Lợi suất đến ngày đáo hạn là gì?
Tiếng Anh: Yield to Maturity · Viết tắt: YTM
Lợi suất đến ngày đáo hạn là tỷ lệ sinh lời thực tế của một chứng khoán có thu nhập cố định nếu nắm giữ đến khi đáo hạn. Chỉ số giúp so sánh các trái phiếu có lãi coupon và kỳ hạn khác nhau.
Lợi suất đến ngày đáo hạn là gì?
Lợi suất đến ngày đáo hạn (tiếng Anh là Yield to Maturity, viết tắt YTM) là tỷ lệ chiết khấu làm cho tổng giá trị hiện tại của các dòng tiền coupon và giá trị danh nghĩa bằng đúng giá mua của trái phiếu.
Đặc điểm chính
YTM phản ánh đồng thời thu nhập coupon, lãi vốn khi giá mua khác mệnh giá và thời gian còn lại đến đáo hạn. Nếu mua đúng mệnh giá thì YTM bằng lãi suất coupon; nếu mua dưới mệnh giá thì YTM cao hơn coupon và ngược lại.
Cách hoạt động
Người tính giả định nhận đầy đủ coupon theo kỳ và nhận lại mệnh giá khi đáo hạn, đồng thời tái đầu tư các khoản coupon với cùng lãi suất YTM. YTM là nghiệm của phương trình đại số đóng nối giá mua với các dòng tiền tương lai, nên thường phải giải bằng phép thử hoặc công cụ chuyên dụng.
Vai trò trong hoạt động ngân hàng
YTM là thước đo chuẩn để so sánh trái phiếu khác nhau trong danh mục đầu tư và phục vụ quản trị rủi ro lãi suất. Khái niệm còn được dùng cho ước lượng chi phí vay dài hạn khi phát hành chứng khoán nợ và cho đánh giá hiệu quả danh mục trái phiếu.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định minh hoạ cách ước lượng YTM qua phép thử lãi suất.
Tình huống
Giả sử Ngân hàng A mua một trái phiếu mệnh giá 1.000.000 đồng, còn 3 năm đến đáo hạn, coupon 10%/năm trả cuối năm, mỗi kỳ nhận 50.000 đồng, giá mua 950.000 đồng.
Các bước
- Với giả định trên, ngân hàng nhận hai khoản coupon 50.000 đồng ở cuối năm 1 và 2, nhận 50.000 đồng coupon cộng 1.000.000 đồng mệnh giá ở cuối năm 3; tổng dòng tiền tương lai được chiết khấu về hiện tại theo lãi suất r để bằng giá mua.
- Với giả định trên, thử r = 6% ta được giá trị hiện tại khoảng 974.000 đồng, lớn hơn giá mua nên YTM phải cao hơn 6%.
- Với giả định trên, thử r = 7% ta được giá trị hiện tại khoảng 950.000 đồng, đúng bằng giá mua nên YTM ≈ 7%.
Kết quả
Với giả định trên, YTM xấp xỉ 7%/năm trong suốt thời gian còn lại của trái phiếu.
Ghi chú
Kết quả chỉ mang tính minh hoạ và có thể chênh nhẹ tuỳ cách làm tròn.
Phân biệt với khái niệm gần giống
YTM dễ nhầm với lãi suất coupon và lãi suất hiện hành.
So sánh với Lãi suất coupon
| Tiêu chí | Lợi suất đến ngày đáo hạn | Lãi suất coupon |
|---|---|---|
| Cơ sở tính | Tổng dòng tiền tương lai | Mệnh giá nhân lãi suất |
| Phản ánh | Thu nhập đáo hạn | Thu nhập định kỳ |
So sánh với Lãi suất hiện hành
| Tiêu chí | Lợi suất đến ngày đáo hạn | Lãi suất hiện hành |
|---|---|---|
| Cơ sở tính | Tổng dòng tiền tương lai | Coupon chia giá thị trường |
| Phản ánh | Thu nhập đáo hạn | Thu nhập một năm hiện tại |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Một số điểm thường bị hiểu sai về YTM.
- Nhầm YTM với lãi suất coupon vì cùng đơn vị phần trăm mỗi năm.
- Quên giả định tái đầu tư coupon đúng bằng YTM khi diễn giải.
- Dùng YTM ngắn hạn so sánh trái phiếu có kỳ hạn rất khác nhau mà chưa xét đến rủi ro tái đầu tư.
Công thức
Công thức: P = C/(1+r) + C/(1+r)^2 + ... + (C+M)/(1+r)^n
- P: giá mua
- C: coupon mỗi kỳ
- M: mệnh giá
- n: số kỳ còn lại
- r: YTM cần tìm
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
YTM có phải lãi suất coupon không?
Chỉ trùng khi trái phiếu mua đúng mệnh giá; khi giá mua lệch mệnh giá thì YTM khác lãi suất coupon.
Vì sao YTM thay đổi khi lãi suất thị trường biến động?
Vì giá thị trường của trái phiếu dao động ngược chiều lãi suất nên mức chiết khấu làm cân bằng giá mua cũng thay đổi.
YTM có đảm bảo lợi nhuận thực tế không?
Không, vì còn phụ thuộc khả năng trả nợ của tổ chức phát hành và lãi suất tái đầu tư coupon thực tế.
Có thể tính YTM bằng tay nhanh không?
Có thể tính gần đúng bằng cách thử các mức lãi suất cho đến khi tổng giá trị hiện tại của dòng tiền xấp xỉ giá mua.