Thanh toán trả sau là gì?

Tiếng Anh: Post-payment settlement

Cập nhật · 6 phút đọc · Nghiệp vụ ngân hàng

Minh hoạ cho thuật ngữ Thanh toán trả sau
Tóm tắt nhanh

Thanh toán trả sau là phương thức ngân hàng cho phép khách hàng thực hiện giao dịch trước, trả tiền sau theo thời hạn thoả thuận. Phương thức này giúp doanh nghiệp và cá nhân chủ động dòng tiền và vận hành giao dịch.

Thanh toán trả sau là gì?

Thanh toán trả sau (tiếng Anh là Post-payment settlement) là phương thức trong đó bên mua hoặc bên sử dụng dịch vụ nhận hàng hoá, dịch vụ trước rồi thanh toán cho ngân hàng hoặc nhà cung cấp sau theo kỳ hạn đã thoả thuận. Ngân hàng đóng vai trò trung gian thanh toán hoặc cấp tín dụng ngắn hạn để giao dịch diễn ra liền mạch.

Mục đích và khi nào áp dụng

Phương thức này áp dụng khi khách hàng cần dùng hàng hoá, dịch vụ ngay nhưng nguồn tiền chưa sẵn sàng. Doanh nghiệp thường dùng để tối ưu dòng tiền, cá nhân dùng cho các giao dịch tiêu dùng có chu kỳ thanh toán rõ ràng.

Các bước thực hiện

Quy trình thanh toán trả sau gồm các bước theo trình tự.

  1. Tiếp nhận hồ sơ: Khách hàng gửi đề nghị thanh toán trả sau kèm hồ sơ cần thiết.
  2. Thẩm tra: Ngân hàng đánh giá hạn mức, lịch sử tín dụng và năng lực thanh toán.
  3. Ký hợp đồng khung: Hai bên ký thỏa thuận trả sau và điều kiện áp dụng.
  4. Phát sinh giao dịch: Khách hàng thực hiện mua hàng hoá, dịch vụ; ngân hàng chuyển tiền cho bên thụ hưởng.
  5. Theo dõi và nhắc nợ: Ngân hàng giám sát dư nợ và thông báo đến hạn thanh toán.
  6. Tất toán: Khách hàng hoàn trả khoản tiền đã dùng trong kỳ hạn quy định.

Bên tham gia và vai trò

Bên tham gia gồm khách hàng, ngân hàng và bên thụ hưởng. Mỗi bên giữ vai trò riêng trong việc phát sinh giao dịch, xác nhận nghĩa vụ và thực hiện thanh toán.

Chứng từ thường liên quan

Hợp đồng mua bán, hoá đơn, đề nghị thanh toán, giấy nhận hàng và sao kê giao dịch là các chứng từ thường gặp.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định minh hoạ cách vận hành của phương thức trả sau.

Tình huống

Giả sử Ngân hàng A và doanh nghiệp B ký hợp đồng thanh toán trả sau với hạn mức 500 triệu đồng, kỳ thanh toán 30 ngày.

Các bước

  1. Với giả định trên, doanh nghiệp B mua hàng trị giá 200 triệu đồng, Ngân hàng A chuyển tiền cho nhà cung cấp ngay khi nhận đề nghị.
  2. Với giả định trên, dư nợ trả sau của doanh nghiệp B sau giao dịch là 200 triệu đồng.
  3. Với giả định trên, sau 30 ngày doanh nghiệp B hoàn trả 200 triệu đồng cho ngân hàng.

Kết quả

Với giả định trên, doanh nghiệp B dùng hàng trước, trả tiền sau đúng hạn.

Ghi chú

Số liệu chỉ phục vụ minh hoạ.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro chính là khách hàng không thanh toán đúng hạn hoặc giao dịch phát sinh không đúng thỏa thuận. Ngân hàng kiểm soát bằng hạn mức, theo dõi dư nợ và nhắc nợ theo lịch.

Phân biệt với quy trình gần giống

Dễ nhầm với thanh toán trả góp và bảo lãnh ngân hàng.

So sánh với Thanh toán trả góp

Tiêu chí Thanh toán trả sau Thanh toán trả góp
Bản chất Trả toàn bộ giá trị sau một kỳ hạn Trả nhiều kỳ theo dư nợ giảm dần
Thời hạn Ngắn, thường theo chu kỳ nghiệp vụ Dài, chia thành nhiều kỳ liên tiếp
Phí Có thể không phát sinh lãi khi đúng hạn Thường phát sinh lãi trên dư nợ còn lại

So sánh với Bảo lãnh ngân hàng

Tiêu chí Thanh toán trả sau Bảo lãnh ngân hàng
Bản chất Ngân hàng thanh toán thay khi khách không trả Ngân hàng đứng ra cam kết nghĩa vụ
Phát sinh tiền Có thể phát sinh khoản chi thực tế Chưa phát sinh chi cho tới khi bảo lãnh bị gọi

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần lưu ý khi áp dụng. Hợp đồng cần nêu rõ thời điểm phát sinh nghĩa vụ thanh toán, kỳ đối soát, phí nếu có, cách xử lý giao dịch trả lại và trách nhiệm khi giao dịch bị khiếu nại. Việc cấp hạn mức hoặc cho phép trả sau không đồng nghĩa với miễn nghĩa vụ thanh toán. Ngân hàng theo dõi dư nợ phát sinh, thông báo số tiền đến hạn và xử lý chậm trả theo thỏa thuận cùng quy định áp dụng.

  • Nhầm thanh toán trả sau với trả góp dẫn đến tính toán dòng tiền sai.
  • Không theo dõi hạn thanh toán dễ phát sinh nợ quá hạn và chi phí phạt.
  • Không cần ký hợp đồng khung là quan niệm sai, vì hồ sơ là cơ sở kiểm soát.
  • Nghĩ rằng ngân hàng chỉ hỗ trợ cá nhân là chưa đúng, doanh nghiệp cũng dùng phổ biến.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Thanh toán trả sau hoạt động như thế nào?

Khách hàng nhận hàng hoá, dịch vụ trước rồi thanh toán cho ngân hàng sau theo kỳ hạn thoả thuận.

Ai chịu rủi ro khi khách không trả đúng hạn?

Ngân hàng và khách hàng cùng chịu rủi ro, tuỳ mức độ và thoả thuận hợp đồng.

Có khác gì trả sau với bảo lãnh không?

Trả sau là ngân hàng thanh toán thay khi khách chưa trả, còn bảo lãnh là cam kết nghĩa vụ khi bên thụ hưởng yêu cầu.

Có cần ký hợp đồng khung trước không?

Có, hợp đồng khung là cơ sở pháp lý để phát sinh giao dịch trả sau.

Có thể dùng cho cả cá nhân và doanh nghiệp không?

Có, tuỳ chính sách và sản phẩm của từng ngân hàng.

Khoá học liên quan