Bảo lãnh hoàn thành là gì?
Tiếng Anh: Completion guarantee
Bảo lãnh hoàn thành là chế định bảo lãnh ngân hàng trong thanh toán quốc tế, theo đó ngân hàng phát hành cam kết bồi thường nếu nhà thầu không hoàn thành nghĩa vụ hợp đồng. Công cụ giúp bên mua kiểm soát rủi ro thực hiện hợp đồng.
Bảo lãnh hoàn thành là gì?
Bảo lãnh hoàn thành (tiếng Anh là Completion guarantee) là loại bảo lãnh ngân hàng phát hành theo yêu cầu của bên được bảo lãnh, nhằm bảo đảm nghĩa vụ hoàn thành một công việc, giao hàng hay xây lắp theo hợp đồng đã ký với bên thụ hưởng. Khi bên được bảo lãnh vi phạm, ngân hàng sẽ chi trả hoặc tổ chức cho bên khác hoàn thành thay.
Mục đích và khi nào áp dụng
Áp dụng khi bên mua, chủ đầu tư hay tổng thầu muốn có một cam kết độc lập với nhà thầu để bảo đảm tiến độ và chất lượng giao hàng, thi công hoặc cung cấp dịch vụ. Công cụ này phù hợp với hợp đồng có giá trị lớn, thời gian thực hiện dài hoặc bên mua cần tăng cường kiểm soát rủi ro không hoàn thành.
Các bước thực hiện
Quy trình phát hành và sử dụng gồm các bước ở khối Các bước thực hiện bên dưới.
- Tiếp nhận yêu cầu: Nhà thầu nộp đơn yêu cầu phát hành kèm hồ sơ hợp đồng và tài liệu liên quan.
- Thẩm định năng lực: Ngân hàng đánh giá năng lực tài chính, kinh nghiệm và tiến độ thực hiện của bên được bảo lãnh.
- Ký quỹ và thỏa thuận: Bên được bảo lãnh ký quỹ theo tỷ lệ thoả thuận và ký hợp đồng bảo lãnh với ngân hàng.
- Phát hành thư bảo lãnh: Ngân hàng phát hành thư bảo lãnh gửi bên thụ hưởng với điều kiện đòi tiền rõ ràng.
- Theo dõi và giải trừ: Ngân hàng theo dõi tiến độ, giảm trừ giá trị khi nghiệm thu và giải trừ bảo lãnh khi hoàn thành nghĩa vụ.
- Xử lý đòi tiền: Khi nhận yêu cầu đòi hợp lệ, ngân hàng kiểm tra chứng từ, chi trả và thu hồi từ bên được bảo lãnh.
Bên tham gia và vai trò
Bên thụ hưởng thường là chủ đầu tư, bên mua hàng hoặc chủ dự án. Bên được bảo lãnh là nhà thầu, nhà cung cấp hoặc tổng thầu. Ngân hàng phát hành đứng ra cam kết và chịu trách nhiệm thanh toán khi được đòi hợp lệ. Nhà tái bảo lãnh có thể cùng tham gia khi ngân hàng phát hành muốn chia sẻ rủi ro.
Chứng từ thường liên quan
Thư bảo lãnh hoàn thành do ngân hàng phát hành, hợp đồng thương mại kèm phụ lục quy định bảo lãnh, đơn yêu cầu phát hành bảo lãnh và bản gốc thư bảo lãnh khi đòi tiền. Ngoài ra còn có báo cáo tiến độ và biên bản nghiệm thu từng giai đoạn.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định được minh hoạ chi tiết ở khối Ví dụ.
Tình huống
Giả sử Ngân hàng A phát hành thư bảo lãnh hoàn thành cho nhà thầu Bình với giá trị 5 tỷ đồng, thời hạn mười hai tháng, bảo đảm nghĩa vụ thi công gói thầu xây lắp cho chủ đầu tư Lan.
Các bước
- Với giả định trên, Bình nộp đơn yêu cầu phát hành và ký quỹ 10% giá trị bảo lãnh, tương đương 500 triệu đồng.
- Với giả định trên, Ngân hàng A phát hành thư bảo lãnh với điều kiện đòi tiền là biên bản nghiệm thu không đạt hoặc bên được bảo lãnh không hoàn thành đúng hạn.
- Với giả định trên, sau mười một tháng Bình chỉ hoàn thành 60% khối lượng, chủ đầu tư Lan gửi yêu cầu đòi bằng văn bản kèm biên bản nghiệm thu.
- Với giả định trên, Ngân hàng A xác minh điều kiện đòi hợp lệ và chi trả phần chênh giữa giá trị bảo lãnh 5 tỷ đồng và giá trị công trình đã nghiệm thu tương đương 3 tỷ đồng, tức khoản bồi thường 2 tỷ đồng.
Kết quả
Với giả định trên, chủ đầu tư Lan được bồi thường phần thiệt hại do nhà thầu không hoàn thành, Ngân hàng A thu hồi từ Bình theo thỏa thuận ngược.
Rủi ro và kiểm soát
Ngân hàng phát hành đối mặt rủi ro bên được bảo lãnh mất khả năng hoàn thành hoặc cố tình không hoàn thành, dẫn đến nghĩa vụ chi trả. Rủi ro bên thụ hưởng gửi đòi không đúng điều kiện hoặc ngân hàng giải thích sai điều khoản cũng cần được kiểm soát. Biện pháp kiểm soát gồm thẩm định năng lực nhà thầu, đặt cọc ký quỹ, giới hạn giá trị bảo lãnh theo từng giai đoạn và quy định điều kiện đòi tiền rõ ràng.
Phân biệt với quy trình gần giống
Dễ nhầm với bảo lãnh tạm ứng và bảo lãnh bảo hành. Chi tiết phân biệt ở khối Phân biệt.
So sánh với Bảo lãnh tạm ứng
| Tiêu chí | Bảo lãnh hoàn thành | Bảo lãnh tạm ứng |
|---|---|---|
| Mục đích phát hành | Bảo đảm hoàn thành toàn bộ hợp đồng | Bảo đảm hoàn trả khoản tạm ứng đã nhận |
| Thời điểm phát hành | Trước hoặc ngay khi hợp đồng có hiệu lực | Sau khi bên thụ hưởng thanh toán tạm ứng |
| Thời điểm giải trừ | Khi bên được bảo lãnh hoàn thành nghĩa vụ | Khi khoản tạm ứng được hoàn trừ vào giá trị nghiệm thu |
So sánh với Bảo lãnh bảo hành
| Tiêu chí | Bảo lãnh hoàn thành | Bảo lãnh bảo hành |
|---|---|---|
| Mục đích phát hành | Bảo đảm hoàn thành đúng hạn công việc | Bảo đảm khắc phục lỗi trong thời gian bảo hành |
| Thời điểm phát hành | Trước hoặc trong quá trình thi công | Sau khi nghiệm thu bàn giao công trình |
| Thời điểm giải trừ | Khi đạt nghiệm thu hoàn thành | Khi hết thời hạn bảo hành và không còn khiếu nại |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Các điểm cần lưu ý được liệt kê ở khối Lưu ý.
- Nhầm bảo lãnh hoàn thành với bảo lãnh thanh toán, trong khi bảo lãnh thanh toán bảo đảm nghĩa vụ trả tiền của bên mua.
- Không quy định rõ điều kiện đòi tiền dẫn đến tranh chấp giữa ngân hàng và bên thụ hưởng.
- Căn cứ vào hợp đồng thương mại khi đòi tiền mà bỏ qua điều kiện ghi trên thư bảo lãnh.
- Quên giảm trừ giá trị bảo lãnh khi đã nghiệm thu một phần khối lượng.
- Đánh đồng tỷ lệ ký quỹ cho mọi loại bảo lãnh mà không xét rủi ro thực tế của từng hợp đồng.
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
Bảo lãnh hoàn thành khác bảo lãnh thanh toán ở điểm nào?
Bảo lãnh hoàn thành bảo đảm nghĩa vụ thực hiện công việc, còn bảo lãnh thanh toán bảo đảm nghĩa vụ trả tiền.
Khi nào bên thụ hưởng được đòi tiền?
Khi bên được bảo lãnh không hoàn thành nghĩa vụ theo điều kiện ghi trên thư bảo lãnh và bên thụ hưởng xuất trình đầy đủ chứng từ đòi hợp lệ.
Thư bảo lãnh có bắt buộc qua tái bảo lãnh không?
Không bắt buộc, việc tái bảo lãnh tuỳ thuộc chính sách quản trị rủi ro của ngân hàng phát hành.
Bảo lãnh hoàn thành có giảm trừ khi nghiệm thu một phần không?
Có thể, nếu hợp đồng bảo lãnh và thư bảo lãnh quy định giảm trừ theo giá trị nghiệm thu thực tế.
Có nên dùng bảo lãnh hoàn thành cho hợp đồng nhỏ không?
Thường không, vì chi phí phát hành và ký quỹ có thể không tương xứng với giá trị giao dịch.