Giá trị hợp đồng phái sinh tương lai là gì?
Tiếng Anh: Forward Value Coefficient · Viết tắt: FVC
Hệ số giá trị hợp đồng phái sinh tương lai là quy trình ngân hàng quy đổi giá trị giao dịch kỳ hạn sang giá trị hiện tại nhằm phản ánh đúng rủi ro và lợi nhuận. Quy trình giúp kiểm soát biến động giá, hỗ trợ kế toán và quản trị vị thế.
Hệ số giá trị hợp đồng phái sinh tương lai là gì?
Hệ số giá trị hợp đồng phái sinh tương lai (tiếng Anh là Forward Value Coefficient, viết tắt FVC) là hệ số dùng để quy đổi mệnh giá danh nghĩa của hợp đồng phái sinh kỳ hạn sang giá trị hiện tại tại một thời điểm xác định, giúp phản ánh rủi ro thị trường gắn với vị thế nắm giữ.
Mục đích và khi nào áp dụng
Áp dụng khi ngân hàng hoặc đơn vị giao dịch cần đo lường mức độ rủi ro thị trường, tính giá trị khoản phải trả, hoặc lập báo cáo quản trị vị thế phái sinh. Hệ số này cũng được dùng để chuẩn hoá dữ liệu giữa các kỳ hạn khác nhau, hỗ trợ bộ phận kế toán và kiểm soát rủi ro.
Các bước thực hiện
Quy trình gồm các bước theo trình tự ở khối bên dưới.
- Thu thập dữ liệu: Lấy mệnh giá danh nghĩa, kỳ hạn và lãi suất chiết khấu từ hợp đồng và bảng lãi suất nội bộ.
- Tính hệ số: Áp dụng công thức chiết khấu để tính FVC theo kỳ hạn còn lại.
- Đối chiếu: So khớp hệ số với bảng chuẩn và xác nhận giao dịch từ bộ phận trading.
- Ghi nhận: Cập nhật giá trị hiện tại lên sổ sách và báo cáo vị thế.
- Lưu hồ sơ: Lưu chứng từ tính toán và phê duyệt để phục vụ kiểm toán sau này.
Bên tham gia và vai trò
Khối back office, bộ phận quản trị rủi ro thị trường, bộ phận kế toán và kiểm soát viên.
Chứng từ thường liên quan
Hợp đồng phái sinh, xác nhận giao dịch từ bộ phận trading, bảng kê vị thế cuối ngày.
Ví dụ minh hoạ
Tình huống giả định được trình bày ở khối ví dụ.
Tình huống
Giả sử Ngân hàng A có hợp đồng phái sinh kỳ hạn mua ngoại tệ, mệnh giá danh nghĩa 5 tỷ đồng, kỳ hạn 3 tháng, lãi suất chiết khấu 8%/năm.
Các bước
- Với giả định trên, giá trị hiện tại của hợp đồng = 5 tỷ ÷ (1 + 8% × 3/12) = 5 tỷ ÷ 1,02 = 4,902 tỷ đồng.
- Với giả định trên, hệ số giá trị tương lai FVC = 1 ÷ 1,02 = 0,9804.
- Với giả định trên, giá trị ghi nhận trên sổ sách kế toán là 5 tỷ × 0,9804 = 4,902 tỷ đồng.
Kết quả
Với giả định trên, hệ số FVC phản ánh đúng chiết khấu giá trị theo thời gian, giúp đo lường rủi ro nhất quán.
Rủi ro và kiểm soát
Rủi ro chính là chọn nhầm lãi suất chiết khấu, dùng sai kỳ hạn hoặc nhập sai mệnh giá. Kiểm soát bằng cách đối chiếu với bảng hệ số chuẩn của đơn vị và kiểm tra chéo giữa hai người trước khi ghi nhận.
Phân biệt với quy trình gần giống
Dễ nhầm với định giá hợp đồng quyền chọn và với hệ số rủi ro tín dụng.
So sánh với Hệ số rủi ro tín dụng
| Tiêu chí | Hệ số giá trị hợp đồng phái sinh tương lai | Hệ số rủi ro tín dụng |
|---|---|---|
| Bản chất | Quy đổi mệnh giá kỳ hạn về giá trị hiện tại | Quy đổi rủi ro tín dụng của khách hàng |
| Mục đích | Phản ánh giá trị thời gian và rủi ro thị trường | Phản ánh khả năng thu hồi nợ |
| Đầu vào | Lãi suất chiết khấu, kỳ hạn | Xếp hạng tín dụng, tỷ lệ thu hồi |
So sánh với Định giá quyền chọn
| Tiêu chí | Hệ số giá trị hợp đồng phái sinh tương lai | Định giá quyền chọn |
|---|---|---|
| Bản chất | Chiết khấu giá trị danh nghĩa theo thời gian | Tính giá trị quyền mua/bán dựa trên biến động giá |
| Yếu tố chính | Lãi suất và kỳ hạn | Giá gốc, giá thực hiện, độ biến động |
Lưu ý và sai lầm thường gặp
Một số điểm cần nhớ.
Giá trị hợp đồng phái sinh có thể chỉ giá trị danh nghĩa, giá trị thị trường hoặc khoản lãi lỗ; các đại lượng này không thay thế cho nhau. Giá trị danh nghĩa là cơ sở tham chiếu để tính dòng tiền và không nhất thiết là số tiền phải thanh toán. Giá trị thị trường biến động theo điều kiện thị trường và có thể dẫn đến yêu cầu ký quỹ. Khi đọc báo cáo cần xác định đại lượng, thời điểm định giá và phương pháp áp dụng.
- Nhầm lẫn giữa FVC và định giá quyền chọn do cùng liên quan đến phái sinh.
- Chọn sai lãi suất chiết khấu khiến giá trị ghi nhận lệch so với thực tế.
- Áp dụng một bộ hệ số cho nhiều kỳ hạn khác nhau mà không cập nhật.
- Quên đối chiếu với xác nhận giao dịch từ bộ phận trading trước khi ghi sổ.
Công thức
Công thức: Giá trị hiện tại = Mệnh giá ÷ (1 + lãi suất × số ngày/365); FVC = 1 ÷ (1 + lãi suất × số ngày/365)
- PV: Giá trị hiện tại của hợp đồng
- N: Mệnh giá danh nghĩa
- r: Lãi suất chiết khấu theo năm
- t: Số ngày còn lại đến ngày thanh toán
Lưu ý: Các ví dụ trong bài là ví dụ giả định để phục vụ giải thích khái niệm, cần kiểm chứng.
Câu hỏi thường gặp
FVC dùng để làm gì?
Dùng để quy đổi mệnh giá danh nghĩa của hợp đồng kỳ hạn về giá trị hiện tại.
Có dùng cho hợp đồng quyền chọn không?
Không, quyền chọn dùng mô hình định giá riêu có biến động giá.
Lãi suất chiết khấu lấy ở đâu?
Lấy từ đường cong lãi suất tham chiếu do đơn vị quản trị rủi ro cung cấp.
Có cần kiểm tra chéo không?
Có, nên có hai người đối chiếu trước khi ghi nhận sổ sách.
Cập nhật hệ số khi nào?
Cập nhật khi có vị thế mới hoặc khi lãi suất/kỳ hạn thay đổi.