Phá giá tiền tệ là gì?

Tiếng Anh: Currency devaluation

Cập nhật · 5 phút đọc · Tiền tệ & Ngoại hối

Minh hoạ cho thuật ngữ Phá giá tiền tệ
Tóm tắt nhanh

Phá giá tiền tệ là việc một quốc gia chủ động điều chỉnh giảm tỷ giá đồng tiền so với ngoại tệ hoặc rổ tiền tệ tham chiếu. Biện pháp này thường được dùng để hỗ trợ xuất khẩu, kiềm chế nhập khẩu và điều tiết cán cân thanh toán.

Phá giá tiền tệ là gì?

Phá giá tiền tệ (tiếng Anh là Currency devaluation) là hành động giảm giá trị đồng tiền của một quốc gia so với các đồng tiền khác hoặc so với rổ tiền tệ tham chiếu. Biện pháp này thường do ngân hàng trung ương hoặc cơ quan quản lý tiền tệ thực hiện theo chính sách, khác với sự mất giá do thị trường tự do.

Đặc điểm chính

Phá giá tiền tệ mang tính chủ động, có thông báo chính thức và áp dụng cho đồng tiền có chế độ tỷ giá không tự do lưu thông. Khi phá giá, sức mua ngoại tệ của đồng nội tệ yếu đi, hàng hoá xuất khẩu trở nên rẻ hơn khi quy đổi sang ngoại tệ, còn hàng nhập khẩu trở nên đắt hơn tính bằng nội tệ.

Cách hoạt động

Ngân hàng trung ương điều chỉnh tỷ giá neo hoặc biên độ tỷ giá trung tâm, qua đó làm thay đổi tỷ giá hối đoái chính thức. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu và các ngân hàng thương mại giao dịch theo tỷ giá mới. Tác động lan sang lãi suất, giá cả trong nước và dòng vốn nước ngoài.

Vai trò trong hoạt động ngân hàng

Ngân hàng thương mại chịu ảnh hưởng trực tiếp vì tỷ giá thay đổi ảnh hưởng đến giá trị khoản phải thu, phải trả bằng ngoại tệ. Ngân hàng cũng tham gia can thiệp thị trường liên ngân hàng và quản trị rủi ro tỷ giá cho khách hàng. Vì vậy, theo dõi chính sách tỷ giá là một phần quan trọng của hoạt động ngoại hối.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định minh hoạ cách phá giá ảnh hưởng đến giao dịch ngoại tệ.

Tình huống

Giả sử Ngân hàng A niêm yết tỷ giá USD/VND là 23.000 đồng cho mỗi đô trước khi phá giá và 24.500 đồng cho mỗi đô sau khi phá giá.

Các bước

  1. Với giả định trên, chênh lệch tỷ giá mỗi đô = 24.500 − 23.000 = 1.500 đồng.
  2. Với giả định trên, một hợp đồng xuất khẩu giá trị 100.000 USD khi quy đổi tăng thêm = 100.000 × 1.500 = 150 triệu đồng.

Kết quả

Với giả định trên, doanh nghiệp xuất khẩu nhận thêm 150 triệu đồng nội tệ so với trước khi phá giá.

Ghi chú

Trong thực tế, ngân hàng thương mại còn tính đến biên độ mua bán, phí và rủi ro tỷ giá.

Phân biệt với khái niệm gần giống

Phá giá tiền tệ dễ bị nhầm với mất giá tiền tệ vì cùng làm giảm sức mua ngoại tệ.

So sánh với Mất giá tiền tệ

Tiêu chí Phá giá tiền tệ Mất giá tiền tệ
Hình thức Do cơ quan quản lý chủ động quyết định Do cung cầu thị trường tự do
Loại tỷ giá Áp dụng với tỷ giá hành chính hoặc neo Áp dụng với tỷ giá thả nổi
Tần suất Xảy ra theo lần điều chỉnh chính sách Xảy ra liên tục theo biến động thị trường

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần nhớ khi tìm hiểu khái niệm.

  • Nhầm phá giá với mất giá dù cơ chế và chế độ tỷ giá khác nhau.
  • Cho rằng phá giá luôn có lợi cho mọi doanh nghiệp xuất khẩu.
  • Bỏ qua tác động đến giá hàng nhập khẩu và lạm phát trong nước.
  • Quên đánh giá rủi ro tỷ giá khi có khoản vay hoặc khoản phải trả bằng ngoại tệ.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Phá giá tiền tệ là do ai quyết định?

Thường do ngân hàng trung ương hoặc cơ quan quản lý tiền tệ quyết định theo chính sách.

Phá giá khác mất giá ở điểm nào?

Phá giá là chủ động điều chỉnh chính sách, còn mất giá là do thị trường tự do chi phối.

Phá giá có lợi cho xuất khẩu không?

Thường có lợi ở ngắn hạn vì hàng hoá rẻ hơn khi quy đổi, nhưng còn phụ thuộc nhiều yếu tố khác.

Ngân hàng thương mại bị ảnh hưởng thế nào?

Giá trị khoản phải thu và phải trả bằng ngoại tệ thay đổi, ngân hàng phải quản trị rủi ro tỷ giá kỹ hơn.

Phá giá có gây lạm phát không?

Có thể, vì hàng nhập khẩu đắt lên và chi phí nguyên liệu nhập tăng theo.