Hợp đồng bao thanh toán xuất khẩu là gì?

Tiếng Anh: Export Factoring Agreement

Cập nhật · 6 phút đọc · Nghiệp vụ ngân hàng

Minh hoạ cho thuật ngữ Hợp đồng bao thanh toán xuất khẩu
Tóm tắt nhanh

Hợp đồng bao thanh toán xuất khẩu là văn bản pháp lý giữa bên xuất khẩu và ngân hàng hoặc công ty bao thanh toán để chuyển giao quyền đòi nợ trên các khoản phải thu từ khách hàng nước ngoài. Hợp đồng giúp doanh nghiệp nhận tiền sớm và phân tán rủi ro tín dụng.

Hợp đồng bao thanh toán xuất khẩu là gì?

Hợp đồng bao thanh toán xuất khẩu (tiếng Anh là Export Factoring Agreement) là hợp đồng dân sự được ký kết giữa bên xuất khẩu với ngân hàng hoặc công ty bao thanh toán để chuyển giao các khoản phải thu từ người mua nước ngoài. Bên mua khoản phải thu sẽ cung cấp dịch vụ tài trợ, theo dõi công nợ và chịu một phần hoặc toàn bộ rủi ro tín dụng theo thoả thuận.

Mục đích và khi nào áp dụng

Hợp đồng được áp dụng khi doanh nghiệp xuất khẩu hàng hoá hoặc cung cấp dịch vụ cho người mua ở nước ngoài và cần chuyển khoản phải thu thành tiền mặt sớm. Mục đích chính là rút ngắn thời gian chờ thanh toán, bổ sung vốn lưu động và phân tán rủi ro tín dụng quốc tế.

Các bước thực hiện

Quy trình gồm các bước theo trình tự được mô tả chi tiết trong bài.

  1. Chuẩn bị hồ sơ: Doanh nghiệp chuẩn bị hợp đồng mua bán, hoá đơn và chứng từ xuất khẩu.
  2. Ký kết hợp đồng: Hai bên thống nhất điều khoản về quyền chuyển giao, tỷ lệ ứng trước và giới hạn tín dụng.
  3. Chuyển giao khoản phải thu: Bên xuất khẩu chuyển giao khoản phải thu và thông báo cho người mua nước ngoài.
  4. Ứng trước tiền: Bên bao thanh toán ứng trước một phần giá trị khoản phải thu.
  5. Theo dõi và thu hồi: Bên bao thanh toán theo dõi và thu hồi khoản phải thu khi đến hạn.

Bên tham gia và vai trò

Bên xuất khẩu là người bán hàng hoá, cung cấp dịch vụ và chuyển giao khoản phải thu. Ngân hàng hoặc công ty bao thanh toán là bên mua khoản phải thu, cung cấp tiền ứng trước và quản lý thu hồi nợ. Người mua nước ngoài là đối tượng phát sinh khoản phải thu và thực hiện thanh toán khi đến hạn.

Chứng từ thường liên quan

Hợp đồng mua bán ngoại thương, hoá đơn thương mại, vận đơn, đơn đặt hàng và thông báo chuyển giao khoản phải thu.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định được trình bày trong phần ví dụ của bài.

Tình huống

Giả sử An là doanh nghiệp xuất khẩu hàng hoá sang đối tác nước ngoài, khoản phải thu trên hoá đơn là 50.000 USD, kỳ hạn thanh toán 90 ngày.

Các bước

  1. Với giả định trên, An ký hợp đồng bao thanh toán xuất khẩu với Ngân hàng A để chuyển giao khoản phải thu 50.000 USD.
  2. Với giả định trên, Ngân hàng A ứng trước cho An số tiền 45.000 USD theo tỷ lệ thoả thuận.
  3. Với giả định trên, Ngân hàng A chịu trách nhiệm thu 50.000 USD từ người mua nước ngoài khi đến hạn.

Kết quả

Với giả định trên, An nhận tiền sớm hơn so với chờ đến hạn 90 ngày.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro người mua nước ngoài không thanh toán được kiểm soát bằng giới hạn tín dụng và loại hình bao thanh toán có truy đòi hoặc không truy đòi. Rủi ro chuyển giao sai đối tượng được kiểm soát bằng thông báo bằng văn bản cho người mua. Rủi ro tỷ giá được kiểm soát bằng điều khoản về loại tiền thanh toán.

Phân biệt với quy trình gần giống

Hợp đồng bao thanh toán xuất khẩu dễ nhầm với hợp đồng tín dụng xuất khẩu và với hợp đồng mua bán ngoại thương.

So sánh với Hợp đồng tín dụng xuất khẩu

Tiêu chí Hợp đồng bao thanh toán xuất khẩu Hợp đồng tín dụng xuất khẩu
Bản chất Mua khoản phải thu từ người mua Cấp tín dụng cho bên xuất khẩu
Đối tượng chịu rủi ro Bên mua khoản phải thu Ngân hàng cấp tín dụng

So sánh với Hợp đồng mua bán ngoại thương

Tiêu chí Hợp đồng bao thanh toán xuất khẩu Hợp đồng mua bán ngoại thương
Bản chất Dịch vụ tài chính trên khoản phải thu Giao dịch thương mại giữa hai bên
Bên ký Xuất khẩu với bên bao thanh toán Xuất khẩu với người mua nước ngoài

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Cần đọc kỹ điều khoản truy đòi và giới hạn tín dụng trước khi ký.

  • Nhầm giữa bao thanh toán có truy đòi và không truy đòi.
  • Không kiểm tra giới hạn tín dụng của từng người mua.
  • Coi bao thanh toán giống cho vay xuất khẩu.
  • Bỏ qua điều khoản tỷ giá và lãi suất.
  • Không thông báo bằng văn bản cho người mua nước ngoài.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Hợp đồng bao thanh toán xuất khẩu là gì?

Là hợp đồng chuyển giao khoản phải thu từ người mua nước ngoài cho ngân hàng hoặc công ty bao thanh toán.

Khác gì với cho vay xuất khẩu?

Bao thanh toán mua khoản phải thu, còn cho vay xuất khẩu là cấp tín dụng dựa trên hợp đồng thương mại.

Có bao nhiêu loại bao thanh toán?

Có loại có truy đòi và không truy đòi tuỳ theo thoả thuận.

Ngân hàng có chịu rủi ro không?

Có, tuỳ loại hợp đồng ngân hàng chịu một phần hoặc toàn bộ rủi ro tín dụng.

Có cần thông báo cho người mua không?

Có, nên thông báo bằng văn bản để đảm bảo quyền thu hồi.

Khoá học liên quan