Hối phiếu bị từ chối là gì?

Tiếng Anh: Dishonored Bill

Cập nhật · 6 phút đọc · Thanh toán quốc tế

Minh hoạ cho thuật ngữ Hối phiếu bị từ chối
Tóm tắt nhanh

Hối phiếu bị từ chối là hối phiếu đã trình nhưng ngân hàng không thanh toán hoặc từ chối chấp nhận. Quy trình xử lý giúp bên xuất trình thu hồi quyền đòi tiền và bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

Hối phiếu bị từ chối là gì?

Hối phiếu bị từ chối (tiếng Anh là Dishonored Bill) là trường hợp hối phiếu được xuất trình tại ngân hàng theo quy định nhưng không được chấp nhận thanh toán hoặc không được ngân hàng chấp nhận khi đến hạn. Đây là sự kiện pháp lý quan trọng vì nó kích hoạt quy trình xử lý nghĩa vụ đòi tiền giữa các bên liên quan.

Mục đích và khi nào áp dụng

Quy trình xử lý hối phiếu bị từ chối áp dụng khi hối phiếu đến hạn thanh toán nhưng ngân hàng không thanh toán hoặc từ chối chấp nhận vì các lý do như thiếu tiền trên tài khoản, lệnh dừng thanh toán, hoặc vi phạm điều kiện trình bày. Mục đích của quy trình là xác lập bằng chứng từ chối, thông báo cho các bên liên quan và bảo lưu quyền truy đòi theo thứ tự đã cam kết trên hối phiếu.

Các bước thực hiện

Quy trình gồm các bước nêu tại khối Các bước bên dưới.

  1. Phát sinh từ chối: Ngân hàng ghi nhận sự kiện không thanh toán hoặc không chấp nhận.
  2. Lập chứng từ từ chối: Ngân hàng xuất trình cấp thông báo và ghi rõ lý do.
  3. Thông báo cho bên ký phát: Gửi thông báo cho người ký phát và các bên trước trong hạn quy định.
  4. Đòi tiền các bên trước: Bên ký phát và bên ký hậu kỳ gửi yêu cầu thanh toán theo thứ tự trên hối phiếu.
  5. Xử lý pháp lý: Chuyển hồ sơ cho bộ phận pháp lý nếu các bên không thanh toán tự nguyện.

Bên tham gia và vai trò

Ngân hàng xuất trình giữ vai trò ghi nhận và cấp chứng từ từ chối. Người ký phát là bên khởi tạo hối phiếu và có quyền đòi các bên trước. Người bị ký phát là bên chịu thanh toán khi hối phiếu đến hạn. Ngân hàng của người bị ký phát chịu trách nhiệm thanh toán và ghi nhận lý do từ chối. Các bên ký hậu kỳ, bảo lãnh và nhờ thu cùng tham gia ở các vị trí tương ứng trên hối phiếu.

Chứng từ thường liên quan

Bản ghi nhận hoặc thông báo từ chối của ngân hàng. Bản sao hối phiếu kèm chứng từ liên quan. Giấy đề nghị đòi tiền các bên trước. Biên bản giao nhận chứng từ giữa các ngân hàng trong hệ thống nhờ thu. Thư thông báo kết quả cho khách hàng.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định được trình bày tại khối Ví dụ.

Tình huống

Giả sử An là người ký phát hối phiếu trị giá 200 triệu đồng, đến hạn tại Ngân hàng A, yêu cầu Bình thanh toán.

Các bước

  1. Với giả định trên, Ngân hàng A không thanh toán vì tài khoản Bình không đủ số dư và cấp thông báo từ chối.
  2. Với giả định trên, An yêu cầu Ngân hàng A lập chứng từ từ chối và gửi thông báo cho bên ký phát trong hạn quy định.
  3. Với giả định trên, An gửi thông báo đòi tiền đến các bên ký hậu kỳ và bên bảo lãnh theo thứ tự trên hối phiếu.

Kết quả

Với giả định trên, quyền đòi tiền được bảo lưu và hồ sơ chuyển cho bộ phận pháp lý xử lý tiếp.

Ghi chú

Số liệu chỉ dùng để minh hoạ cách diễn giải.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro lớn nhất là mất quyền đòi tiền do trình bày trễ hoặc không thông báo kịp thời. Rủi ro pháp lý phát sinh nếu bên trình không lấy được chứng từ từ chối đúng quy cách. Kiểm soát bằng cách tuân thủ thời hạn trình bày, lập biên bản từ chối ngay khi phát sinh sự kiện và gửi thông báo cho bên ký phát trong thời hạn quy định.

Phân biệt với quy trình gần giống

Dễ nhầm với hối phiếu hết hạn trình bày vì cả hai đều dẫn đến việc không thu được tiền, nhưng bản chất và cách xử lý khác nhau, xem chi tiết tại khối Phân biệt.

So sánh với Hối phiếu hết hạn trình bày

Tiêu chí Hối phiếu bị từ chối Hối phiếu hết hạn trình bày
Bản chất Ngân hàng từ chối thanh toán hoặc từ chối chấp nhận Người xuất trình không trình bày đúng thời hạn
Trách nhiệm Ngân hàng và người bị ký phát liên quan Người xuất trình giữ trách nhiệm chính
Quyền đòi tiền Vẫn có thể thực hiện nếu thông báo đúng hạn Có thể mất quyền đòi các bên trước

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Một số điểm cần nhớ được nêu tại khối Lưu ý.

  • Nhầm với hối phiếu hết hạn trình bày và xử lý chung.
  • Không lấy chứng từ từ chối ngay từ ngân hàng xuất trình.
  • Thông báo cho bên trước chậm dẫn đến mất quyền đòi tiền.
  • Coi từ chối chấp nhận và từ chối thanh toán là một sự kiện.
  • Bỏ qua kiểm tra lý do từ chối để đánh giá khả năng thu hồi.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Hối phiếu bị từ chối là gì?

Là hối phiếu được trình bày nhưng ngân hàng không chấp nhận thanh toán.

Khác gì với hối phiếu hết hạn trình bày?

Hối phiếu hết hạn trình bày là do không trình đúng thời hạn.

Ai có quyền đòi tiền các bên trước?

Người ký phát và các bên ký hậu kỳ trên hối phiếu theo thứ tự ngược.

Cần làm gì ngay khi bị từ chối?

Lấy chứng từ từ chối và thông báo cho các bên liên quan trong hạn quy định.

Có thể đòi lại tiền qua ngân hàng nhờ thu không?

Có thể, thông qua ngân hàng nhờ thu nếu tuân thủ quy trình và thời hạn.

Khoá học liên quan