Rủi ro vật lý khí hậu là gì?

Tiếng Anh: Physical Climate Risk

Cập nhật · 5 phút đọc · Quản trị rủi ro

Minh hoạ cho thuật ngữ Rủi ro vật lý khí hậu
Tóm tắt nhanh

Rủi ro vật lý khí hậu là khả năng tổn thất phát sinh do các hiện tượng thời tiết và khí hậu cực đoan hoặc thay đổi khí hậu lâu dài. Trong ngân hàng, đây là một trụ cột trong khung quản trị rủi ro ESG vì tác động đến tài sản, hoạt động cho vay và chuỗi cung ứng của khách hàng.

Rủi ro vật lý khí hậu là gì?

Rủi ro vật lý khí hậu (tiếng Anh là Physical Climate Risk, viết tắt PCR) là loại rủi ro phát sinh từ các hiện tượng thời tiết cực đoan và những thay đổi khí hậu mang tính mạn tính, tác động trực tiếp đến tài sản, hoạt động và chuỗi giá trị của doanh nghiệp và ngân hàng.

Đặc điểm chính

PCR có hai nhóm chính: cấp tính từ sự kiện xảy ra trong thời gian ngắn như bão, lũ, nắng nóng kéo dài và mạn tính từ xu hướng dài hạn như mực nước biển dâng, thay đổi nhiệt độ trung bình, xói lở bờ biển. Rủi ro này không đứng riêng mà thường tác động kết hợp với rủi ro tín dụng, rủi ro vận hành và rủi ro tài sản thế chấp.

Cách hoạt động

Ngân hàng xác định PCR bằng cách rà soát tính chất ngành và vị trí địa lý của khoản vay, tài sản đảm bảo cũng như hoạt động nội bộ. Tiếp đó, đơn vị quản trị rủi ro sử dụng bản đồ rủi ro, mô hình kịch bản khí hậu hoặc dữ liệu về tần suất thiên tai để ước lượng xác suất và mức độ tổn thất. Kết quả được tích hợp vào quy trình cấp tín dụng, định giá tài sản thế chấp, đánh giá nhà cung cấp và kế hoạch liên tục kinh doanh.

Vai trò trong hoạt động ngân hàng

PCR giúp ngân hàng nhận diện sớm tổn thất tiềm ẩn trong danh mục cho vay, đặc biệt với các ngành phơi bày nhiều như nông nghiệp, năng lượng, bất động sản ven biển và sản xuất phụ thuộc nguồn nước. Việc quản trị rủi ro này hỗ trợ việc trích lập dự phòng hợp lý, điều chỉnh điều khoản tín dụng, lập kế hoạch ứng phó sự cố và đáp ứng yêu cầu công bố thông tin về ESG theo chuẩn mực quốc tế.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định dưới đây minh hoạ cách PCR tác động đến một danh mục cho vay nông nghiệp.

Tình huống

Giả sử Ngân hàng A có danh mục cho vay nông nghiệp ở vùng đồng bằng với tổng dư nợ 200 tỉ đồng, trong đó 40% gắn với cây lúa nước và phần còn lại gắn với cây ăn trái.

Các bước

  1. Với giả định trên, đơn vị quản trị rủi ro phân loại PCR cấp tính với tần suất bão, lũ xuất hiện nhiều lần trong một thập kỷ, có khả năng ảnh hưởng đến năng suất và thu nhập trả nợ của khách hàng.
  2. Với giả định trên, phần danh mục gắn với cây lúa nước khoảng 200 tỉ × 40% = 80 tỉ đồng được đánh dấu nhạy cảm với lũ kéo dài.

Kết quả

Với giả định trên, ngân hàng xem xét tăng tỉ trọng tài sản đảm bảo, bổ sung điều khoản bảo hiểm nông nghiệp vào hợp đồng tín dụng và tổ chức diễn tập ứng phó sự cố cho chi nhánh khu vực.

Phân biệt với khái niệm gần giống

PCR thường bị nhầm với rủi ro chuyển đổi hoặc rủi ro trách nhiệm pháp lý liên quan tới khí hậu.

So sánh với Rủi ro chuyển đổi

Tiêu chí Rủi ro vật lý khí hậu Rủi ro chuyển đổi
Nguồn gốc Hiện tượng khí hậu, thời tiết cực đoan và xu hướng mạn tính Chính sách, pháp luật, công nghệ khi chuyển sang nền kinh tế carbon thấp
Tác động tới tài sản thế chấp Trực tiếp qua thiên tai, lũ, nóng, xói lở Gián tiếp qua thay đổi giá trị do quy hoạch, tiêu chuẩn mới

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm quan trọng cần nhớ.

  • Nhầm rủi ro vật lý khí hậu với rủi ro chuyển đổi khi đánh giá danh mục ESG.
  • Bỏ qua yếu tố địa lý khi phê duyệt khoản vay có tài sản đảm bảo là bất động sản hoặc đất đai.
  • Đánh giá PCR chỉ ở cấp chi nhánh mà không tổng hợp ở cấp danh mục toàn ngân hàng.
  • Giả định PCR là sự kiện hiếm xảy ra nên không đưa vào kế hoạch liên tục kinh doanh.
  • Không cập nhật dữ liệu khí hậu khiến mô hình rủi ro lạc hậu.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Rủi ro vật lý khí hậu gồm những dạng nào?

Có hai dạng chính là cấp tính từ sự kiện thời tiết cực đoan và mạn tính từ xu hướng khí hậu dài hạn.

Vì sao ngân hàng cần quản trị rủi ro này?

Vì tài sản đảm bảo và khả năng trả nợ của khách hàng có thể bị ảnh hưởng bởi thiên tai và thay đổi khí hậu.

PCR khác gì với rủi ro chuyển đổi?

PCR đến từ thiên tai và xu hướng khí hậu, trong khi rủi ro chuyển đổi đến từ chính sách, pháp luật và công nghệ.

Ngân hàng đo lường PCR bằng cách nào?

Thông qua bản đồ rủi ro, kịch bản khí hậu, dữ liệu về tần suất thiên tai kết hợp phân tích ngành và vị trí địa lý.

Có cần đưa PCR vào hợp đồng tín dụng không?

Có thể đưa vào điều khoản bảo hiểm, cam kết bảo vệ tài sản và kế hoạch ứng phó phù hợp với rủi ro đã xác định.