Thanh toán bằng thư tín dụng là gì?

Tiếng Anh: Payment by letter of credit

Cập nhật · 7 phút đọc · Nghiệp vụ ngân hàng

Minh hoạ cho thuật ngữ Thanh toán bằng thư tín dụng
Tóm tắt nhanh

Thanh toán bằng thư tín dụng là quy trình ngân hàng thực hiện nghĩa vụ trả tiền cho người thụ hưởng khi nhận đủ bộ chứng từ hợp lệ theo thư tín dụng đã mở. Quy trình giúp hai bên mua bán quốc tế giảm rủi ro thanh toán và bảo đảm giao dịch minh bạch.

Thanh toán bằng thư tín dụng là gì?

Thanh toán bằng thư tín dụng (tiếng Anh là Payment by letter of credit, viết tắt L/C) là bước ngân hàng phát hành hoặc ngân hàng chỉ định thực hiện nghĩa vụ trả tiền cho người thụ hưởng khi bộ chứng từ xuất trình phù hợp với các điều khoản ghi trên thư tín dụng. Đây là giai đoạn cuối trong vòng đời một thư tín dụng, sau khi thư đã mở, hàng hoá đã giao và chứng từ đã trình.

Mục đích và khi nào áp dụng

Mục đích chính là chuyển nghĩa vụ thanh toán từ người mua sang ngân hàng, giúp người bán yên tâm giao hàng và người mua yên tâm nhận hàng. Quy trình áp dụng khi thanh toán thương mại quốc tế theo phương thức tín dụng thư hoặc trong nước khi các bên thoả thuận dùng L/C.

Các bước thực hiện

Quy trình thanh toán bằng thư tín dụng gồm các bước cơ bản sau đây.

  1. Tiếp nhận chứng từ: Ngân hàng chỉ định nhận bộ chứng từ từ người thụ hưởng.
  2. Kiểm tra chứng từ: Đối chiếu chứng từ với từng điều khoản ghi trên L/C.
  3. Thông báo sai lệch: Gửi thông báo sai lệch nếu chứng từ không phù hợp trong thời hạn.
  4. Sửa chữa chứng từ: Người thụ hưởng sửa lại chứng từ theo yêu cầu.
  5. Xác nhận chứng từ phù hợp: Ngân hàng ghi nhận bộ chứng từ đạt yêu cầu.
  6. Thực hiện thanh toán: Chuyển tiền cho người thụ hưởng và thu phí theo thoả thuận.
  7. Hoàn trả chứng từ: Gửi chứng từ gốc cho ngân hàng phát hành để đối chiếu.
  8. Thanh toán giữa các ngân hàng: Các ngân hàng liên quan quyết toán nghĩa vụ với nhau.

Bên tham gia và vai trò

Người mua, người bán, ngân hàng phát hành, ngân hàng chỉ định, đôi khi có thêm ngân hàng xác nhận và ngân hàng hoàn trả. Mỗi bên giữ một vai trò rõ ràng trong việc kiểm chứng chứng từ và chuyển tiền.

Chứng từ thường liên quan

Bộ chứng từ theo thư tín dụng thường gồm hoá đơn thương mại, vận đơn, phiếu đóng gói, giấy chứng nhận xuất xứ, giấy chứng nhận chất lượng và các chứng từ bảo hiểm nếu có điều kiện CIF.

Ví dụ minh hoạ

Tình huống giả định dưới đây minh hoạ các bước ngân hàng kiểm tra chứng từ và thực hiện thanh toán theo L/C.

Tình huống

Giả sử ngân hàng mở thư tín dụng trị giá 500 triệu đồng cho lô hàng của Bình, trả khi xuất trình đủ bộ chứng từ.

Các bước

  1. Với giả định trên, Bình giao hàng và nộp bộ chứng từ gồm hoá đơn và vận đơn cho ngân hàng chỉ định.
  2. Với giả định trên, ngân hàng chỉ định đối chiếu chứng từ với điều khoản L/C và phát hiện sai lệch nhỏ trên vận đơn.
  3. Với giả định trên, ngân hàng gửi thông báo sai lệch cho Bình trong thời hạn quy định và đề nghị sửa chứng từ.
  4. Với giả định trên, Bình sửa vận đơn, ngân hàng chỉ định xác nhận chứng từ phù hợp và thanh toán 500 triệu đồng cho Bình.

Kết quả

Với giả định trên, giao dịch hoàn tất khi bộ chứng từ đạt yêu cầu và tiền được chuyển đúng người thụ hưởng.

Ghi chú

Bước thanh toán chỉ diễn ra khi chứng từ đạt yêu cầu theo nguyên tắc ngân hàng chỉ xem xét chứng từ, không xem xét hàng hoá.

Rủi ro và kiểm soát

Rủi ro lớn nhất là chứng từ không nhất quán dẫn đến từ chối thanh toán hoặc tranh chấp giữa các bên. Ngân hàng kiểm soát bằng quy trình kiểm tra chứng từ theo tiêu chuẩn quốc tế, áp dụng nguyên tắc bốn mắt và ghi nhận sai sót trong thời hạn cho phép.

Phân biệt với quy trình gần giống

Dễ nhầm với mở thư tín dụng và nhờ thu hối phiếu. Bảng phân biệt giúp làm rõ sự khác nhau giữa các quy trình.

So sánh với Mở thư tín dụng

Tiêu chí Thanh toán bằng thư tín dụng Mở thư tín dụng
Bản chất Là giai đoạn ngân hàng trả tiền theo chứng từ Là giai đoạn ngân hàng phát hành cam kết thanh toán
Thời điểm Sau khi nhận và chấp nhận chứng từ Trước khi giao hàng và trình chứng từ
Vai trò ngân hàng Thanh toán và kiểm tra chứng từ Cam kết và giữ tiền ký quỹ

So sánh với Nhờ thu hối phiếu

Tiêu chí Thanh toán bằng thư tín dụng Nhờ thu hối phiếu
Bản chất Ngân hàng trả tiền khi chứng từ phù hợp L/C Ngân hàng chỉ thu hộ tiền theo uỷ quyền
Mức độ rủi ro cho người bán Thấp hơn vì có cam kết ngân hàng Cao hơn vì phụ thuộc người mua
Cam kết thanh toán Có cam kết độc lập của ngân hàng Không có cam kết thanh toán trước

Lưu ý và sai lầm thường gặp

Khi áp dụng cần chú ý một số điểm thường bị hiểu sai hoặc bỏ sót trong thực tế.

  • Nhầm lẫn rằng ngân hàng kiểm tra cả hàng hoá, trong khi ngân hàng chỉ kiểm tra chứng từ.
  • Bỏ sót sai lệch nhỏ trên vận đơn hoặc hoá đơn dẫn đến ngân hàng từ chối thanh toán.
  • Không nộp chứng từ trong thời hạn hiệu lực của L/C làm mất quyền đòi tiền.
  • Không phân biệt rõ giữa L/C xác nhận và L/C không xác nhận về mức độ rủi ro.
  • Cho rằng L/C luôn do một ngân hàng thực hiện, trong khi có thể có ngân hàng chỉ định và ngân hàng hoàn trả.

Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.

Câu hỏi thường gặp

Thanh toán bằng L/C khác gì so với mở L/C?

Mở L/C là ngân hàng phát hành cam kết thanh toán, còn thanh toán bằng L/C là bước ngân hàng thực sự chuyển tiền khi chứng từ phù hợp.

Ngân hàng có quyền từ chối thanh toán không?

Có, khi bộ chứng từ có sai lệch so với điều khoản L/C và được thông báo đúng thời hạn.

Ngân hàng có kiểm tra hàng hoá thực tế không?

Không, ngân hàng chỉ xem xét chứng từ trình theo nguyên tắc ngân hàng quốc tế.

L/C xác nhận có lợi cho bên nào?

Có lợi cho người bán vì có thêm cam kết của ngân hàng xác nhận ngoài ngân hàng phát hành.

Phí thanh toán L/C gồm những khoản nào?

Thường gồm phí mở L/C, phí xác nhận nếu có, phí kiểm tra chứng từ và phí chuyển tiền, do các bên thoả thuận.

Khoá học liên quan