Thư tín dụng dự phòng là gì?

Tiếng Anh: Standby Letter of Credit · Viết tắt: SBLC

Cập nhật · 7 phút đọc · Tín dụng doanh nghiệp

Minh hoạ cho thuật ngữ Thư tín dụng dự phòng
Tóm tắt nhanh

Thư tín dụng dự phòng là cam kết bảo lãnh của ngân hàng phát hành, chi trả khi khách hàng không thực hiện nghĩa vụ. Công cụ này giúp doanh nghiệp tăng độ tin cậy trong giao dịch thương mại và giảm rủi ro cho bên thụ hưởng.

Thư tín dụng dự phòng là gì?

Thư tín dụng dự phòng (tiếng Anh là Standby Letter of Credit, viết tắt SBLC) là thư bảo lãnh do ngân hàng phát hành, cam kết trả tiền cho bên thụ hưởng khi khách hàng của ngân hàng không thực hiện nghĩa vụ đã cam kết. Bản chất SBLC là bảo lãnh ngân hàng dự phòng, chỉ được sử dụng khi nghĩa vụ gốc không được hoàn thành.

Mục đích và khi nào áp dụng

SBLC được áp dụng khi doanh nghiệp cần bảo đảm nghĩa vụ với đối tác mà chưa cần tới phương thức thanh toán trực tiếp. Công cụ thường dùng trong hợp đồng xây lắp, đấu thầu, mua bán hàng hoá trả chậm hoặc các giao dịch liên quan tới bảo hành. Mục đích chính là tăng độ tin cậy giữa các bên và hạn chế tranh chấp.

Các bước thực hiện

Quy trình phát hành và sử dụng SBLC gồm các bước nêu tại khối Các bước bên dưới. Mỗi bước có thể được thực hiện bằng văn bản hoặc trên hệ thống ngân hàng điện tử theo thoả thuận.

  1. Đề nghị phát hành: Khách hàng nộp đơn yêu cầu phát hành SBLC kèm hồ sơ năng lực và hợp đồng liên quan.
  2. Thẩm tra năng lực: Ngân hàng đánh giá tình hình tài chính, lịch sử tín dụng và hạn mức bảo lãnh còn lại.
  3. Phê duyệt: Cấp có thẩm quyền quyết định phát hành và các điều kiện kèm theo.
  4. Phát hành SBLC: Ngân hàng gửi SBLC cho bên thụ hưởng qua kênh thương mại hoặc ngân hàng đại lý.
  5. Theo dõi hiệu lực: Theo dõi thời hạn, giá trị và các điều khoản trong suốt thời gian hiệu lực.
  6. Xử lý đòi tiền: Nhận yêu cầu thanh toán, đối chiếu chứng từ với điều kiện SBLC và quyết định chi trả hoặc từ chối.
  7. Kết thúc: Tất toán nghĩa vụ khi SBLC hết hạn, được giải toả hoặc sau khi chi trả và thu hồi từ khách hàng.

Bên tham gia và vai trò

Bên thụ hưởng là đối tác nhận bảo lãnh. Khách hàng đề nghị phát hành là bên được bảo lãnh. Ngân hàng phát hành chịu trách nhiệm cam kết và chi trả. Ngân hàng xác nhận, nếu có, thêm cam kết độc lập của mình đối với bên thụ hưởng.

Chứng từ thường liên quan

Đơn yêu cầu phát hành SBLC, hợp đồng gốc, bản sao giấy tờ tuỳ thân của người đại diện. Bên thụ hưởng khi yêu cầu thanh toán thường xuất trình bản kê khai nghĩa vụ bị vi phạm cùng các chứng từ theo điều kiện SBLC.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định minh hoạ được trình bày chi tiết tại khối Ví dụ phía dưới.

Tình huống

Giả sử Công ty Bình trúng thầu gói cung cấp thiết bị cho Công ty Lan, Ngân hàng A phát hành SBLC bảo đảm nghĩa vụ bảo hành 12 tháng.

Các bước

  1. Với giả định trên, giá trị SBLC là 200 triệu đồng, tương ứng 10% giá trị hợp đồng 2 tỷ đồng.
  2. Với giả định trên, thời hạn hiệu lực SBLC là 14 tháng, bảo lãnh trong toàn bộ thời gian bảo hành 12 tháng cộng thêm 2 tháng xử lý chứng từ.
  3. Với giả định trên, nếu Công ty Bình không thực hiện nghĩa vụ bảo hành, Công ty Lan gửi bản kê khai vi phạm cùng hoá đơn sửa chữa và biên bản nghiệm thu không đạt.
  4. Với giả định trên, Ngân hàng A kiểm tra chứng từ phù hợp điều kiện SBLC thì chi trả cho Công ty Lan tối đa 200 triệu đồng.

Kết quả

Với giả định trên, nghĩa vụ tài chính được bảo đảm và quan hệ thương mại giữa hai bên tiếp tục.

Ghi chú

Giá trị và thời hạn chỉ mang tính minh hoạ, cần xem hợp đồng gốc và thoả thuận giữa các bên.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro lớn nhất là ngân hàng phải chi trả khi khách hàng không thực hiện nghĩa vụ, ảnh hưởng tới dòng tiền và quan hệ tín dụng. Rủi ro lạm dụng phát sinh khi điều kiện SBLC không rõ ràng hoặc bên thụ hưởng đòi tiền không thoả đáng. Kiểm soát bằng cách thẩm tra năng lực khách hàng, ghi điều kiện rõ ràng và theo dõi hạn mức bảo lãnh.

Phân biệt với quy trình gần giống

SBLC dễ nhầm với thư tín dụng thương mại và với bảo lãnh ngân hàng thông thường. Bảng phân biệt được trình bày tại khối Phân biệt.

So sánh với Thư tín dụng thương mại

Tiêu chí Thư tín dụng dự phòng Thư tín dụng thương mại
Bản chất Công cụ bảo lãnh dự phòng, chỉ chi trả khi nghĩa vụ bị vi phạm Phương thức thanh toán chính trong mua bán hàng hoá
Mục đích sử dụng Bảo đảm nghĩa vụ phụ, bảo hành, bảo lãnh đấu thầu Thanh toán khi hàng hoá được giao đúng điều kiện
Tần suất sử dụng Ít khi được huy động, chủ yếu để tăng uy tín Được sử dụng thường xuyên theo từng lô hàng

So sánh với Bảo lãnh ngân hàng thông thường

Tiêu chí Thư tín dụng dự phòng Bảo lãnh ngân hàng thông thường
Tên gọi tiếng Anh Standby Letter of Credit Bank guarantee
Phạm vi điều chỉnh Áp dụng thông lệ quốc tế UCP 600 hoặc ISP98, tuỳ ngân hàng Áp dụng thông lệ URDG 758 hoặc theo thoả thuận

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Các điểm cần nhớ được nêu tại khối Lưu ý. Người mới nên đọc trước khi tiếp cận SBLC thực tế.

  • Nghĩ rằng SBLC luôn chi trả ngay khi đến hạn, trong khi thực tế chỉ chi trả khi có vi phạm nghĩa vụ.
  • Không đọc kỹ điều kiện SBLC dẫn tới tranh cãi về chứng từ.
  • Nhầm SBLC với thư tín dụng thương mại, dẫn tới cách lập chứng từ sai.
  • Không theo dõi hạn mức bảo lãnh khiến vượt hạn mức tín dụng.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

SBLC khác thư tín dụng thương mại ở điểm nào?

SBLC là bảo lãnh dự phòng, chỉ chi trả khi nghĩa vụ bị vi phạm, còn thư tín dụng thương mại là phương thức thanh toán chính.

Ai phát hành SBLC?

Ngân hàng phát hành theo đề nghị của khách hàng và chịu trách nhiệm chi trả cho bên thụ hưởng khi đủ điều kiện.

Khi nào nên dùng SBLC?

Khi doanh nghiệp cần bảo đảm nghĩa vụ bảo hành, đấu thầu hoặc nghĩa vụ phụ trong hợp đồng thương mại.

Bên thụ hưởng cần trình chứng từ gì?

Bản kê khai vi phạm nghĩa vụ cùng các chứng từ theo điều kiện SBLC đã thoả thuận.

SBLC có hạn mức không?

Có, hạn mức tuỳ thuộc năng lực tài chính khách hàng và chính sách của ngân hàng phát hành.

Khoá học liên quan