Sở giao dịch chứng khoán là gì?

Tiếng Anh: Stock Exchange · Viết tắt: SGDCK

Cập nhật · 5 phút đọc · Tổng quan ngân hàng

Minh hoạ cho thuật ngữ Sở giao dịch chứng khoán
Tóm tắt nhanh

Sở giao dịch chứng khoán là thị trường tập trung nơi các chứng khoán được mua bán theo quy tắc công khai. Đối với ngân hàng, sở giao dịch là kênh huy động vốn, đầu tư và cung cấp dịch vụ cho khách hàng.

Sở giao dịch chứng khoán là gì?

Sở giao dịch chứng khoán (tiếng Anh là Stock Exchange, viết tắt SGDCK) là thị trường có tổ chức nơi các chứng khoán như cổ phiếu, trái phiếu và chứng chỉ quỹ được niêm yết và giao dịch theo quy tắc công khai, minh bạch.

Đặc điểm chính

Sở giao dịch hoạt động theo giấy phép của cơ quan quản lý nhà nước, có hệ thống kết nối lệnh tự động và cơ chế thanh toán bù trừ tập trung. Các thành viên tham gia phải đáp ứng điều kiện về vốn, nhân sự và hạ tầng công nghệ.

Cách hoạt động

Lệnh mua bán được gửi vào hệ thống và khớp theo nguyên tắc ưu tiên giá và thời gian. Sau khi khớp lệnh, bên mua nhận chứng khoán, bên bán nhận tiền thông qua hệ thống thanh toán bù trừ do ngân hàng và trung tâm lưu ký phối hợp xử lý.

Vai trò trong hoạt động ngân hàng

Ngân hàng tham gia sở giao dịch với nhiều vai trò: thành viên giao dịch, tư vấn phát hành, bảo lãnh phát hành, tự doanh và lưu ký chứng khoán. Nhờ đó, ngân hàng hỗ trợ doanh nghiệp huy động vốn dài hạn và cung cấp cho khách hàng kênh đầu tư phù hợp.

Ví dụ minh hoạ

Một tình huống giả định dưới đây minh hoạ cách ngân hàng kết nối khách hàng với sở giao dịch chứng khoán.

Tình huống

Giả sử Ngân hàng A là thành viên của sở giao dịch chứng khoán và thay mặt khách hàng Bình mua 1.000 cổ phiếu của Công ty X với giá 25.000 đồng/cổ phiếu.

Các bước

  1. Với giả định trên, tổng giá trị giao dịch = 1.000 × 25.000 = 25.000.000 đồng.
  2. Với giả định trên, phí giao dịch là 0,15% nên Ngân hàng A thu phí = 25.000.000 × 0,15% = 37.500 đồng.
  3. Với giả định trên, số tiền Bình thanh toán gồm giá mua 25.000.000 đồng cộng phí 37.500 đồng bằng 25.037.500 đồng.

Kết quả

Với giả định trên, Bình nhận 1.000 cổ phiếu Công ty X ghi trên tài khoản lưu ký tại Ngân hàng A, còn Ngân hàng A ghi nhận phí môi giới trong thu nhập dịch vụ.

Ghi chú

Số liệu phí chỉ mang tính minh hoạ cho cách tính.

Phân biệt với khái niệm gần giống

Sở giao dịch chứng khoán dễ bị nhầm với thị trường OTC (thị trường phi tập trung). Bảng dưới đây nêu khác biệt chính giữa hai khái niệm.

So sánh với Thị trường ngoài sàn (OTC)

Tiêu chí Sở giao dịch chứng khoán Thị trường ngoài sàn (OTC)
Hình thức tổ chức Sàn tập trung, có hệ thống khớp lệnh Phi tập trung, thoả thuận trực tiếp giữa các bên
Mức độ minh bạch Niêm yết giá và khối lượng công khai Thông tin giá chỉ thể hiện giữa người mua người bán
Điều kiện tham gia Thành viên phải đáp ứng yêu cầu nghiêm ngặt Rộng hơn, phù hợp với chứng khoán chưa niêm yết

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Khi tìm hiểu về sở giao dịch chứng khoán, cần lưu ý một số điểm quan trọng dưới đây.

  • Nhầm sở giao dịch chứng khoán với công ty chứng khoán; sở là nơi tổ chức thị trường còn công ty chứng khoán là thành viên giao dịch và cung cấp dịch vụ.
  • Cho rằng mọi chứng khoán đều giao dịch trên sở; thực tế nhiều chứng khoán vẫn giao dịch trên thị trường OTC.
  • Nghĩ chứng khoán trên sở luôn an toàn; giá vẫn biến động theo cung cầu nên nhà đầu tư cần hiểu rõ rủi ro.
  • Bỏ qua vai trò của ngân hàng trong việc cung cấp dịch vụ lưu ký và thanh toán cho nhà đầu tư.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Sở giao dịch chứng khoán khác công ty chứng khoán ở điểm nào?

Sở giao dịch là nơi tổ chức thị trường theo giấy phép, còn công ty chứng khoán là thành viên giao dịch, tư vấn và lưu ký cho khách hàng.

Ngân hàng tham gia sở giao dịch bằng cách nào?

Ngân hàng có thể là thành viên giao dịch, đại lý lưu ký, bảo lãnh phát hành hoặc tư vấn đầu tư.

Chứng khoán nào được giao dịch trên sở?

Các chứng khoán đáp ứng điều kiện niêm yết về quy mô vốn, hoạt động và công bố thông tin.

Một lệnh mua bán được khớp theo nguyên tắc nào?

Theo nguyên tắc ưu tiên giá và thời gian trong hệ thống khớp lệnh tự động.

Tại sao ngân hàng cần liên kết với sở giao dịch?

Để hỗ trợ khách hàng đầu tư, tham gia phát hành và cung cấp dịch vụ lưu ký, thanh toán.

Khoá học liên quan