Điều chỉnh giá trị tài trợ là gì?

Tiếng Anh: Funding Valuation Adjustment · Viết tắt: FVA

Cập nhật · 7 phút đọc · Nghiệp vụ ngân hàng

Minh hoạ cho thuật ngữ Điều chỉnh giá trị tài trợ
Tóm tắt nhanh

Điều chỉnh giá trị tài trợ là một khoản điều chỉnh trong định giá phái sinh nhằm phản ánh chi phí tài trợ ròng mà ngân hàng phải chịu khi giao dịch OTC không có tài sản đảm bảo. Khái niệm giúp đánh giá lợi nhuận thực sau rủi ro đối tác.

Điều chỉnh giá trị tài trợ là gì?

Điều chỉnh giá trị tài trợ (tiếng Anh là Funding Valuation Adjustment, viết tắt FVA) là một thành phần điều chỉnh trong định giá giao dịch phái sinh, phản ánh chi phí hoặc lợi ích ròng mà ngân hàng phải gánh chịu khi phải vay vốn trên thị trường để tài trợ cho một vị thế phái sinh không có tài sản đảm bảo.

FVA nằm trong nhóm các điều chỉnh giá trị giao dịch đối tác, được tính riêng ngoài điều chỉnh giá trị tín dụng (CVA) và điều chỉnh giá trị nợ phải trả (DVA). Khái niệm giúp phản ánh đúng chi phí vốn của ngân hàng khi phải tài trợ cho các giao dịch phái sinh OTC không ký quỹ hoặc ký quỹ không đủ.

Mục đích và khi nào áp dụng

FVA được áp dụng khi phòng ngừa rủi ro, quản trị rủi ro thị trường hoặc khi xây dựng bảng cân đối phái sinh của ngân hàng, nhằm phản ánh chi phí vốn thực tế vào lợi nhuận của giao dịch. Khái niệm thường được sử dụng trong định giá giao dịch OTC, đo lường hiệu quả hoạt động của bộ phận giao dịch và báo cáo quản trị rủi ro.

Các bước thực hiện

Quy trình tính toán gồm các bước sau.

  1. Xác định danh mục: Lập danh sách giao dịch phái sinh không ký quỹ hoặc ký quỹ không đủ.
  2. Thu thập dữ liệu: Lấy đường cong lãi suất tài trợ nội bộ và dữ liệu kỳ hạn giao dịch.
  3. Ước lượng chi phí: Tính chi phí tài trợ kỳ vọng theo từng kỳ.
  4. Chiết khấu: Quy đổi dòng chi phí tương lai về giá trị hiện tại.
  5. Ghi nhận: Tổng hợp thành giá trị FVA trong báo cáo quản trị.

Bên tham gia và vai trò

Phòng quản trị rủi ro chịu trách nhiệm xây dựng mô hình, bộ phận định giá thực hiện tính toán, kiểm toán nội bộ đánh giá mô hình và ban lãnh đạo phê duyệt giá trị FVA trong báo cáo tài chính.

Chứng từ thường liên quan

Báo cáo định giá phái sinh, bảng mô tả mô hình, dữ liệu đường cong lãi suất tài trợ nội bộ và báo cáo phân bổ FVA theo danh mục giao dịch.

Ví dụ minh hoạ

Giá trị tài trợ trong phái sinh thường được xác định theo quy tắc đo lường rủi ro của khuôn khổ áp dụng, không đơn giản là vốn vay thực tế đã giải ngân.

Tình huống

Giả sử Ngân hàng A có một giao dịch phái sinh OTC mua bán ngoại tệ với khách hàng Bình trong thời hạn 2 năm, không có tài sản đảm bảo và phải tài trợ toàn bộ bằng vốn vay trên thị trường liên ngân hàng.

Các bước

  1. Với giả định trên, bộ phận định giá xác định chi phí lãi vay liên ngân hàng trung bình là 5%/năm cho khoản vay tương ứng 100 triệu đồng.
  2. Với giả định trên, chi phí tài trợ dự kiến trong 2 năm = 100 triệu × 5% × 2 = 10 triệu đồng, chiết khấu về hiện tại tạo thành giá trị FVA.
  3. Với giả định trên, giá trị hợp đồng phái sinh được điều chỉnh giảm tương ứng để phản ánh chi phí tài trợ.

Kết quả

Với giả định trên, lợi nhuận ghi nhận từ giao dịch phản ánh đúng chi phí vốn mà ngân hàng phải bỏ ra.

Ghi chú

Phương pháp chiết khấu dòng tiền minh hoạ đơn giản chỉ phục vụ giải thích; thực tế FVA còn phụ thuộc vào mô hình rủi ro, đường cong tín dụng nội bộ và chính sách ký quỹ.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro mô hình do giả định tài trợ không phù hợp được kiểm soát bằng kiểm toán nội bộ. Rủi ro dữ liệu khi đường cong lãi suất tài trợ nội bộ chưa chuẩn hoá được kiểm soát bằng quy trình thu thập và đối chiếu dữ liệu.

Phân biệt với quy trình gần giống

Dễ nhầm với CVA và DVA.

So sánh với Điều chỉnh giá trị tín dụng (CVA)

Tiêu chí Điều chỉnh giá trị tài trợ Điều chỉnh giá trị tín dụng (CVA)
Bản chất Phản ánh chi phí tài trợ ròng của ngân hàng Phản ánh rủi ro đối tác không trả được
Nguyên nhân phát sinh Chi phí vốn khi giao dịch không ký quỹ Suy giảm chất lượng tín dụng đối tác

So sánh với Điều chỉnh giá trị nợ phải trả (DVA)

Tiêu chí Điều chỉnh giá trị tài trợ Điều chỉnh giá trị nợ phải trả (DVA)
Bản chất Phản ánh chi phí tài trợ ròng của ngân hàng Phản ánh lợi ích do chính ngân hàng được đánh giá tín dụng thay đổi
Nguyên nhân phát sinh Chi phí vốn khi giao dịch không ký quỹ Thay đổi xếp hạng tín dụng của ngân hàng

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần nhớ.

  • Cho rằng FVA chỉ áp dụng cho giao dịch ngoại tệ; thực tế có thể áp dụng cho mọi giao dịch phái sinh OTC.
  • Nhầm FVA với phí tài trợ giao dịch; FVA phản ánh chi phí cơ hội của vốn chứ không phải phí giao dịch.
  • Bỏ qua tác động của FVA khi đo lường hiệu quả bộ phận giao dịch, dẫn đến đánh giá lợi nhuận chưa phản ánh đúng chi phí vốn.
  • Sử dụng đường cong lãi suất thị trường thay cho đường cong tài trợ nội bộ, làm sai lệch bản chất chi phí.

Công thức

Công thức: FVA = Σ (Chi phí tài trợ kỳ vọng × xác suất vị thế còn dương × hệ số chiết khấu)

  • FVA: Điều chỉnh giá trị tài trợ
  • Chi phí tài trợ kỳ vọng: chênh lệch giữa lãi suất vay và lãi suất thu hồi trên vốn tài trợ
  • xác suất vị thế còn dương: khả năng vị thế phái sinh tiếp tục có giá trị dương
  • hệ số chiết khấu: hệ số quy đổi dòng chi phí tương lai về giá trị hiện tại

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

FVA có bắt buộc trong báo cáo tài chính không?

FVA không phải chuẩn mực kế toán bắt buộc nhưng thường được ngân hàng sử dụng trong quản trị rủi ro và định giá nội bộ.

FVA khác CVA ở điểm nào?

CVA phản ánh rủi ro đối tác không trả nợ, còn FVA phản ánh chi phí vốn mà ngân hàng phải vay để tài trợ giao dịch.

FVA có áp dụng cho giao dịch có ký quỹ đầy đủ không?

Thông thường FVA chỉ áp dụng cho giao dịch không ký quỹ hoặc ký quỹ không đủ vì khi đó ngân hàng mới phải tài trợ bằng vốn vay.

Ngân hàng có thể dùng FVA để đàm phán giá với khách hàng không?

Có thể dùng FVA làm cơ sở tham khảo khi định giá và cấu trúc giao dịch với khách hàng.

Khoá học liên quan