Dự chi là gì?
Dự chi là quy trình ngân hàng ứng trước một khoản tiền theo yêu cầu của khách hàng khi chưa có đầy đủ chứng từ thanh toán. Quy trình giúp giao dịch diễn ra liên tục và hạn chế gián đoạn hoạt động của doanh nghiệp.
Dự chi là gì?
Dự chi (tiếng Anh là Advance payment) là việc ngân hàng tạm ứng tiền cho khách hàng hoặc cho bên thụ hưởng khi chưa có đầy đủ chứng từ gốc. Nghiệp vụ này phát sinh khi có nhu cầu thanh toán cấp bách nhưng thủ tục hoàn tất chậm.
Mục đích và khi nào áp dụng
Áp dụng khi khách hàng cần chi tiền gấp nhưng chứng từ chưa tập hợp xong hoặc chưa đến hạn thanh toán. Mục đích là bảo đảm tiến độ giao dịch và uy tín thanh toán của doanh nghiệp. Ngân hàng cũng dùng dự chi để phục vụ các khoản chi nội bộ cần thực hiện trước khi quyết toán xong.
Các bước thực hiện
Quy trình được thực hiện theo các bước nêu ở phần sau.
- Tiếp nhận: Giao dịch viên nhận giấy đề nghị dự chi và chứng từ kèm theo.
- Kiểm tra sơ bộ: Đối chiếu hạn mức quan hệ và xác nhận mục đích chi.
- Phê duyệt: Kiểm soát viên xét duyệt mức ứng và thời hạn quyết toán.
- Chi tiền: Kế toán chi cho bên nhận và mở sổ theo dõi khoản chờ quyết toán.
- Bổ sung chứng từ: Khách hàng nộp hoá đơn gốc đúng thời hạn cam kết.
- Quyết toán: Đối chiếu số chi với chứng từ gốc và tất toán mục theo dõi.
Bên tham gia và vai trò
Khách hàng gửi yêu cầu và bổ sung chứng từ sau. Giao dịch viên tiếp nhận và kiểm tra sơ bộ. Kiểm soát viên thẩm quyền xét duyệt mức ứng. Kế toán thực hiện chi tiền và theo dõi hoàn ứng.
Chứng từ thường liên quan
Giấy đề nghị dự chi, hợp đồng nền, hoá đơn dự kiến hoặc chứng từ tạm thời. Khi đến hạn, khách hàng bổ sung chứng từ gốc để quyết toán.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định minh hoạ cho quy trình.
Tình huống
Giả sử An là khách hàng doanh nghiệp của Ngân hàng A, cần thanh toán vận chuyển ngay nhưng hoá đơn gốc chưa về.
Các bước
- Với giả định trên, An nộp giấy đề nghị dự chi kèm hợp đồng vận chuyển và hoá đơn tạm thời.
- Với giả định trên, kiểm soát viên duyệt mức ứng 50 triệu đồng dựa trên hạn mức quan hệ.
- Với giả định trên, kế toán chi 50 triệu đồng cho đơn vị vận chuyển và mở sổ theo dõi khoản chờ quyết toán.
- Với giả định trên, sau 7 ngày An nộp hoá đơn gốc và Ngân hàng A quyết toán khoản 50 triệu đồng, đối chiếu khớp giữa số chi và số quyết toán.
Kết quả
Với giả định trên, khoản dự chi được quyết toán gọn và không phát sinh chênh lệch.
Rủi ro và kiểm soát
Rủi ro chính là khách hàng không bổ sung chứng từ hoặc không hoàn ứng đúng thời hạn. Ngân hàng kiểm soát bằng hạn mức dự chi theo quan hệ tín dụng. Ngoài ra, việc ghi nhận theo dõi trên sổ phải tách bạch giữa khoản đã chi và khoản chờ quyết toán.
Phân biệt với quy trình gần giống
Dễ nhầm với tạm ứng nội bộ và với giải ngân tín dụng. Xem chi tiết ở phần phân biệt.
So sánh với Tạm ứng nội bộ
| Tiêu chí | Dự chi | Tạm ứng nội bộ |
|---|---|---|
| Đối tượng | Khách hàng bên ngoài | Nhân viên trong hệ thống |
| Mục đích | Thanh toán giao dịch phát sinh | Phục vụ công tác nội bộ |
| Chứng từ | Hợp đồng và hoá đơn liên quan | Giấy tạm ứng và dự toán |
| Theo dõi | Quyết toán với khách hàng | Hoàn ứng và quyết toán nội bộ |
So sánh với Giải ngân tín dụng
| Tiêu chí | Dự chi | Giải ngân tín dụng |
|---|---|---|
| Bản chất | Ứng tiền trước khi có chứng từ gốc | Chuyển tiền theo hợp đồng tín dụng đã ký |
| Nguồn tiền | Tài khoản thanh toán của khách | Nguồn vốn cho vay của ngân hàng |
| Hoàn ứng | Bằng chứng từ gốc | Bằng lịch trả nợ theo hợp đồng |
| Chứng từ gốc | Chưa có tại thời điểm chi | Đã có đầy đủ tại thời điểm giải ngân |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Một số điểm cần lưu ý khi xử lý dự chi.
- Nhầm dự chi với giải ngân tín dụng dẫn đến ghi nhận sai tài khoản nguồn.
- Không mở sổ theo dõi riêng khiến khoản chờ quyết toán bị xem như đã tất toán.
- Chấp nhận dự chi khi hạn mức quan hệ đã cạn dẫn đến vượt rủi ro tín dụng.
- Quên đối chiếu số dự chi với chứng từ gốc khi quyết toán, gây chênh lệch.
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
Dự chi có phải là cho vay không?
Không, dự chi là ứng trước từ tài khoản thanh toán của khách và sẽ được quyết toán bằng chứng từ gốc.
Thời hạn quyết toán khoản dự chi?
Theo thỏa thuận giữa khách hàng và ngân hàng, thường ngắn và ghi trên giấy đề nghị dự chi.
Khi nào không nên chấp nhận dự chi?
Khi khách hàng vượt hạn mức hoặc không giải trình được mục đích chi.
Dự chi khác tạm ứng nội bộ ở điểm nào?
Dự chi phục vụ giao dịch với khách hàng bên ngoài, còn tạm ứng nội bộ phục vụ công tác trong hệ thống.
Chứng từ tạm thời có được chấp nhận không?
Được, nhưng khi đến hạn khách hàng phải bổ sung chứng từ gốc để quyết toán.