Nhờ thu xuất khẩu là gì?

Tiếng Anh: Outward Collection

Cập nhật · 7 phút đọc · Nghiệp vụ ngân hàng

Minh hoạ cho thuật ngữ Nhờ thu xuất khẩu
Tóm tắt nhanh

Nhờ thu xuất khẩu là quy trình ngân hàng phục vụ nhận ủy thác của nhà xuất khẩu để thu tiền từ nhà nhập khẩu ở nước ngoài thông qua ngân hàng đại lý. Quy trình giúp bên bán bảo đảm quyền nhận tiền khi đã giao hàng theo chứng từ thương mại.

Nhờ thu xuất khẩu là gì?

Nhờ thu xuất khẩu (tiếng Anh là Outward Collection) là nghiệp vụ trong đó nhà xuất khẩu ủy thác cho ngân hàng tại nước mình thu hộ tiền từ nhà nhập khẩu ở nước ngoài, dựa trên bộ chứng từ thương mại mà bên bán giao nộp. Ngân hàng đại lý tại nước nhập khẩu chỉ trả tiền hoặc chấp nhận hối phiếu khi nhà nhập khẩu đáp ứng điều kiện trên chứng từ.

Mục đích và khi nào áp dụng

Mục đích chính là giúp nhà xuất khẩu chuyển giao chứng từ và quyền nhận tiền cho ngân hàng, đồng thời giảm rủi ro giao hàng mà chưa thu được tiền. Quy trình thường áp dụng khi hai bên đã có quan hệ thương mại ổn định và thoả thuận thanh toán theo phương thức nhờ thu, thay vì tín dụng thư.

Các bước thực hiện

Quy trình gồm các bước chính được trình bày trong khối riêng phía dưới.

  1. Ký hợp đồng và chuẩn bị chứng từ: Bên bán và bên mua thoả thuận phương thức nhờ thu; bên bán giao hàng, lập hối phiếu và bộ chứng từ thương mại theo hợp đồng.
  2. Nộp đơn ủy thác nhờ thu: Bên bán lập đơn ủy thác nhờ thu ghi rõ điều kiện thanh toán hoặc chấp nhận hối phiếu, rồi nộp kèm chứng từ cho ngân hàng nhờ thu.
  3. Chuyển chứng từ đến ngân hàng đại lý: Ngân hàng nhờ thu kiểm tra tính nhất quán cơ bản của chứng từ, sau đó chuyển bộ chứng từ cho ngân hàng đại lý tại nước nhập khẩu.
  4. Trình chứng từ và thu tiền từ bên mua: Ngân hàng đại lý xuất trình chứng từ cho bên mua, yêu cầu thanh toán ngay, thanh toán sau hoặc chấp nhận hối phiếu theo điều kiện đã ghi.
  5. Thanh toán và quyết toán: Sau khi nhận được tiền hoặc hối phiếu đã chấp nhận, ngân hàng đại lý ghi có cho ngân hàng nhờ thu, ngân hàng nhờ thu ghi có cho bên bán theo tỷ giá và phí đã thoả thuận.

Bên tham gia và vai trò

Bên chính gồm bên ủy thác là nhà xuất khẩu, ngân hàng nhờ thu là ngân hàng của nhà xuất khẩu, ngân hàng đại lý tại nước nhập khẩu và bên phải trả là nhà nhập khẩu. Mỗi bên có vai trò riêng trong việc chuyển chứng từ, kiểm tra điều kiện và thực hiện thanh toán hoặc chấp nhận hối phiếu.

Chứng từ thường liên quan

Bộ chứng từ thương mại đi kèm gồm hối phiếu, hoá đơn thương mại, vận đơn, phiếu đóng gói, giấy chứng nhận xuất xứ, giấy chứng nhận chất lượng và các chứng từ bảo hiểm nếu có. Đơn ủy thác nhờ thu cũng là chứng từ bắt buộc để ngân hàng thực hiện nghiệp vụ.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định được trình bày ở khối ví dụ phía dưới.

Tình huống

Giả sử An là nhà xuất khẩu tại Việt Nam, ký hợp đồng bán hàng cho Bình ở nước ngoài và chọn phương thức nhờ thu trả ngay sau khi nhận chứng từ.

Các bước

  1. Với giả định trên, An giao hàng và thu thập bộ chứng từ gồm hối phiếu khoản 50.000 USD, hoá đơn thương mại và vận đơn đường biển.
  2. Với giả định trên, An lập đơn ủy thác nhờ thu và nộp toàn bộ chứng từ cho Ngân hàng A tại Việt Nam để nhờ thu hộ.
  3. Với giả định trên, Ngân hàng A chuyển chứng từ cho ngân hàng đại lý tại nước của Bình và hướng dẫn thu tiền ngay khi Bình nhận chứng từ.
  4. Với giả định trên, Bình thanh toán 50.000 USD, ngân hàng đại lý ghi có cho Ngân hàng A, sau đó Ngân hàng A ghi có tài khoản của An.

Kết quả

Với giả định trên, An nhận đủ 50.000 USD sau khi đã giao hàng và hoàn tất nghĩa vụ chứng từ.

Ghi chú

Nếu Bình từ chối nhận chứng từ, Ngân hàng A chỉ lưu giữ và thông báo cho An để xử lý hàng hoá.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro chính là nhà xuất khẩu giao hàng trước nhưng nhà nhập khẩu từ chối nhận chứng từ hoặc không thanh toán, khiến hàng ứ đọng tại nước nhập khẩu. Kiểm soát bằng cách chọn ngân hàng đại lý uy tín, đàm phán điều kiện nhờ thu rõ ràng và kết hợp thêm bảo lãnh hoặc bảo hiểm tín dụng nếu cần.

Phân biệt với quy trình gần giống

Dễ nhầm với nhờ thu nhập khẩu và tín dụng thư xuất khẩu. Chi tiết phân biệt được nêu trong khối phân biệt.

So sánh với Nhờ thu nhập khẩu

Tiêu chí Nhờ thu xuất khẩu Nhờ thu nhập khẩu
Chiều nghiệp vụ Nhà xuất khẩu ủy thác ngân hàng đi thu tiền Nhà nhập khẩu ủy thác ngân hàng đi thu tiền
Chủ thể khởi tạo Bên bán ở Việt Nam Bên mua ở Việt Nam
Vai trò của ngân hàng Ngân hàng nhờ thu chuyển chứng từ đi Ngân hàng nhờ thu nhận chứng từ và đòi tiền

So sánh với Tín dụng thư xuất khẩu

Tiêu chí Nhờ thu xuất khẩu Tín dụng thư xuất khẩu
Bản chất cam kết Ngân hàng chỉ trung gian chuyển chứng từ, không cam kết thanh toán Ngân hàng phát hành cam kết thanh toán khi chứng từ đạt yêu cầu
Mức độ bảo đảm cho bên bán Phụ thuộc thiện chí của bên mua Được ngân hàng bảo đảm theo điều kiện thư tín dụng

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần nhớ được liệt kê ở khối lưu ý phía dưới.

  • Cho rằng ngân hàng bảo đảm thanh toán, trong khi nhờ thu chỉ là trung gian chuyển chứng từ.
  • Giao hàng trước khi đàm phán rõ điều kiện thanh toán và quyền xử lý hàng khi bên mua từ chối.
  • Gửi chứng từ không nhất quán với đơn ủy thác, ví dụ sai số tiền trên hối phiếu và hoá đơn.
  • Không theo dõi hạn thanh toán khiến chứng từ quá hạn tại ngân hàng đại lý.
  • Nhầm nhờ thu xuất khẩu với nhờ thu nhập khẩu khiến hướng dẫn ngân hàng đại lý bị ngược chiều.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Nhờ thu xuất khẩu khác tín dụng thư ở điểm cốt lõi nào?

Nhờ thu là ngân hàng chỉ trung gian chuyển chứng từ, còn tín dụng thư là ngân hàng cam kết thanh toán khi chứng từ đạt yêu cầu.

Ai chịu rủi ro khi bên mua từ chối nhận chứng từ?

Bên bán chịu rủi ro chính vì ngân hàng không cam kết thay cho bên mua.

Có cần thiết phải có ngân hàng đại lý ở nước nhập khẩu không?

Cần, vì chỉ ngân hàng đại lý mới tiếp cận được bên mua để giao chứng từ và thu tiền.

Đơn ủy thác nhờ thu ghi những nội dung gì?

Ghi tên bên ủy thác, ngân hàng đại lý, số tiền, loại chứng từ và điều kiện thanh toán hoặc chấp nhận hối phiếu.

Có thể huỷ nhờ thu sau khi đã gửi chứng từ không?

Có thể yêu cầu sửa hoặc dừng, nhưng phải theo quy trình của hai ngân hàng và phụ thuộc vào việc bên mua đã nhận chứng từ hay chưa.