nước sở tại.