Bảo lãnh vận chuyển đường biển là gì?
Tiếng Anh: Ocean Freight Guarantee
Bảo lãnh vận chuyển đường biển là chứng thư do ngân hàng phát hành theo yêu cầu của người gửi hàng, cam kết thanh toán cước vận tải biển cho hãng tàu hoặc đại lý tàu khi người gửi hàng không thực hiện nghĩa vụ.
Bảo lãnh vận chuyển đường biển là gì?
Bảo lãnh vận chuyển đường biển (tiếng Anh là Ocean Freight Guarantee) là chứng thư do ngân hàng phát hành theo yêu cầu của người gửi hàng. Chứng thư này cam kết thanh toán cước vận tải biển cho hãng tàu hoặc đại lý tàu khi người gửi hàng không thực hiện nghĩa vụ thanh toán. Đây là một công cụ bảo đảm phổ biến trong thanh toán quốc tế và giao nhận vận tải.
Mục đích và khi nào áp dụng
Mục đích chính là bảo vệ quyền lợi cho hãng tàu hoặc đại lý tàu khi cước vận tải chưa được thanh toán đầy đủ. Quy trình này được áp dụng khi bên gửi hàng chưa thanh toán cước tàu mà hãng tàu đã đồng ý vận chuyển hàng hoá bằng đường biển. Ngoài ra, chứng thư còn giúp giải phóng hàng tại cảng đến và xử lý các tranh chấp về phí phát sinh.
Các bước thực hiện
Quy trình gồm các bước theo trình tự chuẩn của ngân hàng thương mại.
- Tiếp nhận yêu cầu: Người gửi hàng đề nghị ngân hàng phát hành bảo lãnh và cung cấp hồ sơ liên quan.
- Thẩm tra hồ sơ: Ngân hàng kiểm tra hợp đồng vận chuyển, vận đơn và năng lực tài chính của bên yêu cầu.
- Phát hành chứng thư: Ngân hàng phát hành bảo lãnh vận chuyển đường biển gửi đến hãng tàu hoặc đại lý tàu.
- Xử lý khi phát sinh nghĩa vụ: Khi bên yêu cầu không thanh toán cước, bên thụ hưởng xuất trình chứng thư để nhận tiền.
- Theo dõi và hoàn trả: Ngân hàng theo dõi và yêu cầu bên yêu cầu hoàn trả khoản đã thanh toán thay.
Bên tham gia và vai trò
Bên tham gia gồm người gửi hàng (bên yêu cầu bảo lãnh), ngân hàng phát hành, hãng tàu hoặc đại lý vận tải biển (bên thụ hưởng). Trong đó ngân hàng phát hành đóng vai trò cam kết chính, người gửi hàng chịu trách nhiệm hoàn trả và hãng tàu là người nhận tiền khi phát sinh nghĩa vụ thanh toán.
Chứng từ thường liên quan
Hợp đồng vận chuyển bằng đường biển, vận đơn đường biển, giấy đề nghị phát hành bảo lãnh và hoá đơn cước vận tải là những chứng từ thường gặp. Tuỳ trường hợp, hợp đồng mua bán ngoại thương hoặc thư yêu cầu của hãng tàu cũng có thể đi kèm.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định minh hoạ quy trình được trình bày chi tiết ở phần ví dụ.
Tình huống
Giả sử Công ty An ký hợp đồng vận chuyển đường biển với một hãng tàu nhưng chưa thanh toán cước ngay, hãng tàu yêu cầu có bảo lãnh.
Các bước
- Với giả định trên, An đề nghị Ngân hàng A phát hành bảo lãnh vận chuyển đường biển với giá trị 50 triệu đồng cho hãng tàu.
- Với giả định trên, Ngân hàng A thẩm tra hồ sơ và phát hành chứng thư bảo lãnh gửi đến hãng tàu.
- Với giả định trên, khi hàng đến cảng mà An không thanh toán cước, hãng tàu xuất trình chứng thư để yêu cầu Ngân hàng A thanh toán 50 triệu đồng.
Kết quả
Với giả định trên, hãng tàu nhận được tiền cước và hàng được giải phóng.
Rủi ro và kiểm soát
Rủi ro chính là ngân hàng phải thanh toán thay khi người gửi hàng vỡ nợ hoặc gian lận. Ngoài ra, có thể phát sinh tranh chấp về phạm vi nghĩa vụ thanh toán cước giữa các bên. Ngân hàng kiểm soát bằng cách thẩm tra lịch sử tín dụng, yêu cầu tài sản đảm bảo và giới hạn giá trị bảo lãnh.
Phân biệt với quy trình gần giống
Dễ nhầm với các loại bảo lãnh khác trong thanh toán quốc tế.
So sánh với Bảo lãnh thanh toán trong thanh toán quốc tế (Letter of Guarantee for payment)
| Tiêu chí | Bảo lãnh vận chuyển đường biển | Bảo lãnh thanh toán trong thanh toán quốc tế (Letter of Guarantee for payment) |
|---|---|---|
| Bản chất | Bảo đảm thanh toán cước vận tải biển cho hãng tàu | Bảo đảm thanh toán tiền hàng hoặc nghĩa vụ tài chính chung |
| Bên thụ hưởng | Hãng tàu hoặc đại lý vận tải biển | Bên bán hoặc bên thụ hưởng khác theo hợp đồng |
| Mục đích phát hành | Bảo vệ nghĩa vụ thanh toán cước tàu | Bảo vệ nghĩa vụ thanh toán phát sinh từ giao dịch thương mại |
So sánh với Bảo lãnh thực hiện hợp đồng (Performance Guarantee)
| Tiêu chí | Bảo lãnh vận chuyển đường biển | Bảo lãnh thực hiện hợp đồng (Performance Guarantee) |
|---|---|---|
| Bản chất | Liên quan đến nghĩa vụ cước vận tải biển | Liên quan đến việc thực hiện đúng hợp đồng mua bán hoặc thi công |
| Phạm vi | Giới hạn ở cước biển và chi phí phát sinh tại cảng | Bao gồm mọi nghĩa vụ hợp đồng đã cam kết |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Một số điểm quan trọng cần lưu ý khi thực hiện quy trình.
- Nhầm bảo lãnh vận chuyển đường biển với bảo lãnh thanh toán chung trong ngoại thương.
- Không kiểm tra kỹ điều khoản giới hạn giá trị và thời hạn của chứng thư.
- Quên xác định rõ bên thụ hưởng là hãng tàu hay đại lý vận tải biển.
- Không chuẩn bị tài sản đảm bảo khi yêu cầu phát hành dẫn đến bị từ chối.
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
Bảo lãnh vận chuyển đường biển có phải là thư tín dụng không?
Không, đây là chứng thư bảo lãnh độc lập dùng để đảm bảo nghĩa vụ thanh toán cước vận tải biển, không phải thư tín dụng.
Ai là bên thụ hưởng của chứng thư này?
Bên thụ hưởng là hãng tàu hoặc đại lý vận tải biển có quyền nhận cước.
Khi nào ngân hàng phải thanh toán theo bảo lãnh?
Khi người gửi hàng không thanh toán cước và hãng tàu xuất trình chứng từ phù hợp với điều khoản bảo lãnh.
Có cần tài sản đảm bảo để phát hành không?
Tuỳ quy định của từng ngân hàng, người yêu cầu thường phải ký quỹ hoặc có tài sản đảm bảo.
Giá trị bảo lãnh được xác định như thế nào?
Giá trị thường dựa trên cước vận tải biển ước tính và các chi phí liên quan tại cảng.